* پیشبینی شما از میزان حضور مردم در انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی چیست؟
** خوشبختانه مقدمات برای حضور پرشکوه و گسترده مردم پای صندوقهای رای در این دوره از انتخابات به خوبی فراهم شده است.
عوامل مثبتی برای جلب مشارکت مردم و حضور حداکثری آنان در روز 24 اسفند پای صندوقهای رای وجود دارد.
در زمینه ایجاد فضای رقابتی نیز با توجه به اقداماتی که شورای نگهبان در تایید صلاحیتها انجام داد، در بیشتر نقاط کشور رقابت کامل وجود دارد.
به عقیده من درصد بالایی از مردم در انتخابات مجلس هشتم حضور خواهند یافت و نظرسنجیهای صورت گرفته نشان میدهد بیشتر از 60 درصد مردم در این دوره از انتخابات حضور مییابند.
* انتقادهایی که به عملکرد هیاتهای اجرایی در این دوره از انتخابات به وجود آمد که بخشی نیز از سوی مسئولان مورد تایید قرار گرفت. به عنوان رئیس ستاد انتخابات در مجموع عملکرد دستگاههای اجرایی چگونه میدانید؟
** در اینجا بر خود وظیفه میدانم که هم از عملکرد هیاتهای اجرایی در این دوره از انتخابات دفاع کنم و هم نسبت به سوء استفاده از موضوع بررسی صلاحیتها در تبلیغات انتخاباتی برخی از گروهها تذکر بدهم.
مساله بررسی صلاحیتهای داوطلبان، یکی از موضوعات بسیار مهم در هر دوره از انتخابات است، اما متاسفانه در این دوره پیش از این که بررسی صلاحیتها آغاز شود و در همان مقطع ثبتنام داوطلبان، عدهای ردصلاحیتهای احتمالی را محکوم و پیشبینی میکردند که رد صلاحیتها فلهای باشد که این رفتار جای انتقاد دارد.
نباید به بهانه کارهای تبلیغاتی، فضا را مغشوش جلوه دهیم و به اصل برگزاری انتخابات لطمه وارد کنیم. متاسفانه برخی در این خصوص شروع خوبی نداشتند.
هیاتهای اجرایی منطقی عمل کردند، البته بجز موارد معدودی که تعداد آنها بسیار کم بود. در این دوره از انتخابات 31 درصد اعم از رد صلاحیت و عدم احراز صلاحیت داشتیم که این رقم نسبت به دورههای قبل خوب بود.
پس از هیاتهای اجرایی، هیاتهای نظارت درصد دیگری را رد صلاحیت کردند و آنچه تاکنون شورای نگهبان مورد تایید قرار داد برگشت به همان میزانی است که هیاتهای اجرایی بررسی کرده بودند که در اینجا میتوان گفت هیاتهای اجرایی مظلوم واقع شدند.
در مجموع میتوانم بگویم آنچه تاکنون در عرصه انتخابات و بررسی صلاحیتها اتفاق افتاده زمینه یک انتخابات کاملا رقابتی را به وجود آورده و هیچ بهانهای باقی نمانده است.
* چرا باز هم این ادعاها مطرح میشود؟
** تکرار این ادعاها بیشتر جنبههای سیاسی و تبلیغاتی برای منافع گروهی و حزبی دارد. کاش این گروهها اهداف سیاسی در سطح ملی داشتند و براساس آن اعتراض میکردند.
اهداف سیاسی در سطح ملی، وحدت ملی، نشاط سیاسی و امید مردم است. این اهداف ملی است که نباید آنها را فدای منافع حزبی و گروهی خود کنیم.
* قرار است مراحل بعدی انتخابات نیز در برخی حوزهها به صورت رایانهای برگزار شود. در مرحله ثبتنام داوطلبان نرمافزار موجود مشکلاتی را داشت. در مرحلههای بعدی تمهیداتی اندیشیده شده که این مشکلات پیش نیاید؟
** پیشبینیهای لازم به طور کامل انجام شده است. برای این که دغدغههای شورای نگهبان در خصوص اجرای رایانهای انتخابات مورد احترام قرار گیرد و به پرسشهای موجود پاسخ لازم داده شود، توافق کردهایم در مراحل حساسی که درباره آن دغدغهای وجود دارد، کار به طور موازی انجام شود. به این صورت که سیستم رایانهای در کنار روش دستی انجام میشود.
البته در این دوره از انتخابات، مرحله آزمایشی و تمرینی است و امیدواریم در دوره بعدی انتخابات به طور کامل و صددرصد به صورت رایانهای انجام شود. البته در این دوره نیز از ابتدا تا انتهای برگزاری انتخابات با سیستم رایانهای عمل خواهد شد؛ اما در این دوره چند مرحله به صورت موازی عمل خواهد شد تا مشکلات احتمالی نیز امکان رفع داشته باشد.
تلاش همه مجریان انتخابات این بود که تمام مراحل انتخابات با نرمافزاری که مورد توافق شورای نگهبان قرار گرفته است، انجام شود. در دوره مرحله آخر نیز که قرار است به صورت دستی و رایانهای صورت گیرد، نرمافزار مورد نظر مورد تایید شورای نگهبان قرار گرفته است. اما با توجه به این که برای اولین بار است که این شیوه اجرا میشود و احتمال ریسک بالا وجود دارد و ممکن است مشکلاتی در اجرا ایجاد شود، شیوه دستی ترک نشده است.
در این مرحله کارت ملی اخذ و ثبتنام رایدهندگان کنترل میشود و به صورت موازی شناسنامه نیز اخذ میشود، اما در روشهای رایانهای شناسنامه حذف میشود.
در شمارش آرا نیز اعلام شده در 13 شهر که بیشتر از 3 نماینده دارند، شمارش به طور رایانهای انجام میشود و به موازات آن شمارش دستی نیز خواهد بود. این 2 مرحله 2 بخش حساس برگزاری انتخابات هستند که درباره آن بسیار وجود داشت.
* عوامل فنی شورای نگهبان نیز هنگام اخذ و شمارش آرا بر سیستم رایانهای نظارت میکنند؟
** مشکلی از این نظر وجود ندارد. سیستم دستی به موازات سیستم رایانهای وجود دارد. نظارت شورای نگهبان بر بخش دستی همانند دورههای پیش وجود دارد و در بخش رایانهای نیز نظارت شورای نگهبان وجود دارد؛ اما در این دوره ملاک سیستم دستی است.
* آیا گزارشی از تخلفات در عملکرد عوامل اجرایی انتخابات وجود داشته است؟ در صورت وجود چنین گزارشهایی در مقایسه با دورههای قبل، مورد ارزیابی قرار گرفته است؟
** جمعبندی خاصی از این تخلفات نداریم، اما بازرسی انتخابات دارای ستادی است که مسئول رسیدگی به این تخلفات هستند.
تاکنون که چندین مرحله از برگزاری انتخابات پشتسر گذاشته شده است، تخلفات خاصی گزارش نشده است. برخی تخلفات در خصوص تبلیغات زودرس وجود داشته است که تذکرات لازم داده شده است. حجم اصلی تخلفات در عرصه تبلیغات صورت میگیرد و در ابلاغ دستورالعمل تبلیغاتی با تاخیر مواحه شدیم که علت آن هم این بود که منتظر مصوبه اخیر مجلس درباره تبلیغات انتخاباتی بودیم که البته به تصویب رسید و براساس آن ابلاغ صورت گرفت.
* برخی اشخاص و گروهها در این دوره از انتخابات تبلیغات خود را بسیار زود آغاز کردند، به این موضوع نیز رسیدگی میشود؟
** ستادهای بازرسی در استانها و شهرستانها این وظیفه را به عهده دارند. اگر شکایتی برسد و در بررسیهای محیطی که دارند با نکاتی مواجه شوند، برخورد خواهند کرد.
در قانون برای هر یک از موارد تخلف مجازات مالی و حتی بازداشت نیز تدارک دیده شده است که این مسائل مربوط به مواد قانونی میشود. البته برخی موارد نیز در حد تذکر است. البته در این خصوص ابهام قانونی نیز وجود دارد. این که یک داوطلب نمایندگی مجلس سخنرانی میکند، در قانون این کار منع نشده است یا این که در مطبوعات غیردولتی درباره نامزدها گزارش تحلیلی ارائه میکنند که این موارد منع قانونی ندارد.
از زمان آغاز رسمی مهلت تبلیغات انتخاباتی، قانون به طور دقیق موارد را مشخص کرده است و مجازاتهای تخلفات نیز مشخص شده است که براساس آن رفتار خواهد شد.
* فعالیت گروهها و احزاب سیاسی نیز قطعا در جلب مشارکت مردم در انتخابات تاثیر دارد، این فعالیتها چه نقشی میتواند در برگزاری انتخابات پرشور و رقابتی داشته باشد؟
** در کشور ما مانند برخی کشورهای غربی این گونه نیست که تحرک سیاسی فقط در قالب حزب و گروه تعریف شود. بخش عمدهای از مردم حاضر نیستند رای خود را در اختیار احزاب قرار دهند که این، به فرهنگ کار حزبی در کشور ما باز میگردد که امکان دارد ایرادهایی داشته باشد که در جای خود باید بررسی شود. اصل وجود احزاب در قانون اساسی جمهوری اسلامی تایید شده و وجود احزاب ضرورت جامعه نیز محسوب میشود.
احزاب و گروههای سیاسی 2 ملاحظه اصلی را باید رعایت کنند نخست این که همیشه به اهداف و منافع ملی بیندیشند و دیگر این که اخلاق سیاسی و انتخاباتی را در روند فعالیتهای انتخاباتی خود رعایت کنند. اگر این دو ملاحظه در احزاب و گروههای سیاسی وجود داشته باشد، مردم نیز گرایش بیشتری به احزاب دارند و توجه و اعتماد آنان بیشتر میشود.
مردم وقتی در فعالیتهای انتخاباتی احزاب و گروههای سیاسی میبینند که تنها جنگ قدرت و برد و باخت در انتخابات مطرح است، دوباره همراهی با احزاب با تردید مواجه میشوند و میکوشند در انتخابات به طور مستقل عمل کنند.
در مجموع حضور احزاب و سلایق و گروههای سیاسی را برای جامعه نشاط سیاسی و کار حزبی سالم و توجیه و تبیین مسائل و افزایش دادن بینش سیاسی مردم ضروری میدانم.
یکی از مهمترین وظایف احزاب و گروههای سیاسی بالا بردن بینش سیاسی مردم است که قطعا باید به آن بیشتر توجه شود.
* ترتیبات امنیتی که برای برگزاری انتخابات در فضایی امن در نظر گرفته است، چیست؟
** در دورههای قبلی انتخابات براساس بررسیهای ما در برخی شهرها درگیریهایی وجود داشته است، بویژه در بعضی مناطق که تعصبات محلی و قومی بیشتر است.
با همکاری کمیته امنیت ستاد انتخابات کشور همه شهرها در 4 سطح دستهبندی شدهاند که بیشتر شهرهای کشور جزو ردههای بیمساله بوده و سفید تلقی میشوند. سطح دیگر این دستهبندی به این شکل است که برخی شهرها با کمی حساسیت، بعضی شهرها با حساسیت بالاتر و برخی شهرها نیز بحرانی در نظر گرفته شده است.
البته برای شرایط بحرانی هنوز موقعیتی را پیدا نکردهایم، اما برای شهرهایی که کمی حساس یا حساس هستند طرحهای امنیتی مناسبی تدارک دیده شده که قرار است نیروهای بیشتری مستقر شوند و کنترلهای بیشتری اعمال کنند.