عراق از زمان شکلگیری آن در سال 1921 توسط قدرت استعماری انگلیس عمدتا به دلیل نارساییهای ساختاری یا دخالت قدرتهای خارجی دستخوش تحولات زیادی شده است. سقوط رژیم بعثی صدام در بهار 2003 فصل تازهای در تاریخ عراق گشود و پس از چند دهه زمینه ایجاد یک کشور دموکراتیک و با ثبات و مردمسالار را مقدور ساخت عراق به عنوان کشوری چندقومی و مذهبی برای دستیابی به هدف حفظ وحدت و برقراری آرامش با چالشهای زیادی مواجه است اولین گامها به سوی این هدف برداشته شده است.
برگزاری موفق رفراندوم قانون اساسی و انتخابات پارلمانی اخیر همگی نشانههایی امیدبخش بودهاند با این حال چالشهای عمدهای همچنان در پیش رو قرار دارند تشکیل دولتی که بصورت دموکراتیک و فراگیر انتخاب شده باشد نمایانگر منابع قومی و مذهبی بادش وظیفهای مهم است شیعیان که بیش از 60 درصد جمعیت عراق را تشکیل میدهد در سراسر تاریخ عراق در صحنه ساسی مشارکت چندانی نداشتهاند و از حقوقشان محروم شدهاند اکنون آنان برای دستیابی به جایگاه مناسب خود در صحنه سیاسی عراق در تلاش میباشند در یک نظام دموکراتیک طبیعی است که شیعیان که دارای اکثریت باشند نقشی برجسته در عراق جدید ایفا نمایند جمهوری اسلامی ایران روند تحولات در عراق را از ابتدا مثبت قلمداد کرده است.
رهبران دولت عراق از زمان مبارزه علیه رژیم خشن و بیرحم صدام در میان متحدین ایران جای داشتند. این در حالی بود که سایر کشورهای عرب منطقه به جز سوریه دست در دست قدرتهای بزرگ در جبههای دیگر به رژیم صدام کمک میکردند. در حال حاضر امنیت و ثبات عراق جدید در زمره اولویتهای ایران به حساب میآید از دیدگاه ایران یک عراق ناامن با جذب تروریستها و دادن بهانه به دست نیروهای خارجی جهت تداوم حضور خود در این کشور امری که مخالف با سیاستهای ایران است پیامدهای منفی در بر خواهد داشت.
در همین حال عراق جدید به یکی از دروازههای اصلی ایران به سوی جهان عرب تبدیل شده این امر را باید تحولی بسیار مثبت برای امنیت منطقه تلقی کرد زیرا در گذشته عمدتا این رژیم بعضی در عراق بود که مانع مناسبات دوستانه بین ایران و سایر کشورهای عرب منطقه میشد به هر حال با تشکیل دولت ثابت در عراق ایران با داشتن یک کشور دوست در مرزهای غربی خود پس از دهههای دشمنی و عدم اعتماد این فرصت را پیدا خواهد کرد که نگاه خود را بیشتر به سمت مسایل داخلی معطوف کرده و برنامههای توسعه اقتصادی خود را اولویت بخشد و از منافع بالقوه تجاری و ترانزیتی خود در منطقه کمال استفاده را ببرد.