در ساعت 2 نیمهشب ماه اوت کاندولیزا رایس طی تماس تلفنی رییسجمهور پاکستان را در آستانه اعلام وضعیت فوقالعاده از این تصمیم منصرف کرد. اخیرا نیز رایس درخواستی مشابه از مشرف داشت، اما این بار رییسجمهور پاکستان زیر بار نرفت. و با وجود اینکه رسما از ریاست ارتش کنارهگیری و برای ریاست جمهوری سوگند یاد کرد وضعیت فوقالعاده را یک ماه دیگر تمدید کرد.
روزنامه واشنگتنپست در گزارشی آورده است: تحلیلگران معتقدند تصمیم تازه پرویز مشرف، رییسجمهور پاکستان مبنی بر تعلیق قانوناساسی و اعلام حالت فوقالعاده در این کشور تلاشهای دولت آمریکا برای هدایت پاکستان به سوی دموکراسی را با موانع و مشکلات جدی روبهرو کرده و از سوی دیگر حمایتهای سخاوتمندانه جورج بوش، رییسجمهور آمریکا از مشرف را بهرغم آنکه این ژنرال پاکستانی بهسرعت درحال از دست دادن محبوبیتش است، زیر سوال بردهاست. در حال حاضر ایالاتمتحده گزینههای خوب معدودی را پیشرو دارد و شاهد افول قدرت خود در جهت تاثیرگذاری بر تحولات در پاکستان، این کشور مجهز به تسلیحات هستهای، است و این شرایط به گفته کارشناسان از آنجایی نشات میگیرد که اقدامات مشرف چه بسا سرنگونیاش بهعنوان یک رهبر را تضمین میدهد.
دولت بوش از سال 2001 تاکنون مبلغ 10 میلیارد دلار - که اغلب در قالب کمک نظامی است - به دولت پاکستان کمک کرده و مقامات دولت آمریکا هشدار دادهاند در صورت اعمال قوانین و مقررات مربوط به وضعیت فوقالعاده در پاکستان کنگرهی کشورشان احتمالا کمکهای خود را قطع خواهد کرد، اما برخی تحلیلگران هشدار دادهاند چنانچه واشنگتن حمایتهای خود را از مشرف دریغ کند، خطر بروز جنگ داخلی در پاکستان و فروپاشی این کشور جدیتر خواهد شد.
کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا که جمعه گذشته با پرویز مشرف گفتوگوی تلفنی داشت به رییسجمهور پاکستان در خصوص اعلام وضعیت فوقالعاده هشدار داد و روز شنبه نیز تصمیمات اخیر ژنرال مشرف را بسیار "تاسفانگیز" خواند. رایس در جمع خبرنگارانی که وی را همراهی میکردند، بیان داشت: ایالاتمتحده به وضوح اعلام کرده از اقداماتی مغایر با اصول مندرج در قانوناساسی حمایت نخواهد کرد چرا که چنین اقداماتی پاکستان را از مسیر دموکراسی و حاکمیت قانون دور خواهد کرد.
در این میان بهنظر میرسد که مقامات آمریکا از تصمیمات اخیر مشرف متعجب شدهبودند اما تمرکز خود را سریعا از بیان نگرانیها به استعفای مشرف معطوف و تاکید کردند هرگونه اقدام قانونی دیگر باید مختصر و موقتی باشد.
هنوز هیچگونه علائم و قرائنی دال بر قطع کمکهای واشنگتن به اسلام آباد مشاهده نمیشود و رایس نیز بیان داشت که در گفتوگو با مشرف به وی ابلاغ داشته که اگرچه در پاکستان وضعیت فوقالعاده اعلام کرده اما همچنان باید در جهت برگزاری انتخاباتی دموکراتیک گام بردارد.
اکسنیا دورماندی که تا سال گذشته ریاست شورای امنیت ملی آمریکا را برعهده داشت معتقد است دولت بوش باید اکنون با این فرض شروع کند که آیا مردم مشرف را از دور خارج خواهند کرد یا ارتش به این اقدام مبادرت میورزد؟
همچنین در بیانیه وزارت امور خارجه آمریکا تاکید شده که دولت آمریکا در حمایت از روند دموکراسی خواهی و مقابله با خشونتهای افراطگرایان در کنار مردم پاکستان است. در این بیانیه به حمایتی از مشرف اشارهای نشدهاست.
استفن کوهن، نویسنده کتاب "هدف پاکستان" معتقد است: قطار پاکستان منحرف و از مسیر خارج شدهاست. ما باید در مسئولیتپذیری سهیم باشیم. ما همه مسئولیتها را بر دوش مشرف نهادهایم. کوهن افزود: در مقطع کنونی ما کاری نمیتوانیم انجام دهیم ما دیگر بازیگران بزرگ در تحولات پاکستان بهشمار نمیآییم. این در حالیست که جورج بوش از دیرباز جزو حامیان سرسخت مشرف بوده و بر مبارزات ژنرال علیه تروریسم پس از حملات 11 سپتامبر 2001 اعتقاد داشتهاست. روزنامه واشنگتنپست آوردهاست: دستاوردها و پیشرفتهای دموکراتیک مشرف برای دولتی که علنا از آرمان آزادی حمایت میکند چندان ایدهآل و مطلوب نبودهاست.
مشرف در سال 1999 در جریان یک کودتای عاری از خشونت و خونریزی نبض قدرت را در دست گرفت و تاکنون بر وعدهی خود مبنی بر کنار گذاشتن پست فرماندهی ارتش پاکستان جامهعمل نپوشاندهاست.
جوزف بایدن، رییس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا اظهار کرده اقدامات رییسجمهور پاکستان دولت واشنگتن را بر آن داشته تا از قالب سیاستگذاری برای مشرف به سمت سیاستگذاری برای مردم پاکستان حرکت کرده و روابط جدیدی را با مردم این کشور برقرار سازد. روابطی که بر اصل کمکهای غیرنظامی بیشتر و مداوم طی مدتی طولانی استوار باشد تا از این گذر اکثریت میانهرو در پاکستان از فرصت موفقیت برخوردار شوند. واشنگتنپست افزودهاست: مشرف در جبهه جنگ علیه تروریسم نیز به طرز ناامیدکنندهای اقدام کردهاست. بهرغم سالها تلاش تنها شمار معدودی از رهبران ارشد القاعده در نواحی مرزی میان افغانستان و پاکستان دستگیر شدهاند. توافقنامه سال گذشته مشرف و گروههای مسلح و رهبران قومی قبیلهای پاکستان در مناطق شمالی و جنوبی وزیرستان بستر را برای نیروهای شبهنظامی جهت تقویت و پیگیری حملات علیه دولت مهیا ساخت.
برایان ویتمن، سخنگوی پنتاگون در واکنش به اعلام حالت فوقالعاده در پاکستان تصمیم مشرف را مایهی تاسف خواند اما در عین حال بیان داشت که همکاریهای نزدیک میان واشنگتن و ارتش پاکستان در حوزهی عملیاتها علیه نیروهای تروریستی همچنان تداوم خواهد داشت.
بروس ریدل، تحلیلگر سابق سازمان سیا و از اعضای سابق شورای امنیت ملی آمریکا که اکنون در موسسهی پژوهشی بروکینگز مشغول به فعالیت است میگوید: کودتا در پاکستان ضربهای مهلک به پیکرهی تلاشها جهت برقراری پیوند مصلحتی میان پرویز مشرف و بینظیر بوتو تلقی میشود، به این ترتیب ما بهجای پاکستان دموکراکتیک شاهد پاکستانی به مراتب استبدادی خواهیم بود. به جای پاکستانی با ثباتتر که به جنگ علیه القاعده بپردازد ارتش را خواهیم دید که برای بقای خود خواهد جنگید. برخی از کارشناسان و تحلیلگران پاکستانی میگویند که شرایط حاکم بر پاکستان مهیای پیشبینی نیست. کوهن معتقد است: نمیدانم پاکستان آبستن چه تحولاتی خواهد شد.
رایس که به منظور شرکت در کنفرانس بینالمللی عراق در استانبول ترکیه به سر میبرد لاجرم نگاهش را از تحولات عراق به آشوب سیاسی در پاکستان معطوف کرد. یک مقام دولت آمریکا که رایس را در این سفر همراهی میکند، گفت: عراق در مقایسه با پاکستان اوضاع بسیار خوبی دارد.