زهرا خدایی
در حالی که جامعه بینالملل خواهان پایان دادن به تحریمهای ظالمانه و ناعادلانه ایالات متحده آمریکا علیه کوباست، بوش اخیرا طی سخنرانیای با خشنونت تمام، ضمن محکومیت دولت هاوانا، رژیم وقت و سیاستهای آن را مورد انتقاد قرار داد. در حالی که کارشناسان با نگرانی از رکود اقتصادی در آمریکا خبر میدهند و در حالی که بحران عراق در حال تبدیل شدن به بحرانی بیپایان است، کاخ سفید بار دیگر با دخالت در کشور دیگری بر سیاستی پافشاری میکند که در طول 50 سال با اقدامات تروریستی، مجازات اقتصادی ظالمانه و غیر انسانی و جنگ سیاسی و دیپلماتیک همراه بوده است. کاخ سفید که تصور میکرد با بیماری کاسترو فرصتی به وجود آمده که میتواند به وسیله آن ملت کوبا را علیه دولت بشوراند، بار دیگر ناامید شده و به اختصاص بودجه 7/4 میلیون دلاری برای حمایت از جنبشها و اپوزیسیونها برای سرنگونی دولت کوبا و تشدید تحریمها بسنده کرد. بوش در سخنرانی خود ضمن محکومیت سیاستهای دولت کوبا، عوامل فقر و رکود اقتصادی را سیاستهای دولت خواند و ضمن تظاهر به همدردی با مردم کوبا هدف از تلاشهای خود را آزادی این کشور خواند، اما هیچکس این سوال را مطرح نکرد که اگر هدف وی همدردی با مردم کوباست، چرا وی لایحه تشدید تحریمها را به کنگره پیشنهاد نموده است. از سوی دیگر او همچنین ضمن اعلام تاسیس سازمانی تحت عنوان «سازمان آزادی کوبا» تصریح کرد که این نهاد تحت رهبری کاندولیزا رایس با اختصاص میلیونها دلار با هدف سرنگونی دولت هاوانا و بازگرداندن کوبا به قلمروی ایالات متحده آمریکاست. بدون شک اولین نکتهای که به ذهن متبادر میگردد، آن است که منظور بوش از قلمروی ایالات متحده آمریکا، به وجود آمدن وضعیتی همانند وضعیت کنونی حاکم بر عراق و افغانستان است.
واکنشها و اظهارات بوش چنان خصمانه و بیپایه و بیاساس بود که ضمن برانگیختن انتقادات در حوزه داخلی، واکنشهای زیادی در سطح خارجی نیز به همراه داشته است. بازاک اوباما، کاندیدای دموکرات ریاست جمهوری آمریکا ضمن محکوم کردن سخنان بوش تصریح کرد: «آزادی هیچگاه با تهدید محقق نخواهد شد.» او همچنین ضمن محکومیت سیاستهای بوش در خصوص کوبا معتقد است که میبایست به آمریکاییهای کوباییالاصل اجازه سفر به کوبا و کمک به خانوادههایشان داده شود.
وین اسمیت، سفیر سابق آمریکا در کوبا نیز اظهارات بوش را پوچ و بیاساس میخواند و میگوید: «اختصاص میلیونها دلار برای آزادی یک کشور، زاییده ذهن رئیسجمهور آمریکاست. در حالی که کوبا میتواند ضعف اقتصادی خود را با گسترش تبادلات خود با کشورهای چین و ونزوئلا جبران کند.» خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز ضمن اعلام این مطلب که حمایت و ساخت اپوزیسیون کوبایی از سوی آمریکا مسالهای جدید نیست، نوشت: «سالهای متمادی است که دولت آمریکا، میلیونها دلار برای حمایت از اپوزیسیون کوبایی و سرنگون دولت کاسترو خرج میکند.» در سطح داخلی نیز کاسترو ضمن بیاساس خواندن اظهارات بوش، سخنان وی را همانند سخنان پادشاهان زمان استعمار خواند. فیلیپ پرزرک، وزیر امور خارجه کوبا نیز در پاسخ به اظهارات بوش، آن را بیپایه و اساس و نامسئولانه خواند و تصریح کرد که دولت انقلابی کوبا با دارا بودن حمایت مردمی، سقوط نخواهد کرد. او در نهایت ضمن محکومیت سیاست کاخ سفید در قبال کوبا گفت: دولت آمریکا میبایست ضمن رعایت حقوق ملت کوبا به استقلال و حاکمیت این کشور احترام گذارده و به سیاست تهدید و خشونت و دخالت در امور داخلی کوبا پایان دهد.
ناکامی کاخ سفید در مقابل مقاومت مردمی
دقیقا از زمان روی کار آمدن کاسترو تاکنون، کاخ سفید از هیچ کوششی (اعم از مالی و غیرمالی) برای سرنگونی دولت کوبا فروگذار نبوده، اما حمایت مردمی از دولت انقلابی کوبا، مانع مهمی در راه اهداف و مقاصد آمریکا بوده است، این کشور در طول سالیان متمادی همواره تحت فشارهای مختلف اقتصادی و سیاسی بوده است. اما مسالهای که در این بین از اهمیت زیادی برخوردار بوده، آن است که ملت کوبا هیچ ترس و واهمهای از ایرادات بوش نداشته و حتی عزم کوباییها را در حمایت از دولت انقلابی بیشتر میکند. حتی رسانهها و مطبوعات کوبایی نیز بدون هیچ سانسوری با علم به این پشتیبانی مردمی، اظهارات بوش را منتشر و پخش کردند. بدون شک کوباییها در طول سالیان متمادی دریافتهاند که واشنگتن با نادیده گرفتن حقوق بینالملل تا چه حد متمایل به دخالت در امور داخلی کشورشان بوده و تا چه حد از حقایق موجود در کوبا بیاطلاع است. در حقیقت میتوان گفت که کوبا از سال 1959 به زبان تهدید واشنگتن عادت کرده است، اما کاخ سفید نمیداند که چنین زبانی، گرایشات و سیر انقلابی در کوبا را طی دهههای متمادی بیشتر و افزونتر نموده است و کاخ سفید همواره در این راه نیز با شکست روبهرو شده است. چگونه میشود کشوری که خود عامل قتلعام نزدیک به یک میلیون انسان بیگناه در عراق و افغانستان، متولی زندانهای مخفی و شکنجه و جنایات گوانتاناموست، برای ملتی از دستاورد آزادی و حقوق بشر سخن بگوید. قطعا همگان بر این نکته آگاهند که اهداف بوش در کوبا محقق نخواهد شد. واشنگتن بر سیاستی پافشاری میکند که در طول نیم قرن با شکست روبهرو بوده است.
حکومت انقلابی کوبا از حمایت مردمی برخوردار بوده و تلاش واشنگتن برای ایزوله کردن آن با شکست مواجه شده است. حتی بخشهای ناراضی جامعه کوبا در مقابل تمامیت ارضی، حاکمیت و هویت ملی، صفوفی محکم و متحد در پشت دولت انقلابی کوبا هستند و اپوزیسیونهای فعال خارج از کشور که توسط کاخ سفید حمایت مالی میشوند، اتصال و پیوستگی مردم به حکومت و دولت را بیشتر میکنند و اگر زمانی احتمال (بسیار اندک) دخالت نیروهای نظامی (آمریکایی) در کوبا وجود داشته باشد، واکنش و مقاومت ملت کوبا همانند جنگ ویتنام به گونهای سخت و شدید خواهد بود که نیروهای آمریکایی میبایست منتظر عواقبی به مراتب بدتر و شدیدتر از جنگ عراق باشند، چرا که ملت انقلابی و ایدئولوژیک کوبا آمادهاند با تمام قوا برای دفاع از تمامیت ارضی سرزمینشان همه چیز را فدا کنند.
استقلال ملی برای مردم کوبا از اهمیت و جایگاه ویژهای برخوردار است و کاخ سفید مجبور است که این واقعیت را بپذیرد. همچنین آمریکا این روزها کاملا آگاه شده است که دیگر مثل گذشته کسی به صدایش در آمریکای لاتین گوش نمیدهد و از آن واهمهای به دل راه نمیدهد و کشورهای این منطقه سعی دارند تا با استقلال سیاسی و اقتصادی از آمریکا، به نفوذ این کشور در این حوزه پایان دهند.