جمشید امینزاده
میدان گازی «آرش» که در کویت آن را به نام «الدوره» میشناسند در منطقه فلات قاره خلیج فارس در بین مرز دریایی ایران و کویت قرار دارد. کویت اعلام کرده است که اکتشاف گاز طبیعی درمیان دریایی الدوره را آغاز میکند. دولت کویت تاکید کرده است که این اکتشافها در بخشی از میدان خواهد بود که کویت و ایران درباره آن اختلاف ندارند. ایران و کویت چند سال است که برای مشخص کردن مرزهای مشترک دریایی خود که منطقه گازخیز «آرش» (الدوره) را نیز شامل میشود. در حال مذاکره هستند. با آن که به گفته مسئولان 2 کشور پیشرفتهایی در مذاکرات حاصل شده اما هیچ توافقنامهای در این زمینه به امضا نرسیده است.
اختلاف ایران و کویت درباره حوزه «آرش» به دهه 60 باز میگردد. یعنی هنگامی که ایران حق اکتشاف و بهرهبرداری را به شرکت نفت ایران و انگلیس سابق که امروز به نام «بریتیش پترولیوم» معروف است، واگذار کرد.
در حایل که کویت امتیاز را به شرکت «رویال داچ شل» داد واگذاری این 2 امتیاز در بخش شمالی میدان الدوره با یکدیگر تداخل داشت. ایران و کویت از یک سو و عربستان از سوی دیگر در حوزه نفتی الدوره که در نقطه تلاقی مرزهای دریایی 3 کشور واقع است منافع مشترک دارند
پیش از این اقدام کویت در 26 اکتبر 2003 پس از آن که کویت و عربستان مذاکراتی را برای بهربرداری از منابع و توسعه «الدوره» انجام دادند. مورد اعتراض ایران قرار گرفت.
زیرا مطابق توافق ایران و کویت در ماه می سال 200 هرگونه فعالیت بر روی این میدان گازی مشترک منوط به جلب موافقت طرفین است. ایران در سال 2000 با درخواست کویت و از روی حسننیت عملیات اکتشافی در حوزه آرش را متوقف کرد. البته این واقعیت را باید پذیرفت که شرایط منطقه در چند سال اخیر و بویژه پس از اشغال عراق به گونهای بوده است که فضای مناسب برای پیگیری مذاکرات فراهم نشده است. حوزه نفتی آرش با ذخایر تقریبی 200 میلیارد مترمکعب گاز و پتانسیل تولید روزانه 17 تا 43 میلیون مترمکعب گاز، از حوزههای بزرگ گازی مشترک در منطقه است. نیاز شدید کویت به گاز و توافقهای ضمنی عربستان و کویت در سال 2000 که به نوشته نشریه اقتصادی «مدید»، مبنای تقسیم مساوی الدوره را مدنظر قرار دادهاند. البته پس از توافق با ایران و تعیین حجم دقیق ذخایر، با تصمیم اخیر کویت و عربستان همخوانی دارد. بویژه آن که شرکتهای نفتی عربستان و کویت توسعه طرحهای مشابهی را نیز در مناطق مرزی الخفجی و الوفرا و مناطق ساحلی در سالهای اخیر مورد توجه قرار دادهاند. مرزهای دریایی ایران و کویت اگرچه مشخص نشده اما این مساله مانع از همکاری و پیشرفت در روابط دو کشور نبوده است. موضع یاران درباره حوزه آرش کاملا روشن است و به لحاظ حقوق بینالملل این حوزه جزو مناطقی است که مرزهای فلات قاره ایران و کویت در آن تاکنون مشخص نشده است. لذا هرگونه اقدامی در اینباره مستلزم موافقت طرفین است.