اصلاح قراردادهای نفتی تغییر مدیران و آینده اوپک

* حال که با رأی نمایندگان مجلس شورای اسلامی به عنوان وزیر نفت انتخاب و مشغول به کار هستید، چه تغییر و تحولاتی در چارچوب مجموعه وزارت نفت به وجود خواهید آورد.
** من سیاستهای اجرایی و خط مشی لازمه را در برنامه تقدیمی به مجلس عنوان نموده ام و دنبال اجرای آن سیاستها هستم و برداشتم این است که مجلس هم با آن برنامه ها موافق بوده است.
یکی از مباحثی که در آن برنامه مطرح کرده ام، انتخاب مدیران همگرا و اصولگرا با مجلس و دولت بوده است. طبیعی است وقتی مجلس و دولت در یک راستا و با یک مشی قرار گرفته اند، باید مدیران همه دستگاهها با آن هماهنگ باشند و من هم در انتخاب همکارانم این مسئله را رعایت خواهم کرد.
* لطفا واضح تر بیان کنید. همه می دانیم که تغییرات عمده ای در برنامه های اجرایی پیش خواهد آمد، ولی آنچه مدنظر است، این تحولات باید با تغییر و سرکار آمدن مدیران کارآمد صورت گیرد در این باره چه می گوئید؟
** بزودی خواهید دید که چه تغییراتی در سطح مدیران به وجود خواهد آمد. البته در اینجا بنا ندارم اسم کسی را ببرم.
* ما هم نظرمان این نیست که نام اشخاص خاصی را ببرید. ولی چندماه پیش گفته بودید من برنامه ها و پیشنهادها و تغییرات مدیران را به آقای رئیس جمهور ارائه کرده ام.
** حالا هم می گویم با تفاهمی که با آقای رئیس جمهور داریم، مسائل مربوط به تغییرات مدیران در دست بررسی و اجراست و نتیجه اش بزودی معلوم خواهد شد.
* آیا تغییر و تحول 300 تا 400نفره ای که برخی افراد گفته اند در بدنه وزارت نفت به وجود خواهید آورد صحت دارد؟
** من در مجلس این را تکذیب کردم و الان هم تکذیب می کنم.
* چندی پیش شما در زمینه قراردادهای نفتی از جمله «بیع متقابل» گفتید تغییرات و اصلاحاتی در این قرارداد ایجاد خواهد شد، این امر تا چه زمان اتفاق خواهد افتاد.
** در قراردادهای بیع متقابل اشکالاتی وجود دارد. روشن تر بگویم، قرارداد بیع متقابل، مثل سایر قراردادها نکات مثبت و منفی دارد. نکات مثبت آن کسی که سرمایه می آورد و کار را انجام می دهد تا زمانیکه که کارش به نتیجه تولید نرسیده، ما هیچ تعهدی در قبال بازپرداخت آن نداریم. یعنی اگر شرکتی خارجی یک فاز پارس جنوبی را توسعه می دهد، با سرمایه ای که خودش آورده این کار را می کند و تا روزی که تولید از آن واحد انجام نشده هر اتفاقی در آنجا رخ بدهد ما تعهدی نسبت به آن نداریم.
این یکی از نکات خیلی خوب قرارداد بیع متقابل است.
نکات منفی هم دارد از جمله اینکه وقتی کار را تحویل گرفتیم نسبت به آن پیمانکار در آینده هیچ تعهدی وجود ندارد. بنابراین ما باید از نکات مثبت استفاده کنیم و نکات منفی آن را برطرف کنیم.
درحال حاضر همکاران ما مشغول بررسی موارد مختلف این گونه قراردادها هستند و سعی می کنیم مشکلات را برطرف کنیم.
* آیا قرارداد بیع متقابل در دنیا چارچوبی دارد یا اینکه هر کشوری برای خودش آن را تغییر داده است؟
** بیع متقابل یک تعریف است. یعنی سرمایه گذار در کاری که قرارداد می بندد سرمایه گذاری می کند و آن کار را انجام می دهد و از محصول آن کار سرمایه و سود خود را برمی دارد. حال می تواند قسمتی از محصول را ببرد یا معادل پولی آن را دریافت کند.
بنابراین چارچوب کاملاً روشن است. ما باید این قرارداد و انواع قراردادهای دیگر پیمانکاری را باهم مقایسه کنیم و آنچه که بهتر است و توان اجرایی کشور اجازه می دهد را انتخاب کنیم. لذا ما درحال بررسی قراردادها هستیم.
* این بررسی زمان زیادی بطول می‌انجامد؟
** خیر، چون ما درحال حاضر نیاز مبرم داریم که وضعیت قراردادهای 4فاز پارس جنوبی را هرچه زودتر مشخص کنیم.
سعی می کنم هرچه زودتر وضعیت آن را روشن کنیم و آن را به دولت عرضه نمائیم.
* در قراردادهای فاینانس بهتر نیست از حساب ذخیره ارزی استفاده کنیم و کمتر سرمایه گذاران خارجی را دخالت دهیم؟
** یکی از پیشنهادهایی که به آقای رئیس جمهور و سازمان مدیریت ارائه کرده ام و آنها هم درحال حاضر پاسخ مثبت داده اند این است که به جای استفاده از اعتبارات و سرمایه های خارجی در قالب فاینانس یا بیع متقابل از حساب ذخیره ارزی استفاده کنیم. بدین صورت که مبالغ موردنیاز را به ما وام بدهند و ما طبق همان شرایط پول را به آن بازپرداخت کنیم. ولی باید ببنیم که مجلس در تصویب بودجه به آن موافقت می کند یا نه؟
* تصور می کنم با این حرکت شرکت های داخلی حضور بیشتری پیدا خواهند کرد، آیا برای آنها هم برنامه ای دارید.
** ما همه تلاش مان این است که پیمانکاران داخلی در کارها حضور پیدا کنند.
* برای حمایت مالی از شرکت های داخلی برنامه‌ای دارید؟
** بهترین کار دعوت آنها به کار است، وقتی قرار شد از حساب ذخیره ارزی بودجه را تأمین کنیم، آنوقت خیلی توان مالی شرط نیست، بلکه توان کاری و اجرایی آن ها ملاک خواهد بود. اینکه آیا می توانند مجموعه کارهای بزرگ صنعت نفت را انجام دهند. پیمانکاران اگر به تنهایی نمی توانند باید باهم شریک شوند و به صورت کنسرسیوم و یا به هر شکلی که توانایی آن را دارند در قراردادها شرکت کنند. ما از این امر استقبال می کنیم و دنبال آن هستیم که هرچه بیشتر انجام شود.
* آیا استفاده از سرمایه های خارجی کنار گذاشته می‌شود؟
** نه خیر اینطور نخواهد شد. من فکر می کنم که نمی توانیم همه نیازهایمان را از محل حساب ذخیره ارزی استفاده کنیم. اولویت ها را تعیین می کنیم و بخش هایی را با استفاده از حساب ذخیره ارزی راه می اندازیم و در بخش هایی هم از سرمایه های خارجی استفاده خواهیم کرد.
* همانطور که مطلع هستید، منطقه پارس جنوبی هم اکنون به عنوان یکی از مهمترین منابع درآمدی کشور به منطقه ای نفتی، گازی، صنعتی تبدیل شده است.باتوجه به مشترک بودن این میدان عظیم گازی بین ایران و قطر، چه سرمایه هایی برای پیشبرد اهداف ازپیش تعیین شده دارید.
** این میدان گازی قرار است در 28 فاز توسعه یابد. تکلیف 24فاز آن تقریباً روشن است، بطوریکه یا قرارداد منعقد شده و یا مراحل نهایی انعقاد آن طی می‌شود.
برای 4فاز باقی مانده هم برای تأسیس واحدهای پالایشگاهی مکان یابی شده است. ما آماده ایم آنها را به مناقصه بگذاریم.تلاش می کنیم هرچه زودتر این فاز هم را به سمت قرارداد ببریم. البته قبل از آن باید تکلیف مسئله اعتبار و بودجه روشن شود. اگر در بودجه پیش بینی شود که داخلی باشد ما راحت تر این کار را می توانیم انجام دهیم و درصورت استفاده از منابع خارجی در اولین فرصت ممکن آن‌ها را به پیمانکار می‌سپاریم.
* برخی شایعات وجود دارد که در منطقه پارس جنوبی شرکت های خارجی عنان کار را دردست گرفته اند و عملاً کارهای میانی، پست و پائین را به شرکت های ایرانی سپرده اند دراین باره چه نظر دارید؟
** اصلاً اینطور نیست. من این را قبول ندارم. در هیچ یک از فازهای پارس جنوبی سهم داخلی زیر 51درصد که قانون تعیین کرده، نیست. حتی بسیاری از آنها با سهم بالاتری از شرکت های داخلی انجام می‌شود.
فاز 6 ، 7 و 8 بامدیریت پتروشیمی پارس انجام می شود. فازهای 15 و 16 در حال مذاکره با قرارگاه خاتم هستیم. فازهای 9 و 10و 17 و 18 را به «اوپک» داده یام. لذا حاحکمیت اجرایی فازهای پارس جنوبی با شرکت های داخلی است و از توان خارجی هم برای کمبودها استفاده می کنیم. اعتبارات هم تاکنون خارجی بوده است و از داخلی بودجه ای برای آن درنظر نگرفته‌اند.
* یکی از مسئولان وزارت نفت چندی پیش اعلام کرد چرا تأخیر در اجرای پروژه های پارس جنوبی روزانه 4میلیون دلار به کشور ضرر می‌رساند.
** بله تأخیر در هر دو فاز پارس جنوبی 4میلیون دلار روزانه به کشور ضرر می رساند. ولی معنی آن این نیست که ما باعث این تأخیر و ضرر هستیم. بلکه شرایط تأمین اعتبار و اشکالات اجرایی که در کشور وجود دارد، معمولاً پروژه را با تأخیر روبرو می سازد. البته پروژه های پارس جنوبی در مقایسه با دیگر پروژه های کشور خوب پیش می رود. ولی طبیعی است که می تواند سرعت بیشتری هم پیدا بکند.
* کدام پروژه ها در پارس جنوبی و چه مدت تأخیر دارند؟
** فازهای 9 و 10 نسبت به زمان پیش بینی شده عقب هستند. این هم به دلیل تغییراتی که در دولت به وجود آمد این تأخیر پیش آمد. ما مدیریت پروژه را عوض کردیم و هم اکنون کار درآن جریان دارد. البته هنوز در مراحل اولیه می باشد و زمان تأخیر نهایی را حال حاضر نمی تواند حدس زد. ممکن است با سرعتی که در کارها به وجود می آید تأخیرات به حداقل برسد.
تولید نفت ایران در حال حاضر چه میزان است.
درحال حاضر بالای 4میلیون بشکه در روز تولید داریم بین 4میلیون و 50هزار تا 4میلیون و 100هزار بشکه در روز تولید داریم. طبق برنامه 5ساله ظرفیت پیش بینی شده در پایان برنامه چهارم تولید نفت کشور به 3/5میلیون بشکه در روز خواهد رسید. ما هم تلاش می کنیم این ظرفیت رابسازیم. البته این ظرفیت حتماً به مفهوم تولید نیست. باید ظرفیت سازی کنیم که توان برخورد و مذاکره و تصمیم گیری را در اوپک و دیگر جاها داشته باشیم. لذا هر میزان که نظام صلاح بداند، تولید خواهیم کرد.
* اخیراً مرکز پژوهش وزارت نفت به تکنولوژی جدیدی دست یافته است که با استفاده از آن می توان نفت سنگین را به نفت سبک تبدیل کرد، چه زمان از آن استفاده اجرایی خواهد شد.
** آنچه که بدست آمده درمرحله آزمایش و نمونه هست و همکارانم در پژوهشگاه می گویند این کار میسر است. نمونه هایی هم اجرا کرده اند هنوز به مرحله صنعتی نرسیده است. مشغول کار بر روی آن هستند و پس از آن که آزمایشگاه جواب قطعی داد بر روی فاز صنعتی آن کار می کنیم.
* آیا برای پیشبرد برنامه ها و دستیابی به اهداف خود مشاورانی هم انتخاب کرده‌اید؟
** بهترین مشاوران در وزارتخانه ها، معاونین وزیر هستند، چون مسئولیت اجرایی هم دارند، علاوه بر اینکه می توانند مشاوره هم بدهند. طبیعی است که می باید از مشاوره همکارانم استفاده بکنم. غیر از آن تیمی دارم که با آنها مشورت می کنم و متقابلا به آنها نظرمشورتی می دهم.
* ارتباط مشاوره ای با نمایندگان مجلس بخصوص در کمیسیون انرژی دارید؟
** من چون چند روزی است که به عنوان وزیر انتخاب شده ام، هنوز به آن صورت ارتباطات شکل نگرفته است. ولی ملاقات ها با نمایندگان به صورت رفت و آمد در جریان است تصمیم دارم بهترین مشاوره را با نمایندگان محترم مجلس داشته باشم که هم از مشاورت و هم از تذکرات استفاده ببرم. بهترین راه را تعامل با مجلس می‌دانم.
* شما به خوبی واقفید درجایی که پول فراوان و قدرت وجود دارد، به تبع آن یک ناملایمات و مسائل خاص و احیاناً ریخت و پاش هایی به وجود می آید. با توجه به اینکه جنابعالی با بیش از 32 سال سابقه از قدیمی ترین نیروهای موجود در وزارت نفت هستید، مجموعه ای که بیرون به آن «مافیا» گفته می شود و در داخل به صورت قدرت پنهانی که با اتکا به پشتوانه نفت به کشور لطمه زده اند را چگونه می‌بینید؟
** همانطور که اشاره کردید هرجا پول باشد طبیعی است که احتمال وجود فساد و رابطه های پنهانی هم وجود دارد. نفت هم نمی تواند جدای از این مسئله باشد.
ما اولا باید با فساد مالی و ارتباط پنهانی برخورد قاطع داشته باشیم همچنین باید سعی ما بر این باشد که رابطه های ناصحیح و غیرقانونی را که در درازمدت شکل گرفته از بین ببریم. تلاش و سعی من در انتخاب همکاران و مدیران وزارتخانه دراین است که جابجایی درحدی باشد که اگر هم این رابطه ها قبلا شکل گرفته بود، از بین برود. ولی قطع و یقین «مافیا» به هر شکل از دید من فساد است. مراکز و عوامل فساد است. لذا قطعا با آن برخورد می کنم و موضوع را به جدیت دنبال خواهم کرد. فکر می کنم بهترین راه مبارزه هم این باشد که هم با موارد فساد برخورد بکنیم و هم سعی کنیم در انتخابهایمان رابطه های شکل گرفته در درازمدت را به هم بریزیم تا خود بخود رابطه سالم حاکم شود.
* گاز رسانی به شهرها و روستاهای کشور یکی از اساسی ترین کارهای زیرمجموعه وزارت نفت است. مهندس ترکان گفته بود کار تولیدی4 فاز پارس جنوبی را از طریق خط لوله به تهران جهت مصارف خانگی و غیره منتقل می کنیم. گاز تولیدی در میدان پارس جنوبی و دیگر میادین چه زمان به ارزش افزوده واقعی خود می رسد. با توجه به 28 فازی را که برای این میدان تعریف کرده اید چه برنامه ای برای آینده آن دارید؟
** گاز در کشور ما چند مصرف دارد. یکی مصرف خانگی و حرارتی است، یکی در نیروگاه ها برای ایجاد نیروی برق و دیگری هم برای مصارف صنعتی است.
همچنین برای تزریق در میادین نفتی مورد استفاده قرار می گیرد. در مرحله آخر اگر اضافه داشته باشیم صادر می‌کنیم.
دربخش حرارتی بیشترین مصرف را در کشور داریم هم اکنون بیش از 125 میلیون مترمکعب به عبارتی 60 درصد گاز تولیدی کشور به مصرف حرارتی می رسد. این امر برای ما مطلوب نیست. ولی سیاست کشور را ما تعیین نمی کنیم. ما مجری سیاستها هستیم. در بخش صنعت طبیعتا به ارزش افزوده تبدیل می شود. چون یا خوراک واحدهای پتروشیمی یا انرژی واحدهای صنعتی می شود که به ارزش افزوده تبدیل می‌شود.
دربخش نیروگاهها هم به برق تبدیل می گردد که این تحرک در صنعت می کند و یا به مصرف روشنایی و مصارف خانگی می‌رسد.
مطلوب کشور این نیست که 60 درصد انرژی اش به صورت حرارت مصرف شود، ولی همانطور که گفتیم وزارت نفت سیاستگذار نیست، تا زمانیکه سیاست دیگری تعیین نکنند ما بر حسب تصمیمات مجلس مجبوریم این کار را ادامه دهیم. امیدواریم تصمیماتی گرفته شود که بخش خانگی و تجاری سهم قالب مصرف سوخت کشور را نداشته باشد، بلکه جزئی از آن باشد.
* برای افزایش تولید بنزین چه فکری کرده‌اید؟
** قبلا هم گفته بودم. طرح افزایش تولید بنزین را که به دولت ارائه کرده ایم مورد تأیید آقای رئیس جمهور هم هست و سازمان مدیریت هم قول داده است که بودجه آن را در سه سال آینده یعنی 85 ، 86 و 87تأمین کند.
* از چند هفته قبل فعل و انفعالاتی در دنیای نفت رخ داده است برخی از اعضای اوپک تحت تأثیر القائات مصرف کنندگان بزرگ معتقد بودند که تولید اوپک باید افزایش یابد ولی با سیاستی که ایران در اجلاس وین اتخاذ کرد موفق به این امر نشدند. سیاست ایران در آینده و در رابطه با اوپک چگونه است؟ و آیا اوپک به عنوان یک سازمان بزرگ نفتی برای تولید قیمت نفت تصمیم خاصی اتخاذ کرده است:
** آنچه مسلم است، ثبات قیمت نفت هم به نفع تولیدکنندگان و هم به نفع مصرف کنندگان است، به شرط آنکه قیمت متعادل باشد و طرفین را راضی کند.
اوپک در حال حاضر ضمن مذاکراتی که با مصرف کنندگان انرژی در دنیا دارد، سیاستهای مدونی را نیز دنبال می کند که سیاست تثبیت قیمت ها و جلوگیری از سقوط قیمت‌ها از مهمترین آنها بشمار می‌رود.
به همین دلیل 2میلیون بشکه ای را که قبلاً به صورت در دسترس بودن برای مصرف کنندگان مطرح و تثبیت شده بود چون پیش بینی می شد که قیمتها با برگشتن امکانات از دست رفته در اثر توفان های آمریکا، عرضه زیاد شده، این 2میلیون بشکه در تصمیم گیری اخیر حذف شد و سقف قبلی 28میلیون بشکه در روز را تثبیت کرد.
چون احتمال داده می شود با عرضه ای که از ذخایر نفتی در دنیا صورت می گیرد همچنین با توجه به این موضوع ممکن است عرضه نفت خام باعث سقوط قیمت آن شود.
جلسه ای اضطراری برای روز 31ژانویه پیش بینی شده که اگر ضرورت پیدا کرد از سقف 28میلیون بشکه نفت تولیدی هم کسر شود تا از سقوط بهای نفت جلوگیری کند. با توجه به بحث هایی که در اجلاس اوپک در کویت انجام شد تثبیت قیمت نفت در شرایط فعلی راهکار مناسبی برای آن اعلام شده است.
* در سالهای گذشته بهای نفت با یک شوک افزایش یا کاهش می یافت، آیا اوپک برای این راهکار خاصی تدوین کرده است؟
** سیاست اوپک جلوگیری از هرگونه «شوک» است. لذا سقوط وافزایش ناگهانی قیمت را صحیح نمی دانند. سیاست براین است که به نحوی با تقاضای بازار تعامل صورت گیرد که قیمت نفت بدون آنکه کاهش یابد در یک وضعیت باثباتی قرارگیرد. تا هم مصرف کنندگان با شوک خاص و مشکل مواجه نشوند و هم کشورهای صادرکننده با کمبود بودجه و مشکلات دیگر مواجه نشوند. بنابراین سیاست اوپک ثبات قیمتهاست.
با توجه به افزایش هزینه های تولید، قطعاً قیمت 50دلار، گران نیست و به نظر من بهای نفت نباید از این قیمت پائین تر بیاید. در غیر اینصورت کشورهای تولیدکننده با مشکل مواجه می شوند.
* برخی از کشورهای عضو اوپک در حاشیه اجلاس اوپک در کویت قیمتهای پائین تری را درنظر داشتند.
** یکی، دو کشور نظریاتی برای قیمت های پائین تر داشتند ولی اجماع اعضای اوپک بر این مبنا است که قیمت ها از 50دلار در هر بشکه پائین تر نیاید.
* آیا این اجماع پایدار خواهد بود؟
** امیدوارم اینگونه باشد. با توجه به روحیه و نظرات اعضای اوپک این اجماع فعلی پایداری خواهد داشت.
* تولید نفت ایران در آینده به چه میزان خواهد رسید.
** آنچه که مسلم است، ما باید طبق برنامه پیش بینی شده توسعه مخازن را ادامه دهیم و سعی کنیم که اولاً تولید صیانتی باشد. دوم اینکه ظرفیت تولیدمان به نحوی باشد که در برنامه های پیش بینی شده بتوانیم با موضع محکم در مذاکرات شرکت کنیم. بنابراین ظرفیت سازی باید در اولویت اول قرار گیرد.