گروه سیاسی: سازمان دانشآموختگان ایران اسلامی (ادوار تحکیم وحدت) روز چهارشنبه هفته گذشته میزبان مراسمی با عنوان «جنبش زنان و دموکراسیخواهی» بود که از سوی کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت برگزار شد. بررسی شرایط، موانع و بسترهای لازم جهت حضور هر چه بیشتر زنان در جامعه و لزوم حرکت به سمت هدایت مطالبات در بستر اجتماعی و تاکید بر منوط بودن تحقق دموکراسی به حضور و توجه به حقوق زنان، از جمله محورهای سخنان سخنرانان این نشست بود. محبوبه عباسقلیزاده از فعالان زنان، دکتر فاطمه صادقی از اساتید دانشگاه تهران، فریده ماشینی از فعالان سیاسی اصلاحطلب و مرضیه مرتاضی لنگرودی از فعالان حقوق زنان از جمله سخنرانان این نشست بودند که هر یک از منظر اجتماعی یا سیاسی به موضوع زنان نگریسته و پیرامون آن به بحث و اظهارنظر پرداختند.
بهاره هدایت از اعضای انجمن اسلامی دانشگاه علامه و عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت نیز در ابتدای این جلسه به مشکلات پیش آمده برای دانشجویان امیرکبیر و علامه اشاره و ضمن محکومیت صدور احکام سنگین کمیتههای انضباطی برای فعالان دانشجویی و ابراز نگرانی نسبت به وضعیت 8 دانشجوی بازداشتی امیرکبیر، گزارشی از فعالیت کمیسیون زنان دفتر تحکیم وحدت ارائه کرد.
«محبوبه عباسقلیزاده» نیز با عنوان «چشمانداز آینده جنبش زنان» به ایراد سخن پرداخت و با اشاره به روند تاریخی جنبش زنان، گفت: در دهه اول انقلاب محمل اصلی مطالبات و خواستههای زنان به صورت گروهی و محفلی بود. مطالبات به بیرون درز پیدا نمیکرد و بیشتر در چارچوب اعضا کار میشد و تمرکز بر توانمندسازی افراد بود اما در دهه دوم انقلاب و پس از جنگ این محفلها به سمت روشنفکری سوق پیدا کرد و مجلاتی شبیه مجلات «زنان» و «فرزانه» منتشر شد.
این فعال جنبش زنان با بیان اینکه در سالهای اصلاحات جنبش زنان اداره خود را تبیین کرد و در قالب NGOها و سازمانها حضور پیدا کرد، گفت: در سالهای اخیر ساختارهای سازمانی به شبکههای بیشکل تبدیل شده است؛ شبکههایی که دستور و چارچوب مشخصی ندارند و افراد در آن مؤثر هستند. فرد و سازمان کنار هم هستند اما دستور کار مشخص نیست.
وی سالهای 84 و 85 را زمان مجدد سازماندهی جنبش زنان ذکر کرد و با طرح این سوال که نتیجه حضور چنین شبکههایی چه خواهد بود، گفت: ما نمیدانیم که انتهای این جنبش چه خواهد شد اما اگر ارزش را بر قدرتمندی زنان نگذاریم، تنها منزلت ایجاد خواهد کرد.
این فعال جنبش زنان، جنبش را به سه بخش رادیکال، میانهرو و محافظهکار تقسیم و تاکید کرد: جنبش زنان از گرایشهای ایدئولوژیک تبعیت نمیکند.
وی در ادامه به گروههای مختلف زنان اشاره کرد و گفت: برخی از این گروهها کار سلبی میکنند و برخی کار ایجابی. این فعال زنان تصریح کرد: تدوین منشور جنبش زنان یک ضرورت است و ما برای اینکه نهادینه شویم و در ورطه منزلتخواهی نیفتیم، میتوانیم از منشور استفاده کنیم. تدوین منشور برای تهیه چشمانداز آینده ما مفید است. در ادامه این نشست، «فاطمه صادقی» استاد دانشگاه طی سخنانی با محوریت «از فمینیسم سیاسی تا فمینیسم اجتماعی» با تعریف فمینیسم سیاسی، گفت: بیشتر خواستههای این نوع فمینیسم حول قوانین است و هدف آن ایجاد تغییر در سیستم سیاسی و حقوقی کشور است. صادقی در خصوص فمینیسم اجتماعی اظهار داشت: رویکرد و هدف این نوع فمینیسم وسعت دادن به زندگی زنان است. وی تصریح کرد: در ایران فمینیسم هنوز بیش از حد سیاسی است و در واقع همیشه تحت تأثیر احزاب بوده است و باید اجتماعی شود.
صادقی با انتقاد از اینکه نقد گفتار درون دینی در جنبش زنان بسیار ضعیف بوده و از نواندیشی دینی عقب است، گفت: ما زنان نواندیش نداریم. این استاد دانشگاه بار دیگر بر ضرورت رسیدن به فمینیسم اجتماعی تاکید کرد و گفت: هر روز انگار تونل کنش سیاسی کمهواتر میشود و اینجا است که من بر ضرورت حرکت از فمینسم سیاسی به سمت فمینسیم اجتماعی تأکید میکنم. صادقی همچنین سرخوردگی از سیاست را ناشی از برخی مسائلی دانست که پس از انقلاب رخ داده است. او با بیان این مثال که چرا زنان حاضر نمیشوند در قالب جمعی اعتراضات خود را بیان کنند و ترجیح میدهند در قالب فردی و کمهزینهتر این کار را بکنند، تاکید کرد: ما باید به صورت سیاست استراتژیک به فمینیسم اجتماعی نگاه کنیم. فریده ماشینی، فعال زنان و عضو شاخه زنان حزب مشارکت، دیگر سخنران این مراسم بود که با بیان اینکه مردم دیگر به کنشهای جمعی پاسخ نمیدهند، گفت: این از موضوعاتی است که احزاب اصلاحطلب به آن توجه دارند.
در واقع احزاب اصلاحطلب بعد از ریاست جمهوری نهم به رغم نداشتن نماد بیرونی، در داخل به نقد خود مشغول هستند و یکی از دلایل شکست اصلاحطلبان هم این بود که کمتر به بحث مطالبات اجتماعی مردم توجه کردند. ماشینی با بیان اینکه زنانی که در طیفهای مختلف زنان فعالیت میکنند، درگیر این پرسش هستند که آیا میتوان هم در جنبش زنان بود و هم مشارکت سیاسی کرد، گفت: من یک اکتیویست در حوزه زنان هستم و به سیاست به عنوان ابزار رسیدن به هدفم نگاه میکنم تا بتوان اهداف جنبش زنان را محقق کرد.
این فعال زنان با تأکید بر ضرورت مشارکت سیاسی گفت: ما حتی اگر در زمینه کنش جمعی فعال باشیم، نیاز داریم که در جایگاهی به تعریف قوانین بپردازیم. با افزایش مشارکت سیاسی، زنان با تاکید بر حضور در عرصههای تصمیمگیری به پیگیری مطالبات خود میپردازند.
ماشینی با ذکر آمار پایین مشارکت سیاسی زنان در دنیا افزود: افزایش حضور زنان در عرصه سیاست جدی است.
وی در دفاع از زنان اصلاحطلب گفت: ما نه تنها در امر زنان فروگذاری نکردهایم بلکه فعالیتهای خود را بیشتر کردهایم. ماشینی تصریح کرد: من فکر نمیکنم که فمینیسم سیاسی و اجتماعی در تضاد هستند بلکه واقعیت این است که شاید ما نتوانیم مرزهایی که در ایران پررنگ شده را تقویت کنیم. آنچه ما باید به آن توجه کنیم، این است که به سیاست باید به عنوان ابزار نگاه کرد.
ماشینی افزود: با بیتوجهی به دموکراسی بحث حقوق زنان هم در کشورها ابتر خواهد ماند.
مرضیه مرتاضیلنگرودی نیز به عنوان یکی دیگر از سخنرانان این مراسم با بیان اینکه جنبش زنان فمینیست نیست بلکه برخی فمینیستها در جنبش زنان هستند، گفت: به دموکراسی برای تکان دادن مردم نیازمندیم و باید قواعد دموکراتیک را تجربه کنیم. مرتاضیلنگرودی گفت: شخصیت ائتلافی که دموکراسی برایش مفهوم نشده، نمیتواند رابطه دموکراتیک داشته باشد. جنبش زنان برای آگاهیبخشی و تکان دادن افکار عمومی در خصوص مسائل اجتماعی از جمله مساله زنان، بستگی تمام و کمال به میزان پذیرش دموکراسی و پایبندی به اصول و ارزشهای دموکراسی دارد.
مرتاضی با تاکید بر اینکه دموکراسی به چهره نیاز ندارد بلکه نیازمند نهاد و سهم است، گفت: اگر رفتار دموکراتیک محدود به فعالیتهای انتخابی نمایندگی و چهره شدن باشد، تنها میتواند یک رفتار و هویت موقتی بیافریند. به گزارش ایلنا وی با بیان اینکه به طور قطع وجدان انسان برای اولین بار در خانواده اجتماعی میشود و خرد اجتماعی و وجدان جمعی در خانواده آموزش میبیند، گفت: به همین دلیل است که جنبش زنان در ایران نمیتواند دموکراسیخواه نباشد. جنبش زنان به این دلیل که آنها اولین کسانی هستند که به کودکان و نسل آینده آموزش میدهند و به همین دلیل رابطه تنگاتنگشان با نسل آینده و با خود در زمان حال و والدینشان به عنوان پرستار در گذشته، باید دموکراسی را در سه حوزه و جریان تعریف و فهم کنند، بیاموزند و بیاموزانند. به همین دلیل است که دموکراسی مثلهوا برای جنبش زنان لازم است.