آخر ذیقعده سالروز شهادت امام محمدتقی علیه السلام است.
امام نهم در تاریخ دهم ماه رجب سال 195 هجری قمری از بانوی پرهیزکاری به نام « سبکیه » تولد یافت . امام جواد(ع ) در مقطعی متولد شد که پر از حوادث تازه بود و اوضاع سیاسی وارد مرحله ی زورآزمائی بین امین و مامون گردیده بود. امام رضا علیه السلام پیش از آن که به سوی مرو حرکت کند با امام جواد(ع ) به مکه مشرف شد تا خانه خدا را زیارت کرده با آن وداع نماید. امام هشتم (ع ) همراه امام جواد(ع ) گرد خانه ی خدا طواف کردند. در این هنگام امام جواد(ع ) بیش از چهار سال نداشت . بعد از انجام طواف در حالی که امام جواد(ع ) در حجر اسماعیل نشسته بود , جهت خارج شدن از آنجا ابراز عدم تمایل می کرد و اصرار بر ماندن در حجر می نمود. امام جواد(ع ) در جواب پدر بزرگوارش که او را دعوت به وداع با کعبه و خروج از حجر می کرد , فرمود : چگونه برخیزم در صورتی که شما خانه خدا را طوری وداع می کنید که معلوم است دیگر به سوی آن برنمی گردید.
بالاخره آخرین لحظات وداع به سر آمد و هنگام جدائی فرا رسید.
بعد از این وداع حضرت جواد(ع ) به مدینه و حضرت رضا(ع ) نیز رهسپار مرو شدند. امام جواد علیه السلام همچون دیگر ائمه دین عالم ترین انسان عصر خویش بود و با علم خویش به نورافشانی و هدایت امت مبادرت می ورزید. یکی از کارهای آن امام بزرگ تربیت شاگردان برجسته بود. دانشمندان علم رجال و حدیث تعدادی از اصحاب را نام برده اند که به دست آن امام تربیت شدند.
مرحوم شیخ طوسی در کتاب رجال , حدود صدنفر از اصحاب امام جواد(ع ) را می شمارد که در محضر آن حضرت شاگردی کردند و از آن امام روایت گرفته و نقل کرده اند.
این دانشمندان که از امام جواد(ع ) روایت نقل کرده و کتابهایی هم در علوم مختلف و معارف اسلامی تالیف و تدوین کرده اند , با کار خود زمینه آگاهی جامعه را بالا بردند.
در ذیل بعضی از شاگردان امام (ع ) را که دانشمندان علم رجال و محققین از آنها روایت نقل کرده اند بعنوان نمونه معرفی می کنیم :
1 ـ یکی از اصحاب امام جواد(ع ) احمدبن محمدبن خالد برقی است که دانشمندان علم رجال از او روایت نقل کرده اند. نقل شده که او کتابهای زیادی تالیف کرد. شیخ طوسی بعضی از آن کتابها را نام برده است . نجاشی هم در کتاب رجال خود از او یاد کرده و نود و اندی از کتابهای او را شمرده است.
2 ـ علی بن مهزیار اهوازی که شیخ طوسی در مورد او چنین می گوید : علی بن مهزیار اهوازی , جلیل القدر و دارای روایات فراوان است . سی و سه کتاب مثل کتابهای کتاب حروف القرآن , و کتاب الانبیا و کتاب البشارات و... نوشته است.
3 ـ صفوان بن یحیی که شیخ طوسی او را این چنین توصیف کرده است : او مورد اطمینان ترین و عابدترین مردم زمان خودش در بین اصحاب بود. هر روز صدوپنجاه رکعت نماز می خواند. سه ماه از هر سال را روزه می گرفت و زکات مالش را در سال سه بار می پرداخت.
او از امام رضا(ع ) و امام جواد(ع ) و از چهل نفر از اصحاب امام صادق (ع ) روایت نقل کرده و کتابهای زیادی دارد.
4 ـ علی بن جعفرالصادق (ع ) یعنی فرزند امام صادق (ع ) و عموی امام رضا(ع ). حافظ رازی در کتاب رجال خود که راویان حدیث را معرفی می کند درباره ی امام موسی بن جعفر(ع ) جد امام جواد(ع ) چنین گفته است : موسی بن جعفر(ع )... از پدرش روایت نقل کرده , پسرش علی بن موسی الرضا(ع ) و برادرش علی بن جعفر نیز از آن حضرت روایت نقل کرده اند.
5 ـ احمدبن محمدبن ابی نصر معروف به بزنطی که اهل کوفه و فردی ثقه و مورد اطمینان است . او امام رضا(ع ) را هم ملاقات کرد و در نزد امام دارای مقام ومنزلتی بزرگ بود.
امام جواد علیه السلام گذشته از آن که توجه خاص به مسایل فکری و فرهنگی می کردند , در مسایل سیاسی و اجتماعی هم تا آن جا که شرایط اقتضا می کرد فعالیت داشتند و بطور کلی رسالت هدایت امت را عهده دار بودند. سرانجام نیز به خاطر همین فعالیت ها هدف کینه جباران قرار گرفته و شربت شهادت نوشیدند.
ضمن تسلیت سالروز شهادت امام جواد علیه السلام , گوش جان را به سخنانی از آن حضرت می سپاریم :
اتحاد در گرو سکوت جاهل
« لوسکت الجاهل , ما اختلف الناس »
اگر جاهل ساکت باشد مردم اختلاف پیدا نمی کنند.
راه گریز از ندامت
« ثلات من کن فیه , لم یندم , ترک العجله والمشوره , و التوکل علی الله »
سه صفت در هر کسی باشد , در کارها پشیمان نمی شود : شکیبایی , مشورت کردن , و توکل و اعتماد بر خداوند.
عامل ثبات و استحکام امور
« اظهار الشی قبل آن یستحکم مفسده له »
اظهار کار , پیش از استحکام , باعث خرابی است .
روزگار سخت ستمگر
« یوم العدل علی الظالم , اشدامن یوم الجور علی المظلوم »
روز اجرای عدل بر ستمگر , شدیدتر و سخت تر است از روز ستم بر مظلوم
شریک ستمگر کیست
« العامل با لظلم , والمعین علیه , والراضی به شرکا »
ستمگر و کسی که او را کمک کند یا به ستم او راضی باشد , همه با هم شریک هستند.