روند سیاسى که از ۱۰۰ سال پیش دستخوش تحولات ماهوى شده، امروز رفته رفته به مرحله ثبات مى رسد.
دیالوگهاى دیپلماتیک که از پایان دهه اول قرن گذشته وارد ادبیات جهان شده بود امروز با دگرگونى ارزشها مفاهیم جدیدى را خلق کرده و به جرأت مى توان گفت دوره کودتاهاى نظامى یک شبه به سر آمده و دیگر پینوشه در برابر آلنده حرف زیادى براى گفتن نخواهد داشت.
ولى این مسأله به هیچ عنوان به این معنا نیست که ساکاشویلى هم در برابر شوارد نادزه حرفى براى گفتن نداشته باشد... به گزارش ایراس امروز ابزارهاى سیاسى فرق کرده، اما زیاده طلبى استعمار غرب که در دو جنگ خونین دنیا را به خاک و خون کشید و ملیونها نفر را به کام مرگ فرستاد در فلسفه دچار دگرگونى نشده است. تنها دروغ هاى بیشترى به آن افزوده شده، با بهره گیرى از روانشناسى علمى تر شد و به شکل کالاهاى لوکس در آمده است.
دموکراسى غربى بدون تبلیغات سیگار، لوازم آرایش و عروسکهاى بدون لباس هیچ طرفدارى نخواهد داشت.
تزار نیکلاى دوم در اظهار نظرى در یادداشتهاى روزانه خود نوشت: «... به نظر من دولتمردى که سعادت و پیشرفت خود را در مستى ملتش جستجو کند به تنها چیزى که فکر نکرده ملت است...» اینکه ایالات متحده با کدام ابزار توانسته اوکراین را براى پیوستن به ناتو ترغیب کند مهم نیست. مهم دروغ بزرگیست که در این واقعه نهفته است. در حال حاضر علاقه اوکراین براى پیوستن به ناتو مهمترین چالش پیشرو در سیاست خارجى روسیه است.
چنانچه از توافق بوداپست بر مى آید اوکراین و گرجستان باید به عنوان عضوى از ناتو مورد تأیید رهبران روسیه قرار گیرد یعنى در نهایت براى اوکراین و ناتو سیاستى یکسان در پیش بگیرند. غم انگیزترین بخش این تراژدى در واقع این است که روابط روسیه - اوکراین و ناتو مى تواند به عنوان الگو مورد توجه دیگر کشورهاى مشترک المنافع قرار بگیرد، اما در این ماجرا پاسخ دادن به سؤالات اساسى، بسیارى از حقایق را روشن خواهد ساخت: چرا اوکراین علاقه مند به عضویت در ناتو است؟ بخش عمده اى از روش سیاستمداران اوکراینى براى پیوستن ناتو را در دیدگاه هاى آنها درباره مسکو باید جستجو کرد. در واقع در این تئورى ها مسکو به عنوان یک دشمن تاریخى دیده مى شود و نیاز به فاصله گیرى اوکراین از مسکو به شدت احساس مى شود. این مسئله در حقیقت ترس از روسیه است که در تصمیم گیرى هاى حساس تأثیر مى گذارد و همه آنها در سیاست خارجى اوکراین دیده مى شود.
از منظر سیاست مداران اوکراینى عضویت در ناتو به معنى پایان تأثیرپذیرى اوکراین از روسیه و تضمینى براى استقلال آینده این کشور است. سیاستمداران غرب گراى اوکراینى عضویت در ناتو را با جدائى از روسیه یکى مى دانند و همین مسئله دقیقاً پاسخ به نخستین سؤال است که؛ این خصوصیت ضد روسى بودن ناتو است که به عنوان ارگان و سازمانى فعال، رهبران اوکراین را طرفدار غرب مى سازد.
اگرناتو ضد روسى نبود تمایل پیوستن به ناتو در کى یف هیچگاه پدید نمى آمد.
ابراز این تمایل در حقیقت ابراز تمایل به کسب متحد و پشتیبانى و در کلامى دیگر شناسایى مسکو به عنوان دشمن و خطر اصلى است. اوکراین، گرجستان و دولت ساکاشویلى را الگـــــــوى مناسبى براى بنانهادن یک مجموعه ضد روسى مى داند.
کى یف در نظر دارد با پیوستن به ناتو روابط اوکراین - روسیه را محدود کرده و به آن پایان دهد. تصمیم اوکراین براى پیوستن به ناتو در واقع آغاز عملى یک سیاست ضد روسى است. از طرفى در حال حاضر باید روشن شود که این سیاست، رهبران اوکراین را به کجا هدایت خواهد کرد.
«اگر سیاست اوکراین گسستن از اتحاد با روسیه است (و در نتیجه یک سیاست ضد روسى) فرصت کافى براى مسکو وجود نخواهد داشت که یک سیاست یکسان و برنامه ریزى شده براى تصمیم گیرى داشته باشد.» ابتدا باید روشن شود که آیا اوکراین به عنوان مهد پیدایش تمدن اسلاوها و کلیساى ارتدوکس و به عنوان بخشى از فرهنگ روسیه، از پیوستن به ناتو به دنبال پاسخى مستقیم به گسستن از فدراسیون روسیه است ؟ بازتاب این گسست، از زمان فروپاشى شوروى بزرگترین چالش پیش روى روسیه بوده و در این خصوص از تأثیرگذارى بر جدایى طلبى در چچن نیز نباید غافل شد. از منظر ژئوپولتیک و فرهنگى، عضویت در ناتو، اوکراین را خط مرزى شرق و غرب قرار مى دهد که این مرز باعث محدود شدن روابط روسیه و اوکراین خواهد شد، فرهنگها و اشتراکات دو طرف خط مرزى را تضعیف کرده و باعث جدایى روز افزون مردم اوکراین و روسیه مى گردد. هویت فرهنگى زبان در اوکراین از روسیه و در مقابل پیشینه تاریخى روسیه از نظر سیاسى از اوکراین تأثیر پذیرفته است. عضویت اوکراین در ناتو روند انفصال از روسیه را نشان مى دهد و این یعنى اوکراین به یک جبهه ضد روسى جدید تبدیل مى شود و غرب دقیقاً هم مرز با مرزهاى روسیه قرار مى گیرد.
اهداف غرب براى جلوگیرى از احیاء روسیه به عنوان یک قدرت بزرگ این ادعا را تأیید مى کند. در حال حاضر بطور طبیعى احساس روسیه بزرگ با غربى شدن اوکراین منافات دارد. از نظر نظامى و راهبردى نیز گسترش ناتو به طرف اوکراین باعث نگرانى هاى امنیتى و نظامى روسیه است. نیروهاى نظامى غرب با عبور از مرزهاى تاریخى به مرزهاى اروپایى روسیه مى رسد. این وضعیت شرایط ۵۰۰ سال پیش را به وجود مى آورد که در آن مسکو در موقعیت مرزى قرار داشت.
مانورهاى نظامى و نمایش موشکهاى پیشرفته در اوکراین و احساس خطر مسکو، آینده را به وضوح مستعد تنش و افزایش برخورد مى نماید. البته یوشنکو اطمینان خاطر داده است که نیروهاى نظامى خارجى خصوصاً در دریاى سیاه و سواستپول مستقر نخواهند شد. اما این اطمینان خاطر بى معنى است زیرا نیروهاى آمریکا و ناتو (طبق موافقتنامه هاى موجود) قادرند به حد نیاز از اوکراین به هر منطقه دیگر منتقل شوند. براى کرملین راضى کننده نیست که به وعده هاى رهبران سیاسى در کى یف اکتفا کند که به اقدامات مثبت روسیه پاسخى نمى دهند و خصوصاً سر ستیز با فرهنگ و تمدن آن را دارند. پیمان آتلانتیک شمالى براى مقابله با حمله خارجى خصوصاً علیه اتحاد شوروى ایجاد شد. به عبارت دیگر به اظهار اولین دبیرکل ناتو، لرد اسماى (۱۳۵۶) ؛ مأموریت اصلى ناتو «نگهدارى شوروى در خارج از اروپاست». در شرایط کنونى شدت تقابل میان روسیه و اروپا از هر زمان دیگر در تاریخ این کشور کمتر است، اما نباید فراموش کرد که ورود اوکراین به ناتو، ثابت مى کند که ناتو همچنان ضد روسى باقى مانده و غرب همچنان به تقسیمات اروپاى قدیم وفادار است. نگرانى روسیه و افزایش فاصله بین کى یف و مسکو باعث اختلافات سیاسى و تضاد بین این دو کشور مى شود. به عبارت دیگر درک این موضوع چندان پیچیده نیست که روسیه و اوکراین آنقدر در هم تنیده هستند که جداشدنشان با زلزله همراه باشد و این همان موضوعى است که باعث مى شود کرملین رفتارهاى دموکراتیک از خود نشان ندهد. روسیه طرفداران قدرتمندى در اوکراین دارد که مخالف پیوستن این کشور به ناتو هستند و از این طریق مى تواند براى منصرف کردن کى یف براى عدم پیوستن به ناتو فشار آورد. به اعتقاد مسکو غرب بدون اوکراین هم مى تواند امنیت اروپا را حفظ کند و مى تواند بدون این کشور ضامن امنیت در اروپا باشد. روسیه امروز مانند کسى است که احساس مى کند دشمن در آستانه دروازه هایش قرار دارد. پیوستن اوکراین به ناتو مشکلات گسترده اى براى این کشور ایجاد خواهد کرد، لذا نباید انتظار داشت که روسیه پیوستن اوکراین به ناتو را به آسانى بپذیرد. ارتباط بین عضویت در ناتو و تنش در روابط اوکراین با روسیه و تأثیر آن بر امنیت اوکراین بسیار واضح است.
حقیقت این است که عضویت در ناتو امنیت اوکراین را افزایش نمى دهد و فقط این کشور را زیر چتر حمایت سازمانى قرار مى دهد که نمى تواند در صورت لزوم از آن حمایت کند.
لذا توضیحى براى رفتار سیاست خارجى اوکراین وجود ندارد، خصوصاً اینکه این توضیحات از زبان رهبران نارنجى شنیده شود.
با توجه به اینکه ماهیت ناتو ضد روسیه است پیوستن اوکراین به ناتو، به روسیه این امکان را خواهد داد که هر عکس العملى از خود بروز دهد.
این بدان معنى است که اصول روابط و استراتژى دولتى این دو کشور براى امنیت آن در مقابل کشورهاى خارجى بنا نهاده شده است. پس از چند سال کى یف - به سرعت و به صورت اتوماتیکال به این مبنا پاسخ متفاوت داد خصوصاً در مورد کریمه و در مورد دریاى سیاه که وى آن را متعلق به خود مى دانست.
رفتار اوکراینى ها تاتارهاى کریمه مى بایست تابع سیاست اوکراین باشند و کى یف فرهنگ روسى و جمعیت روسى کریمه را کاملاً در اختیار خود خواهد گرفت. مسکو چشمانش را بر روى این اتفاقات بست اما موج علاقه پیوستن اوکراین به ناتو براى مسکو قابل قبول نبود بنابر این سکوت را شکست و ادعاى خود را در مورد کریمه تکرار کرد. ناسیونالیستها در کى یف باید این هشدار را جدى مى گرفتند که روسیه موافق با پیوستن و عضویت اوکراین در ناتو نیست.
پوتین در آخرین ماههاى ریاست جمهورى اش توضیح داد که روسیه نباید خجالت بکشد که راههایى را براى نفوذ خود براى جلوگیرى از پیوستن اوکراین به ناتو بکار بسته است و این در واقع محافظت از کریمه و سواستوپل و پشتیبانى از مردم شرقى اوکراین است. اوکراین باید بفهمد یعنى فرستادن علائمى براى طرفداران ناتو در کى یف.
که آنها باید بفهمند روسیه با این مسأله شوخى نمى کند و آماده است اقدامات شدیدترى انجام دهد. تأثیرى ناشى از افزایش نیروها و نفوذ در مرزهاى روسیه و اوکراین ممکن است که فعالیت هاى بیشترى را منجر شود و این فعالیتها، با افراد روسى زبان اوکراین و یا پشتیبانى از افزایش آنها در کریمه رابطه مستقیم خواهد داشت. اگر ترس از روسیه در اوکراین افزایش یابد، میتوان امیدوار بود این وضعیت ادامه پیدا نکند. آنچه مسلم است این است که واقعیات امروز که ناشى از زیاده طلبى غرب است آرام آرام وارد حریم خصوصى روسیه مى شود استقرار رادار در چک و داستان سپر دفاع ضد موشکى آمریکا در اروپا و عضویت اوکراین و گرجستان همزمان با استقلال کوزوو وقایعى است که کارد را زود تر به استخوان مسکو خواهد رساند و اورا به واکنش شدید ترغیب مى کند. بنابراین باید منتظر واکنش تند روسیه بود. اما اینکه از کجا و به چه ترتیبى این اعتراض به غرب اعلام خواهد شد،به نظر مى رسد از ناحیه آمریکاى لاتین فشار هاى بسیارى به غرب وارد شود کارى که هم به نفع همه دنیاست و البته هم به نفع روسیه.