مرضیه کارگر شریف آبادی
در ایام پرشکوه و منحصر به فرد محرم و تداوم سنت سوگواری و احیا یادواره سومین امام معصوم، حضرت سیدالشهدا هستیم . حادثه بی نظیری که مکتب حماسه، فداکاری، ایثار و نمایش اوج ایمان، اعتقاد، اخلاص و عمل مخلصانه در راه خداست .
برکات معنوی، مادی، شخصی، اجتماعی، اعتقادی و فرهنگی گرامیداشت این رستاخیز عظیم که سالانه در جامعه شیعیان برپا میشود، کما بیش برای خاص و عام در طول تاریخ، عیان بوده است .
هر کس به فراخور ظرفیت ایمانی و اعتقادی و فکری خود از آن الهام می گیرد و آنرا فرصتی مناسب برای بهره گیری جان و روح و تقویت ارتباط معنوی با انسان های کامل ـ ائمه معصومین ـ و مشخصا حضرت سیدالشهدا و خاندان مکرم و یاران با وفای ایشان میداند.
از جمله مسائل مبتلا به فرهنگ عاشورا , آفات آن است که در طول تاریخ توسط دشمنان دانا و دوستان نادان , خواسته و ناخواسته آنرا مورد هجوم قرار داده است.
بدعت در متون روضه و مرثیه سرایی و آمیزش غلو و حتی دروغ در این متون، افراط در عزاداری ها و سوق پیدا کردن آن به جنبه های احساسی و هیجانی آن، اخیرا استفاده گسترده از آلات موسیقی و استفاده از طبل و دهل به تعداد زیاد و ابعاد بزرگ، بکارگیری بلندگوهای قوی که سرو صدای آن عموم مردم ـ خصوصا بیماران و سالخوردگان ـ را آزار میدهد، توجه کمتر به ریشه های فکری اعتقادی و سیاسی و تاریخی این حادثه بی نظیر، از جمله این موارد است. بزرگان دین هم در عرصه های مختلف تاریخ به مقابله با این خطرات همت گمارده اند. از جمله در دوره معاصر امام خمینی (ره )(1 ) و استاد شهید مطهری (2 ) به آن پرداخته و با گفتار و نوشتار خود آنها را مورد اشاره قرار دادهاند.
یکی از مسائلی که بنده در جریان عزاداری سال گذشته مشاهده نموده و به عنوان یک آفت توجهم را جلب کرده، موضوع پذیرایی دسته های عزاداری با شیرینی است . آیا مگر نه اینکه شیرینی همیشه برای مجالس سرور و جشن بکار برده شده و برای مراسم سوگواری و عزا، هیچگونه جایگاهی نداشته است! چگونه است که می بینیم بطور گسترده در عزاداری حسینی و برای پذیرایی از دسته های عزادار , متداول شده است! چند نکته دیگر نیز در کنار عدم تناسب و تجانس پخش شیرینی در مراسم عزاداری حسینی (ع ) وجود دارد. آیا شرایط عزاداری نباید به گونه ای باشد که حداقل اندکی فشار و محدودیت آل عبا در صحرای کربلا تداعی شود. همانگونه که در شیوه های سنتی عزاداری شیعه، عزاداران، پریشانحالی و ایجاد محرومیت هایی از جمله تشنگی، گرسنگی، آغشته کردن سر و صورت و لباس با گل و خاک کربلا و حرکت با پای برهنه سعی کرده اند که با تمام وجود، خویش را به وضعیت آن بزرگواران در آن روز بزرگ، نزدیک نموده و عزاداری را نه تنها به گفتن ذکر و نوحه آن حضرت , بلکه به همدلی و همدردی با شرایط سخت ایشان مبدل نمایند. هر چند خیرات و نذورات مسلمین و ارادتمندان اهل بیت عصمت و طهارت بسیار مستحسن و انشاالله ماجور است، اما این بذل مال و نذر و نیت چه بهتر که در صورت های متناسب تر مانند وعده های سه گانه غذای روزانه، انجام شود. حتی در صورت عدم تکافوی مالی یک فرد برای اطعام میتوان با تبلیع این فرهنگ و مدیریت صحیح آن، زمینه مشارکت تعدادی افراد بانی با هزینه های ولو اندک، مبادرت به اطعام با توجه خاص، نیازمندان نمایند.
پخش شیرینی و حتی خرما و حلوا و شیر و شربت و غیره، بطور گسترده ای که در سال های اخیر در مراسم دهه محرم در شهرها، که مسافت های حرکت دسته های عزادار، بدلیل شلوغی شهرها و تراکم جمعیت کوتاه و محدود شده است. باعث میشود تا در یک روز عزاداری تاسوعا یا عاشورا در کوچه و خیابان، بیشتر از آنکه کسی بتواند به اولیا الله التجا نماید و به اصل مراسم عزاداری توجه نماید، یا باید مشغول به خوردن و آشامیدن نذری ها باشد و یا اینکه تعارف خیرین و بانیان نذر را رد نماید. بطور معمول در چند ساعت عزاداری در دسته های خیابانی هر کس نیم کیلو یا 1 کیلو کمابیش شیرینی و امثال آن می تواند میل نماید یعنی بسیار بیشتر از میزان مصرف آن در یک مراسم جشن عروسی، با این وصف شخص دیگر میل ندارد که غذای متبرک امام را هم میل نماید. اینجاست که ظرف های غذای نیم خورده بسیار دیده میشود و اسراف و تبذیر.
صحبت در این مورد را کوتاه می کنم اما از وعاظ و علمای گرامی متعهد، که همواره راهنمای مردم به دین و آئین مقدس اسلام و حفظ و تعظیم شعائر اصیل الهی بودهاند، انتظار میرود که نسبت به اینگونه بدعت ها، یا افراط و تفریط که شاید در بدو امر خیلی جدی بنظر نمی رسد، عنایت نموده و با ارشادات بموقع خویش انشاالله درخت سبز و پربار عزاداری حضرت سیدالشهدا را از آفات مصون بدارند. انشاالله.