سیدبهزاد اخلاقی
پوتین رییسجمهور روسیه با دعوت رهبران حماس برای مذاکرات در مسکو گامی غیر منتظره و غیر معمول در اثبات انعطافپذیری سیاست خارجی رهبران روسیه برداشت. این اقدام استدلالی در جهت نزدیکی و تقارب با کشورهای مسلمان و فعال کردن نقش مسکو در خاورمیانه میباشد. روسیه تنها کشور غیر مسلمان و مقام ناظر در سازمان کنفرانس کشورهای اسلامی و اتحادیه کشورهای عربی است مشکلات روسیه در چچن یکی از مهمترین علل نزدیکی روسیه به خاورمیانه است.
جامعه 20 میلیون نفری مسلمانان روسیه یکی از چالشهای دولت مسکو در طی سالهای اخیر بوده است. چنان که ولادیمیرپوتین؛ اسلام بیک اصلا خانوف؛ را به عنوان مشاور امور مسلمانان خود انتخاب میکند و بنیامین پاپوف دیپلمات برجسته روسی را به عنوان نماینده ویژه خود در سازمان کنفرانس کشورهای اسلامی معرفی میکند او توانسته است تقابل خوبی بین روسیه و سازمان کنفرانس اسلامی برقرار کند. ماه مارس سال 2006 در روسیه برای اولین بار نشست؛ روسیه جهان اسلام؛ برگزار خواهد شد که در نوع خودش بیسابقه است و حتی کنگره یهودیان اوراسیا پیشنهاد برگزاری کنفرانسی در مسکو با موضوع؛ دیالوگ با اسلام؛ را مطرح نموده است. با دعوت رهبران حماس توسط روسیه پوتین گوی را از اتحادیه اروپا و آمریکا بوده است مذاکرات حماس در مسکو به گفته الکساندر کالوگین فرستاده ویژه وزارت امور خارجه روسیه در حل مسائل خاورمیانه بر مبنای توافق بر امتناع این جنبش از توسل به زور و همچنین میزان رعایت صلح در مسئله خاورمیانه بر مبنای توافق بر امتناع این جنبش از توسل به زور و همچنین میزان رعایت صلح در مسئله به رسمیت شناختن اسرائیل بوده است.
گمانهزنیهای در مورد کمکهای مالی حماس به جنبش جدایخواهان چچن میشود که در این مورد عدرالحانوف رییسجمهور چچن اعلام میکند نمیتواند صحت و سقم این مطلب را تایید کند وی در مورد مذاکرات حماس روسیه به این گفته اکتفا میکند: تاریخ نمونههای دارد که زمانی برخی از گروههای آشتی ناپذیر به عنوان حاضران بالغ در روند گفتمان سیاسی درآمدهاند. آمریکایها از ابتدا در روند حل و فصل مشکلات خاورمیانه سیاست برنامهریزی شدهای را در جهت حذف اتحاد جماهیر شوروی و سپس روسیه از شرکت فعال در روند صلح در پیش گرفتهاند. این خط مشی سپس تبدیل به پروسه حضور یک قطبی آمریکا در روند حل و فصل مشکلات گردید.
ثبات در جهان پس از جنگ جهانی دوم توسط کنترل متقابل دو سیستم مخالف ایدولوژیکی یعنی اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده آمریکا تامین میشد فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی منجر به برقراری و ایجاد سیستم تک قطبی در نظام جهانی گردید. این مطلب تبدیل به قطبی دولتی شد که خالصانه بر این باور است سبک زندگی و نظام ارزشی آن برای همه جهانیان همه جانبه و ایدهال بوده و امر اشاعه همگانی و القا آن به تمامی کشورهای جهان ماموریت تاریخی و دینی آن میباشد. تناقض وضعیت در این است که نهضت حماس که آمریکا آن را تروریست میخواند در نتیجه یک روند دموکراتیک به قدرت رسیده است همان چیزی که آمریکا از پوتین فرصتجویانه ابتکار عمل را از اروپا و آمریکا گرفت و با حماس ارتباط برقرار کرد و این در حالی است که روسیه موقعیت خود را در صحنه بینالملل به عنوان یکی از مراکز نقل قدرت که پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی از دست داده بود مجددا بدست میآورد.
در سالهای اخیر با افزایش قدرت اقتصادی سیاست خارجی روسیه نیز بهبود مییابد مثال واضح آن ریاست گروه هشت در سال 2006 میباشد. آمریکا و اروپا به تقویت موقعیت سیاست خارجی روسیه با دید مثبت نمینگرند به هر حال قدم قاطعانه مسکو در خاورمیانه در دعوت رهبران حماس به روسیه عکسالعمل مثبت همه کشورهای مسلمان را به همراه داشت و پوتین قدم دیگری در جهت حفاظت از منافع روسیه در خاورمیانه و تقویت روابط خود با دوستان خاورمیانهایاش برداشت.