پروفسور حمید مولانا
دکتر محمود احمدی نژاد رئیس جمهور در مراسم بزرگداشت روز خبرنگار به خوبی و ظرافت کامل الگوی یک رسانه و خبرنگار اسلامی را در چند جمله خلاصه کرد: هیچ انسانی بدون رابطه مستمر و عمیق با خدا نمی تواند به قله های کمال برسد، رسانه ها برقرارکننده ارتباط بین انسان ها هستند و این ارتباط لازمه کمال انسانی و تعالی جامعه بشری است. کار خبرنگاران شبیه کار پیامبران در روشنگری جامعه است و جریان دقیق اطلاع رسانی باعث کمال، نشاط و رشد و تعالی بشریت می شود. امروز در عرصه اطلاع رسانی کسی نمی تواند بی طرف باشد، رسانه های الهی انسان را به سمت کمال و رسانه های شیطانی انسان را به سمت انحطاط سوق می دهند. امروز یک صف بندی آشکار در دنیا در این عرصه ایجاد شده و قدرت های بزرگ از ابزار رسانه برای سلطه بر بشریت، تحقیر انسانی، سرکوب استعدادهای الهی، ایجاد جنگ و کینه و فاصله سنگین طبقاتی استفاده می کنند.
هیچ کس بهتر از دکتر احمدی نژاد نمی تو اند شرایط فوق را احساس کند زیرا او بیش از هر کس دیگر در سطح بین الملل مورد توجه رسانه ها قرار گرفته است. به شعار خبری شبکه جهانی انگلیسی بی.بی.سی توجه کنید: «تعیین دستور روز» یعنی جا به جا کردن و استقرار قدرت. از سی.ان.ان و صدای آمریکا گرفته تا شبکه تلویزیونی الجزیره این شعار و هدف تکرار می شود. ما خبر بی هدف، بی طرف، و خنثی نداریم، ولی گزارش منصفانه و غیر منصفانه داریم. رسانه ها تحت شرایط زیر ساخت های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی خود عمل می کنند. مسائل حقوقی و حرفه ای بدون ارزش نیستند. ارتباطات یک نیاز و فطرت انسانی است و زبان و خواندن و نوشتن و گوش دادن خود یک موهبت الهی است. «اقرأ باسم ربک الذی خلق، خلق الانسان من علق، اقرأ و ربک الاکرم، الذی علم بالقلم، علم الانسان مالم یعلم» (سوره العلق)، یعنی برای خواندن قرآن از اسم پروردگار آفریننده کمک بگیر، خدائی که انسان را از خون بسته آفرید، خدائی که کریم و بزرگوار است، خدائی که با قلم تربیت خود به انسان آموخت، علومی را که نمی دانستیم.
«روز خبرنگار» در حقیقت روز همه اصحاب رسانه ها است، از روزنامه نگار و سردبیر و مدیرمسئول گرفته تا فیلمبردار و عکاس و کارگردان و مدیران و همه کسانی که در تولید و تنظیم پیام شرکت دارند. با استفاده از این روز و فرصت، شایسته است همه علاقه مندان به موضوع رسانه و ارتباطات، از شهروندان و دولتمردان گرفته، تا نویسندگان و تولیدکنندگان و مصرف کنندگان پیام به چند نکته مهم توجه کنند، باشد که به کمک خداوند به یک رسانه مطلوب و متعالی نائل شویم.
(1) تحقیقات نیم قرن اخیر در مورد مطبوعات، روزنامه نگاری و نظام های رسانه ای کشورهای مناطق مختلف دنیا نشان می دهد که همیشه رابطه مستقیمی بین الگوی مطبوعات و الگوی سیاسی و اقتصادی هر نظام وجود دارد. سؤالی که برای جمهوری اسلامی ایران باید مطرح باشد، این است که آیا یک سیستم مطبوعاتی و رسانه ای که مخلوطی از ارزش ها و الگوهای لیبرالیستی و غیر لیبرالیستی غرب است، می تواند محافظ نظام انقلابی و اسلامی بوده و به موازات نهادهای دیگر رشد و نمو کند؟ مثلاً سؤالی که ما باید بپرسیم این است که آیا در قانونگذاری و سیاستگذاری مطبوعاتی، رسانه ای، تبلیغاتی، اطلاعاتی و غیره در ایران، ما باید به قوانین و مقررات و ارزش های کشورهای دیگر نگاه کنیم یا اینکه مصالح جامعه و نظام خود را در درجه بالاتری قرار داده و برای خود الگو و ارزش های مشخصی را تبیین کنیم؟ مفهوم اطلاعات و ارتباطات در یک جامعه اسلامی چیست؟ تئوری مطبوعات و رسانه های جمعی در ایران که یک جامعه اسلامی است چیست؟ چه مقررات و اساسنامه های اخلاقی و حقوقی و قانونی و حرفه ای کارکرد روزنامه نگاران، خبرنگاران و اعضای رسانه های جمعی و مطبوعات را تعیین می کند؟ چه نوع تربیت و آموزش و پرورش فرهنگی و علمی و حرفه ای برای کادر مطبوعات و رسانه های جمعی لازم است؟ رابطه مطبوعات و رسانه های جمعی با جامعه مطلوبی که در نظر داریم چیست؟ بی تردید بحران های سیاسی و مطبوعاتی چند سال اخیر در جامعه ما بی ارتباط با این مسئله نیست.
مسائلی همچون حدود آزادی های رسانه ای، بودن یا نبودن خط قرمز در فعالیت های مطبوعاتی، حقوق مطبوعات و رسانه ها و از دیدگاه بومی، ایرانی و اسلامی از جمله مباحثی است که نیاز به بررسی و تبیین بیشتری دارد.
(2) انقلاب اسلامی ایران یک انقلاب فرهنگی به معنای وسیع و اصیل آن در قرن بیستم بود. آنچه این انقلاب مقدس و وحدت گرا را به پیروزی رساند تحول و انقلاب درونی در توده های مردم به سوی یک الگوی فرهنگ و ارتباطاتی اسلامی بود. با آغاز قرن بیست و یکم، نظام جمهوری اسلامی ایران باید در مقابله با پدیده سازی های مختلف غرب و قدرت های مسلط یک تحول عظیم و یک انقلاب و جابه جایی اساسی در سیاستگذاری و برنامه ریزی فرهنگ و ارتباطات خود، انجام دهد. ایران باید از جوانب علمی، فرهنگی، حرفه ای، اخلاقی، پیشرو و پیشگام این الگوی نوآور و مطلوب باشد.
(3) اولین منشور حقوق بشرکه به طور جامع حقوق ارتباطی و رسانه ای را تدوین و تضمین می کند، در اسلام ارائه شده است که می توان از آنها به قرار ذیل نام برد: حق دانستن و دریافت اطلاعات و به طور کلی جریان آزاد اطلاعات، حق خواندن یا اقرا، حق سخنوری و صحبت یا بیان و خطبه، حق نوشتن و تألیف یا قلم، حق مشاورت یا شورا، حق علم و دانش، حق ترویج و آزادی افکار یا تبلیغ، و حق مسافرت و آزادی عبور از مرزهای بین المللی یا هجرت. این اصول قرآنی همراه با اولین قانون بین المللی که در مورد جنگ و صلح و روابط ملت ها به دنیا عرضه شد، در حقیقت مجموعه جامعی از حقوق بشر و روابط انسانی و جهانی است که امروز موضوعات بزرگ مورد بحث در رشته های ارتباطات و حقوق بین الملل و روابط سیاسی و اقتصادی و فرهنگی شده است. حقیقت این است که علیرغم پیشرفت های حیرت انگیز در رشته تکنولوژی ارتباطات، بسیاری از مردم دنیا تحت نظام امروز جهانی در دسترسی به یک فرایند سالم اطلاعاتی مغبون شده اند. ما باید این مسیر را در ایران عوض کنیم و الگو و سیاستگذاری مطلوب نظر جامعه خود را پیاده کنیم.