انقلاب مخملین نوعی دگرگونی بدون خونریزی است که آن را برای اولین بار واسلاوهاول رئیس جمهور سابق چک که در آن زمان رهبر مخالفان این کشور بود، بر سر زبان ها انداخت. بعدها در گرجستان از آن به عنوان یک نماد مهم جهت اعتراض به حکومت شو آردنادزه استفاده شد. دراین کشور علاوه بر نماد فوق، از گل سرخ نیز استفاده شد که بعدها «انقلاب سرخ» نیز نامیدند. زیرا میخائیل ساکاشویلی درحالی که شاخه گل سرخ ساقه بلندی در دست داشت، موفق شد وارد مجلس شود و ازآنجا حکومت شواردنادزه را سرنگون کند.
رویداد موسوم به انقلاب گل سرخ که در سال 2003 میلادی بسیاری از معادلات منطقه ای را در قفقاز جنوبی به هم ریخت و فصلی نوین در حیات سیاسی گرجی ها پدید آورد با سه نام گره خورده است: زوراب ژوانیا، میخائیل ساآکاشویلی و نینو بورجانادزه. اولی را دست اجل چندان مهلت نداد و سالی پس از به بار نشستن انقلاب مخملین گرجستان در رویدادی که هنوز ابعاد، انگیزه ها و دلائل آن مشخص نشده است رخت از جهان فانی بر بست. دومی همچنان پرشور و بی باک در قامت رئیس جمهور کشوری کوچک اما مهم و تاثیرگذار در منطقه، با مصائب و مشکلات ناشی از سیاست های بعضا تندروانه و افراطی خود دست و پنجه نرم می کند و سومی که به بانوی آهنین گرجستان شهره است، در اوج مقبولیت و تاثیرگذاری، در پی تصمیمی که جامعه گرجی را در بهتی ناگهانی فرو برده بود از سیاست وداع کرد.
انقلاب گل سرخ از یک سو نیروهای مخالف داخلی را با کمک ایالات متحده و حمایت غرب به قدرت رساند و موجبات تشدید سیاست های ضد روسی تفلیس را فراهم کرد و از سوی دیگر به عنوان سرآغاز و الهام بخش انقلاب های رنگی و ضد روسی در آسیای مرکزی و قفقاز، نقش مهمی در منطقه ایفا کرد. در واقع انقلاب رنگی گرجستان، علاوه بر آنکه به عنوان نقطه اوج ضد روس گرایی مردم گرجستان و دولتمردان این کشور به شمار می آمد، مشکلات و تهدیدات امنیتی بسیاری نیز برای مسکو بوجود آورد. این انقلاب از یک سو گرجستان را تحت حمایت غرب قرار داد و از سوی دیگر از نفوذ سنتی روسیه در تفلیس تا حد بسیار زیادی کاست.
پس از پیروزی انقلاب رنگی، میخائیل ساکاشویلی اولویت های مهم سیاست خارجی دولت خود را در همگرایی و الحاق به ساختارهای اروپایی (یورو - آتلانتیک) تعمیق و تقویت همکاری های استراتژیک با آمریکا، برقراری نوعی تعادل میان منافع استراتژیک آمریکا و روسیه و توسعه وگسترش همکاری با کشورهای همسایه برشمرد. وی به منظور اجرای سیاست الحاق به ساختارهای یورو - آتلانتیکی، هنگام مراسم تحلیف ریاست جمهوری و همزمان با به اهتزاز درآوردن پرچم جدید گرجستان، پرچم اتحادیه اروپا را نیز شخصا به اهتزاز در آورد. از این رو نهادهای اروپایی به ویژه اتحادیه اروپا و سازمان امنیت و همکاری اروپا به منظور برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و پارلمانی گرجستان بالغ بر 12 میلیون یورو به این کشور کمک کردند همچنین ساکاشویلی با اولویتی که برای برقراری روابط استراتژیک با آمریکا قرار داده بود، موفق به کسب حمایت سیاسی و مالی مقامات آمریکایی شد. به نحوی که آمریکا با اختصاص بودجه ای 60 میلیون دلاری، تدارک اجرای برنامه آموزش و تعلیم حدود 4 هزار نفر از نیروهای دفاعی و ارتش گرجستان را بر عهده گرفت. همچنین آمریکا کمک های 100 میلیون دلاری خود به رژیم شواردنادزه را به 200 میلیون دلار افزایش داد و در مقابل گرجستان نیز موضوع افزایش نیروهای نظامی خود از 850 نفر به 2 هزار نفر در عراق را پی گیری کرد. همچنین گرجستان همکاری های خود را با ناتوگسترش داد و علاوه بر عراق، نیروهای نظامی خود را به افغانستان نیز اعزام نمود. ضمن آنکه تیمی از مربیان آمریکائی وارد تفلیس شدند تا به اجرای یک برنامه ی نظامی 32 میلیون دلاری مشترک بین آمریکا و گرجستان مبادرت ورزند.
علاوه بر این سازمان های بین المللی به ویژه بانک جهانی و صندوق بین المللی پول نیز کمک های بلاعوض و وام های درازمدت با بهره های کم را به این کشور اختصاص دادند. در این بین حتی روزنامه معروف اروپایی صدای اروپا (Voice European) نیز میخائیل ساکاشویلی را به عنوان مرد سال اروپا انتخاب کرد. با توجه به اینکه لقب فوق به فردی واگذار می گردد که بیشترین تاثیر را بر جریان توسعه اروپا گذاشته باشد، انتخاب رهبر انقلاب رنگی گرجستان به عنوان مرد سال اروپا و حمایت های بی دریغ غربی ها از رژیم جدید حکایت از پشتیبانی بی شائبه و همه جانبه غرب از جریان انقلاب های رنگی داشت.
در نتیجه انقلاب گل رز، گرجستان که زمانی در زیر چتر حمایتی روسیه قرار داشت، به متحد ایالات متحده آمریکا تبدیل شد و ضمن خصومت با مسکو و اقدامات خصمانه ای نظیر لغو قرارداد دراز مدت انرژی و قطع نفوذ سنتی روسیه در منطقه خود مختار «آجارستان»، خواهان پیوستن به ناتو و ساختارهای یورو آتلانتیکی نیز شد.
در سال 2006 به دنبال دستگیری 5 افسر روس در گرجستان به اتهام جاسوسی، و همچنین محاصره پایگاه نظامی روسیه در تفلیس، بحران نوینی میان روسیه و گرجستان آغاز شد. در این بحران که گرجی ها افراد دستگیر شده را متهم به طرح ریزی آشوب در سطحی گسترده و جمع آوری اطلاعات در مورد روابط این کشور با ناتو و همچنین تاسیسات بندری و راه آهن و احزاب سیاسی و ارتش گرجستان کردند، روسیه نیز سفیر و کارمندان خود را از گرجستان فراخواندند، صدور روادید برای شهروندان گرجستان را متوقف کردند، قیمت صدور گاز به گرجستان را دو برابر کردند و خواهان رسیدگی شورای امنیت به اقدامات گرجستان شدند. همچنین روسیه خروج 3 هزار سرباز روسی از پایگاه های «باتومی» و «آخالکالاکی» که قرار بود طی یک برنامه زمان بندی شده تا پایان سال 2008 از خاک گرجستان خارج شوند را نیز به حالت تعلیق درآورد.
در سال 2007 نیز در شرایطی که انقلاب گل رز با مشکلات عدیده ای مواجه شده بود و ساکاشویلی از عمل به وعده های خود باز ماند، سازمان های ویژه روسیه را عامل ناآرامی و تظاهرات مردمی در گرجستان نامید. وی شورش ها و ناآرامی ها را در گرجستان حاصل توطئه روسیه تلقی کرد و در اقدامی سه دیپلمات روسی را نیز اخراج کرد که در مقابل با واکنش متقابل مسکو و اخراج سه دیپلمات ارشد سفارت خود از روسیه مواجه شد.
از این رو موارد فوق به همراه احتمال عضویت گرجستان در ناتو یکی دیگر از مواردی است که از نظر مسکو، تغییرات محرزی در زمینه امنیت را در بر خواهد داشت. بنابراین الحاق گرجستان به ساختار کنونی و دگرگون نشده ناتو، بطور جدی منافع سیاسی، نظامی و اقتصادی روسیه را تحت تاثیر قرار می دهد. به همین سبب روسیه علاقه مند است که غرب را از منطقه و منطقه انحصاری علایق خود، دور سازد. زیرا درگیری خارجی در منطقه به ویژه حضور نظامی غرب، باعث تضعیف روسیه شده و نفوذ سنتی این کشور بر منطقه را با چالش مواجه ساخته است.
بحران کنونی میان روسیه و گرجستان از ریشه های عمیق سیاسی، اقتصادی، نظامی، تاریخی و فرهنگی برخوردار است. تفلیس در حالی خود را به غرب نزدیک تر می نماید که مسکو، حضور ناتو و نیروهای آمریکایی را در مرزهای خود به عنوان تهدید تلقی می کند. در واقع گرجستان ضمن مستحکم کردن روابط با غرب، رابطه خود با روسیه را نیز تحت الشعاع قرار داده و در ایجاد تعادل و توازن در مناسبات سیاسی خود ناتوان مانده است.