سیروس گلاب
همزمان با انجام دیدار رسمی ژاک شیراک از هند تظاهراتی که ظاهرا از سوی سازمان غیردولتی صلح سبز علیه اوراق کردن ناو هواپیمابر قدیمی « کلمانسو » در هند سازماندهی شده , فضای منفی را علیه فرانسه نزد افکار عمومی هند ایجاد کرده است .
شدت این موج منفی به اندازه ای بود که وضعیت دشواری را برای میزبان هندی بوجود آورده و فرانسه را مجبور به بازگشت ناو کلمانسو به سوی فرانسه نمود. جنجال ناشی از این ماجرا که در خلال سفر رسمی رئیس جمهور فرانسه به هند صورت می گیرد با توجه به رقابت تاریخی انگلیس و فرانسه در هند و برخی قراین قابل تامل است .
ناپلئون معتقد بود برای رها شدن فرانسه از شر انگلیس در اروپا باید منبع قدرت آن یعنی هند را از سلطه انگلیس خارج کرد و به همین منظور برای نزدیکی به ایران تلاش نمود و در ارتباط با همین سیاست بود که ژنرال گاردان فرانسوی بمنظور آموزش ارتش قاجار به ایران اعزام شد.
اما انگلیسی ها که بخوبی از نقطه ضعف خود آگاه بودند نیز ساکت نماندند و در جهت ریشه کنی نفوذ فرانسه در هند تا آنجا پیش رفتند که حتی حضور فرانسوی ها در حاشیه جنوبی خلیج فارس را نیز برنتافتند و آنچنان تیشه بر ریشه نفوذ فرانسه در این منطقه زدند که با گذشت بیش از یک قرن هنوز فرانسه نمی تواند امیدی برای منتفع شدن از این منطقه داشته باشد.
البته نه تنها فرانسه بلکه دیگر قدرتهای بزرگ اقتصادی نیز یارای نفوذ در بازاری که در تسلط شرکتهای انگلیسی است نداشته اند , نفوذ شرکتهای انگلیسی بخصوص در کشورهای عرب حوزه خلیج فارس به اندازه ای است که تقریبا هیچ قراردادی بدون دخالت و حداقل مشارکت آنها شروع نمی شود و انجام نمی گیرد.
اما تفاوتی که در خصوص رقابت فرانسه و انگلیس در هند با منطقه مذکور دارد آن است که هند کشوری است که تلاش نموده استقلال سیاسی خود را طی نیم قرنی که ازاستعمار انگلیس رهایی یافته اثبات کند و سیاستمدارانش با افتخاربه میراث فرهنگی , سیاسی و حکومتی غنی و کهن خود با شنیدن زنگ تلفن ازلندن سراسیمه و حاضر به خدمت نمی شوند. در چنین شرایطی امید لندن به استفاده از شبکه قدیمی مرتبطین خود در هند و اعاده قدرت آن وابسته است .
شبکه مرتبطین انگلیس به لندن اجازه نمی دهد حتی اکنون نیز که دهلی نو به عنوان یک قدرت سیاسی مستقل موجودیت دارد , نبرد قدیمی با رقبا برای سود بردن ازهند را به شکلی دیگر اما با قدرتی قابل ملاحظه و در سایه ادمه دهد. صرف همین نکته کافی است که از هم اکنون نتیجه سفر آقای شیراک به هند برای توسعه روابط با هند را بدانیم .
برخی قراین نیز در این خصوص حائزاهمیت است . یکی از این قراین لطمه هایی است که فرانسه ازتقابل سازمان غیردولتی « صلح سبز » با خود دیده است . این سازمان مدتها در مورد آزمایشهای اتمی فرانسه در جزیره « موروروآ » در اقیانوس آرام , فضای سنگین تبلیغاتی را علیه فرانسه در رسانه های جهان بوجود آورده بود. نقطه اوج این فضاسازی علیه آزمایشهای اتمی فرانسه , انفجار و غرق کشتی « جنگجوی سبز » در یکی از بنادر استرالیا بود.
رسانه های « انگلوساکسونی » غرق این کشتی بادبانی را که سازمان « صلح سبز » آن را به عنوان اعتراض به منطقه آزمایشهای اتمی فرانسه اعزام می کرد به غواصان سازمان اطلاعاتی فرانسه منسوب نمودند. فرانسوی ها که « محور آنگلوساکسون ها » را مسبب این فضاسازی و تبلیغات ضدفرانسوی می دانستند اعتنایی به این جنجال ها نداشتند و کار خود را همچنان دنبال می کردند.
در آن زمان فرانسه با خروج ازبخش نظامی پیمان ناتو در حال ایجاد و توسعه زرادخانه هسته ای مستقل خود بود. فلسفه این اقدام فرانسه اعتقاد راسخ ژنرال دوگل به غیرقابل اعتماد بودن محورآنگلوساکسونی آمریکا و انگلیس بود. ظاهرا آنچه این باور را در « دوگل » ایجاد یا تقویت کرده بود , رفتار چرچیل در گرماگرم جنگ جهانی دوم با وی بود.
چرچیل با آگاهی از ضعف فرانسه اشغال شده در هر اقدام خود بی پروا منافع فرانسه را قربانی منافع انگلیس می نمود و رفتارتحقیرآمیزی را با ژنرال دوگل داشت بنحوی که حتی تا صدوردستور بازداشت ژنرال دوگل در لندن نیز پیش رفته بود. این رفتار برای « دوگل » که تجسم غرور و وطن پرستی فرانسوی بشمار می آمد و نام وی مترادف با « شوون » هم وطن فرانسوی اش ـ که بواسطه عشق به فرانسه و فداکاری برای آن به عنوان نماد وطن پرستی شدید بشمارمی آید (شوونیسم ) ـ بسیار گران آمد وژنرال تا هنگامی که زنده بود به سیاستمداران لندن نظر خوبی نداشت .
به همین دلیل تا هنگامی که وی زنده بودپاریس درخواست لندن برای عضویت در « جامعه اروپایی » را وتو می کرد و معتقد بود دلیل آنکه لندن می خواهد به عضویت « جامعه اروپایی » درآید آن است که بتواند در روند پیشرفت آن اخلال ایجاد کند. اکنون که باردیگر سازمان غیردولتی صلح سبز پرچمدار نهضت جلوگیری از ورود ناو هواپیمابر کهنه کلمانسو برای اوراق شدن در هند آن هم مصادف با سفر رئیس جمهور فرانسه به هند شده , کسانی که مویی در آسیاب سیاست سفید کرده اند , با لبخند نگاه خود را به لندن می دوزند.
بدین ترتیب در حالی که هنوز چندماه بیشتر از به خاک مالیده شدن دماغ هیئت فرانسوی در سنگاپور و انتخاب غیرمنتظره لندن برای میزبانی بازیهای المپیک آینده بیشتر نگذشته , شبکه انگلیس در هند این بار رئیس جمهور فرانسه و توسعه روابط اقتصادی هند و فرانسه را هدف گرفته اند.
مارکس گفته وقایع تاریخی دوبار تکرار می شود. بار اول در شکل تراژدی و بار دوم در شکل کمدی اما ظاهرا تاریخ در مورد تلاش فرانسه برای حضور در هند برای بار دوم نیز به صورت تراژدی تکرار خواهد شد.