اتفاقی که در انتخابات ریاست جمهوری امسال روسیه افتاد، دقیقا همان رسمی است که بوریس یلتسین رئیسجمهوری پیشین، هنگام کنارهگیری از قدرت در خصوص پوتین به اجرا گذاشت. یلتسین حتی چند سال پس از کنارهگیریاش از قدرت از تصمیم خود دفاع و اعلام کرده بود که از نظر وی هنوز هم پوتین بهترین گزینه برای ریاست جمهوری روسیه است. اما، این بار پوتین مانند یلتسین قصد کنارهگیری از قدرت ندارد. او خود اعلام کرده است که قصد دارد به عنوان نخستوزیر روسیه در گردونه قدرت این کشور باقی بماند. حتی زمانی که از پوتین درباره قرار گرفتن در مقام نخستوزیری روسیه سوال شد، او پاسخ داد: در روسیه قدرت به اندازه کافی وجود دارد. مدودف و من آنها را میان خود تقسیم خواهیم کرد. البته اگر رایدهندگان چنین فرصتی به ما بدهند. به شما اطمینان میدهم که هیچ مشکلی در این خصوص به وجود نخواهد آمد.
در حالی که مقامات روسی انتخابات خود را انتخاباتی رقابتی میدانند بسیاری از ناظران بینالمللی به ویژه غربیها، این انتخابات را به دلیل حضور ضعیف احزاب مخالف دولت در خلال مبارزات انتخاباتی و به حاشیه رانده شدن آنها، انتخاباتی رقابتی نمیدانند.
روسیه پس از مدودف
مدودوف در سخنانی که 2 هفته پیش از انتخابات ایراد کرد از آزادیهای فردی مردم دفاع کرد. او از آزادی به عنوان یک مولفه ضروری که قانونمندی و مشروعیت یک نظام را از دید شهروندانش تضمین میکند یاد کرد. وی همچنین از اهداف و سیاستهای خود برای حل مشکلات داخلی روسیه سخن گفت. سخنان و رفتار او این سؤال را برمیانگیزد که آیا او واقعا به آنچه میگوید اعتقاد دارد؟ آیا او میتواند سلطه کرملین را بر حیات سیاسی روسیه از میان بردارد؛ سلطهای که یکی از ویژگیهای اصلی نظام سیاسی روسیه در زمان قدرت پوتین بوده است و مردم روسیه هم چندان نارضایتی از آن ندارند. اگر مدودف بتواند این گونه عمل کند آیا شاهد قرار گرفتن وی در برابر پوتین که منبع اصلی قدرت وی محسوب میشود، خواهیم بود؟
برخی از تحلیلگران معتقدند که مدودف در مقایسه با پوتین پیوستگی بیشتری با غرب دارد و خواهد توانست آزادیهای سیاسی را تا حدودی در روسیه گسترش دهد. تحلیلگران مسائل روسیه معتقدند الگویی که پوتین برای انتقال قدرت از خود به رئیسجمهوری بعدی روسیه انتخاب کرده در کنار تمایلات مدودف به سیاستهای لیبرالی موجب میشود که شکافی اجتنابناپذیر در دایره قدرت روسیه به وجود آید. این شکاف همان فرصتی است که برخی از آن به عنوان نشانهای برای تغییر در سیاستهای روسیه یاد میکنند.
در این انتخابات به غیر از مدودف 3 نامزد دیگر حضور داشتند. گنادی زیوگانف رهبر حزب کمونیست به خاطر محبوبیت بسیار پوتین و سیاستهای او که نمایانگر نوستالژی اتحاد جماهیر شوروی است، به حاشیه رانده شده است؛ آندره باگدانف، رهبر ناشناخته حزب دمکرات روسیه که از قدرت بسیار کمی برخوردار است و ولادیمیر ژیرینوفسکی یک ناسیونالیست افراطی که مدتی هم در کرملین خدمت کرده، رقبای اصلی مددوف بودند. نظرسنجیهای پیش از انتخابات نشان میداد که رأی این 3 نامزد، جمعا به 20 درصد کل آرا هم نمیرسد. بنابراین در حالی که هیچ نامزدی وجود ندارد که در حد و اندازه رقابت با مدودف باشد، پیروزی او در این انتخابات برای همه مسجل بوده و هست.
برنامههای مدودف برای روسیه
مدودف که خود هیچ تردیدی از پیروزیاش در انتخابات روسیه نداشت، از تریبون مبارزات انتخاباتی خود برای معرفی برنامههای خود استفاده میکرد. براساس آنچه وی به عنوان برنامه خود بیان کرده است قصد دارد از روسیه کشوری با طراوت بسازد. از لحاظ اقتصادی نیز او نیز سیاست جدیدی در دستور کار خود قرار نداده است. از زمانی که روسیه از رکود اقتصادی دهه 1990 رها شده است با مشکلات بسیاری در بخش زیرساختها، بهداشت و سلامت عمومی، فساد و اقتصاد مبتنی بر فروش منابع طبیعی روبهرو بوده است. او قول داده تا وضعیت مدارس و آموزش و پرورش روسیه را بهبود ببخشد. مدودف همچنین متعهد شده تا با تغییر نحوه پرداخت مالیاتها امنیت اجتماعی را تأمین کند. از جمله برنامه او در این بخش کاهش مالیات برای قشر بازنشسته است. وی همچنین اعلام کرده است که نظام بهداشت عمومی در روسیه را تغییر خواهد داد تا گزینههای بیشتری پیشروی قرار گیرند. او همچنین مواضع تند اصلاحیای در برابر نظام بروکراسی که در دوران پوتین رشد بسیار کرده، اتخاذ کرده است.
در حوزه سیاست خارجی نیز بسیاری از تحلیلگران معتقدند با روی کار آمدن مدودف شاهد تغییر سیاستهای چالشجویانه روسیه در مواجهه با غرب خواهیم بود. برخی از تحلیلگران معتقدند که او در روشها و برنامههایی که اعلام کرده پیوستگی خود را با غرب نشان داده است. البته برخی دیگر نیز معتقدند که غرب هرگز از سیاستهای مدودف استقبال نخواهد کرد. چرا که در هر صورت او از سوی پوتین حمایت میشود و سیاستهای پوتین در مواجهه با غرب همواره بدون تغییر باقی مانده است. البته به نظر میرسد اجلاس سران گروه 8 که در ژاپن برگزار میشود پاسخگوی تمامی ابهامات در خصوص چگونگی سیاست خارجی روسیه خواهد بود. باید منتظر ماند و دید که در آن اجلاس ولادیمیر پوتین شرکت میکند یا دیمیتری مدودف یا هر دوی آنها.