3 ماه پیش پرویز مشرف رئیسجمهور پاکستان برای نشان دادن عزم خویش به منظور جلوگیری از گسترش افراطگرایی در کشور، ارتش را به سوات، یکی از کانونهای اصلی فعالیت شبهنظامیان تندرو در شمال غربی پاکستان گسیل داشت، اما تندروهایی که این زیباترین دره پاکستان را تصرف کردهاند هنوز در بلندیهای برفگیر آن مأمن خود را حفظ کردهاند.
زندگی در بخشهای پائینتر و شهرهای دره سوات به وضعیت عادی نزدیکتر شده است. اما بمبگذاریها همچنان ادامه دارد و مولانا فضلالله رهبر شبهنظامیانی که شورش به شیوه طالبان را آغاز کرده همچنان بر منطقه سلطه دارد.
در ماه نوامبر، ارتش پاکستان که از 6 سال پیش حمایت خود از طرح جنگ علیه تروریسم آمریکا را اعلام کرده است یکی از بزرگترین عملیاتهای خود را در سوات آغاز کرد. روز دوشنبه گذشته ارتش خبرنگاران را با هلیکوپتر به 3 ناحیه کوهستانی در سوات برد تا نشان دهد که مناطق وسیعی را از شبهنظامیان باز پس گرفته است.
ژنرال اطهر عباس سخنگوی ارتش گفت: «حدود 90 درصد از منطقه از شبهنظامیان پاکسازی شده و تنها 10 درصد باقی مانده است. آنان به بلندیها رفتهاند و امیدواریم که به زودی آن مناطق را نیز باز پس گیریم.»
فضلالله رهبر یک گروه افراطی ممنوعه است که در سال 2001 هنگام هجوم نیروهای آمریکایی به افغانستان به طالبان کمک کرد.
وی در سوات از طریق یک ایستگاه رادیویی FM برای ترویج طالبانیسم موعظه میکرد و با تبلیغ قرائتی افراطی از شریعت هواداران زیادی برای خود یافت. او ماه ژوئیه سلاح برداشت و علیه دولت اعلان جنگ کرد. وی به کمک هزاران تن از هوادارانش یک رشته از شهرهای سوات را به تصرف خود در آورد و در پی حمله به پلیس منطقه، تابلوهای «ایستگاه طالبان» را بر دیوار مراکز سابق پلیس کوبید. تسلط شبهنظامیان بیانگر خروج کنترل منطقه شمالغرب از دست دولت بود. سوات که پیشتر به خاطر جاذبه توریستیاش معروف بود و به واسطه مناظر کوهستانی زیبایش «سوئیس آسیا» نامیده میشد پس از این به منطقهای ممنوعه مبدل شد.
مقامات دولتی فضلالله و هوادارانشان را به اعمال حاکمیت وحشت، بستن درهای مدارس به روی دختران و گردن زدن مخالفانشان متهم کردند. آنان بیم آن دارند شبهنظامیانی که از سوی جنگجویان خارجی مرتبط با القاعده حمایت میشوند، درصدد مسدود کردن مسیر بزرگ «قرهقروم» ـ که چین و پاکستان را به هم متصل میکند ـ برآیند.
ژنرال ناصر جنجوا فرمانده عملیاتهای ارتش در سوات میگوید: نیروهای پاکستانی با پشتیبانی هلیکوپترهای مسلح کنترل مواضع کلیدی شبهنظامیان را بازپس گرفته و نیروهای فراری را که اغلب بومی بودند، تعقیب کردند. وی میافزاید که برخی از آنها برای فرار از مهلکه حتی ریش خود را زدند، اما سرانجام به دام افتادند.
در یک مسجد، نیروهای ارتش در سقف آن محمولهای از مواد شیمیایی و انفجاری و سایر تجهیزاتی را یافتند که از آنها برای ساخت بمب استفاده میشد. در محلی دیگر، جیپی مملو از مواد انفجاری را یافته و منفجر کردند.
جنجوا گفت که در این عملیات مجموعاً 11 سرباز، 19 غیرنظامی و 230 شبهنظامی کشته شدند، اما وی افزود که ارتش در تعقیب رهبران شبهنظامیان مانند فضلالله توفیقی نیافته است.
گفته میشود که آنها در جایی در سوات یا مناطق قبایلی هممرز با افغانستان پنهان شدهاند.
با وجودی که ساکنان منطقه از جمله اهالی مینگورا، مهمترین شهر دره میگویند که احساس امنیت بیشتری میکنند، تهدید حملات جدید هنوز به قوت خود باقی است. جنجوا ادامه داد که به دلیل بیم از قتلهای هدفمند حامیان دولت توسط شبهنظامیان، برقراری مقررات آمد و شد هنوز ضروری است. سرهنگ نادر حسین فرمانده 600 نیروی ارتش در منطقه اوچرای سار (در منتهیالیه شمالغربی دره سوات) میگوید که در دو ماه گذشته حملات جدی علیه نیروهای امنیتی صورت نگرفته و انتخابات سراسری در کمال آرامش برگزار شد. اما وی برای مستند ساختن اظهارات خود درباره وجود تهدیدات جدی در منطقه به انفجار یک بمب کنار جادهای در یک مراسم عروسی اشاره کرد که هفته گذشته جان 12 تن را گرفت.
در شنگلا، یک منطقه مهم دیگر محمد اقبال رئیس پلیس نحوه فرار 250 افسر تحت امر خود از بیم اسارت یا قتل توسط مردان فضلالله را اینگونه بیان میکند: «صدها شبهنظامی آمدند، اما ما برای مبارزه با جرایم آموزش دیدهایم نه برای شورشها و جنگهای چریکی.»
نیروهای پلیس در منطقه دو برابر شدهاند و تجهیزات جدیدی در اختیارشان قرار گرفته است، اما مقامات میگویند تنها در صورتی میتوان در جنگ علیه فضلالله پیروز شد که عوامل وی نتوانند در میان مردم پناه گرفته یا نیروی جدیدی بیابند.
ارتش برای به دست آوردن اطلاعات درباره شبهنظامیان به حمایت روستائیان متکی است. جنجوا میگوید: مردم محلی هنوز مبارزه علیه شبهنظامیان را شروع نکردهاند، اما به تدریج از آنان نفرت پیدا کردهاند و به آنها میگویند: «لطفاً از اینجا بروید.»