مناسبات سیاسی و دیپلماتیک ایران و مالزی طی چند سال گذشته، با سپری کردن روندی مثبت، جهش قابل توجهی برای رسیدن به سطح مطلوب داشته است.
"عبدالله احمد بداوی" نخستوزیر مالزی از جمله نخستین رهبران کشورهای آسیایی بود که انتخاب "محمود احمدینژاد" به عنوان رییسجمهوری اسلامی ایران در یک انتخابات آزاد را به وی تبریک گفت.
نخستوزیر مالزی با تبریک این انتخاب تأکید کرد: روابط گرم کوالالامپور و تهران تحت تأثیر هیچ رویدادی قرار نخواهد گرفت.
ایران و مالزی در هر مناسبت و هر دیداری که میان مقامهای بلندپایه دو کشور صورت گرفته است. همواره از مواضع یکدیگر دفاع کرده و بر توسعه مناسبات دو جانبه تأکید کردند.
موافقتنامههای زیادی که طی 10 سال گذشته میان ایران و مالزی امضا شده است، همگی حکایت از آن دارد که دو کشور عزم خود را برای گسترش مناسبات در تمامی سطوح جزم کردهاند.
دیدارهای متعددی که طی 10 سال اخیر بین رهبران دو کشور در تهران و کوالالامپور صورت گرفت، نشانگر این موضوع است که روابط دو جانبه تحت تأثیر فشارهای بینالمللی قرار نداشته و دو طرف همواره از مواضع یکدیگر در سطح منطقهای و بینالمللی حمایت میکنند.
اوج توسعه مناسبات ایران و مالزی را باید در سه دور دیدار سید "محمد خاتمی" رییسجمهوری پیشین کشورمان و چهار دیدار نخستوزیر سابق و کنونی مالزی از ایران جستوجو کرد.
رییسجمهور پیشین ایران اواخر تیرماه 1381 به مالزی سفر کرد که حاصل این دیدار، امضای هشت سند همکاری میان دو کشور بود.
این یادداشت تفاهمها و سندهای همکاری در زمینههای تشویق و حمایت متقابل از سرمایهگذاریها، گردشگری، امور زنان و خانواده، مرکز توسعه صادرات ایران و سازمان توسعه تجارت خارجی، مخابراتی، همکاری اتاقهای بازرگانی دو کشور و تشکیل شورای تجاری ایران و مالزی بود.
شرکت رییسجمهوری پیشین ایران در دو نشست سران جنبش غیر متعهد در اسفند ماه 23)1381 تا 25 فوریه (2003 و سازمان کنفرانس اسلامی در اواخر مهرماه 17) 1382 و 18 اکتبر (2003 دیدار مقامات بلند پایه دو کشور در حاشیه این اجلاسها در راستای گسترش مناسبات دو جانبه و چند جانبه قابل ارزیابی است.
"ماهاتیر محمد" و "عبدالله احمدبدوای" نخستوزیران سابق و کنونی مالزی نیز هر کدام طی 10 سال گذشته دو بار از ایران دیدن کردهاند.
نخستوزیر کنونی مالزی که از اوایل آبان 1383 (آخر اکتبر 2003) زمام امور را در مالزی بدست گرفته است، اواخر بهمنماه 1382 در نشست سران عضو توسعه 8 در تهران شرکت کرد. وی همچنین در اردیبهشت سال جاری برای دیداری دو جانبه و گشایش نمایشگاه اصفهان به ایران سفر کرد و در این دیدار بود که با حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی ملاقات کرد.
مقام معظم رهبری در این دیدار با اشاره به روح تفاهم و همکاری حاکم بر روابط دو کشور، خواستار گسترش هرچه بیشتر روابط بین دو کشور در بخشهای گوناگون شد.
"سید کمال خرازی" وزیر امور خارجه پیشین کشورمان در زمان تصدی خود بر این وزارتخانه بارها برای رایزنی با مقامات بلند پایه از جمله نخستوزیر و همتای مالزیایی خود پیرامون تحولات دو جانبه و بینالمللی به کوالالامپور سفر کرد. طی یک سال گذشته و پس از روی کار آمدن دولت دکتر محمود احمدینژاد چند هیأت بلند پایه سیاسی از مالزی دیدن کرده و با مقامات بلندپایه این کشور به تبادل نظر و رایزنی پرداختهاند.
"علاءالدین بروجردی" نماینده مجلس و رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی بعنوان فرستاده ویژه رییسجمهوری در نیمه دوم شهریور ماه 1384 به مالزی سفر کرد.
وی 19 شهریور سال جاری طی دیدار با عبدالله احمد بداوی نخستوزیر مالزی پیام کتبی دکتر محمود احمدینژاد را تسلیم وی کرد.
ربیسجمهور اسلامی ایران در این پیام با ابراز تشکر از پیام کتبی نخستوزیر مالزی از انتخاب وی به عنوان رییسجمهوری ایران، بر گسترش هرچه بیشتر همکاریهای دو جانبه تأکید کرده بود.
احمدینژاد در این پیام، با اشاره به جایگاه ویژه مالزی به عنوان رئیس جنبش غیر متعهد اظهار امیدواری کرد که این کشور در این مقطع حساس، نقش تاریخی خود را در راستای حفظ منافع کشورهای عضو غیر متعهد ایفا کند.
در اواخر آبان ماه 1384 محمدحسین صفار هرندی وزیر فرهنگ ارشاد اسلامی نیز برای شرکت در ششمین نشست وزیران اطلاعرسانی جنبش غیر متعهد به کوالالامپور سفر کرد و در حاشیه این نشست با عبدالقدیر شیخ فذیر وزیر اطلاعرسانی وقت مالزی دیدار و درباره توسعه مناسبات دو جانبه فرهنگی بحث و گفتوگو کرد.
مهدی صفری معاون آسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه کشورمان نیز در اواخر مهرماه 84 از مالزی دیدن کرد و در پی این دیدار مهدی مصطفوی قایم مقام وزارت امور خارجه در اوایل بهمن ماه به کوالالامپور آمد و با "سید حمید البار" وزیر امور خارجه مالزی به بحث و تبال نظر پرداخت.
یکی از اهداف این سفر، فراهم ساختن مقدمات دیدار این هفته رییسجمهوری اسلامی ایران از مالزی بود.
موارد بالا، نمونههای بارزی از شکوفایی روابط دو کشور در ابعاد سیاسی و دیپلماتیک است. افزون بر روابط مطلوب سیاسی و دیپلماتیک دو جانبه، ایران و مالزی در چارچوبهای چند جانبه مانند گروه توسعه 8 موسوم به دی 8 سازمان جنبش غیر متعهد، سازمان کنفرانس اسلامی و سازمان ملل همواره دارای دیدگاههای مشترک مبنی بر همکاری متقابل در سازمانهای بینالمللی بودند.
ایران و مالزی در عرصه سیاستهای بینالمللی از جمله برخورد با بحران افغانستان، عراق، فلسطین و رویکرد یکجانبه آمریکا در قبال مبارزه با تروریسم و موضوع اشاعه جنگافزارهای کشتار جمعی که مهمترین موضوعات مورد توجه جامعه جهانی طی سالهای اخیر بوده است، همواره موضع مشترکی داشتند.
تهران و کوالالامپور اعتقاد دارد برای مبارزه با تروریسم باید ریشه آن را خشکاند و این در صورت میسر است که کشورهای شمال و استعمارگران سابق دست از چپاول کشورهای در حال توسعه برداشته و به مردم این کشورها اجازه دهند خود برای سرنوشتشان تصمیم بگیرند و از منابعشان بهرهمند شوند.
کشورهای در حال توسعه که دارای بیشترین منابع طبیعی و خدادادی هستند، بدلیل اینکه قدرتهای استعماری و زورمداران در طول تاریخ، منابع آنان را به یغما بردهاند، همواره در فقر و عقبماندگی بسی برده و مجبور بودهاند وابسته به همان قدرتهای شوند که منابع کشورشان را به تاراج بردهاند.
مقامهای ارشد سیاسی ایران و مالزی در اجلاسهای که در رابطه با سازمانهای منطقهای و بینالمللی در پایتختهای دو کشور برگزار شد، همواره در سطوح بالایی از آن استقبال کردند.
مناسبات گرم، رفت و آمدها و تماسهای دو جانبه سبب شده است تا مالزی به عنوان رئیس کنونی جنبش غیر متعهد و سازمان کنفرانس اسلامی در بسیج نیروهای عدم تعهد و کشورهای اسلامی به نفع موضع جمهوری اسلامی ایران در موضوع هستهای بخوبی ایفای نقش کند.
مالزی از زمان مطرح شدن پرونده هستهای ایران که بر غم همه گونه همکاری جمهوری اسلامی با جامعه بینالملل و آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای اعتمادسازی در مظان اتهام و فشار آمریکا و اروپا قرار داشته است. همواره از موضع ایران دفاع کرده است.
نخستوزیر مالزی در مرداد ماه سال جاری در آفریقای جنوبی اعلام کرد که جامعه جهانی باید به حق ایران احترام بگذارد.
نخستوزیر مالزی، تدابیر ایران در زمینه امضای پروتکل الحاقی و اجازه بازرسیهای لازم به آژانس بینالمللی انرژی هستهای را بهترین شیوه اعتمادسازی با جامعه جهانی در مورد صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران دانست.
وی همچنین در موضعگیریهای مختلف طی چند ماه گذشته همواره با زبان دیپلماتیک مواضع ایران را تکرار کرده است.
بداوی پیش از سفر خود به تهران در اردیبهشت ماه سال جاری در یک گفتوگوی اختصاصی با دفتر ایرنا در کوالالامپور با دفاع از حق ایران برای دستیابی به برنامه صلحآمیز هستهای ابراز امیدواری کرد که تمامی کشورها از حق پیمان عدم اشاعه جنگ و افزارهای هستهای (NPT) برای توسعه تحقیقاتی، تولید و استفاده از انرژی هستهای برای اهداف صلحآمیز و بر اساس بند این پیمان بهرهمند شوند.
وی گفت: باید یک توازن بین این حقوق و الزامات به این پیمان وجود داشته باشد و این حق قانونی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک عضو انپیتی است که از انرژی هستهای برای اهداف صلحآمیز استفاده کنند.
نخستوزیر مالزی با توجه به خطر سلاح هستهای رژیم صهیونیستی در منطقه خاورمیانه و پایبند نبودن این رژیم به مقررات بینالمللی و برخورد و گانه اتحادیه اروپا و آمریکا در موضوع برنامههای هستهای گفت: در چارچوب سازمان ملل، اسراییل هنوز پیمانی انپیتی را امضا نکرده است.
کشورهای عضو NPT در سال 1995 در کنفرانس بازنگری و توسعه از تمامی دولتهای خاورمیانه بدون هیچ استثنایی خواستند تا هر چه سریعتر این پیمان را امضا کرده و امکانات هستهای خود را زیر نظر سازمان بینالمللی انرژی اتمی قرار دهند.
نخستوزیر مالزی در همین رابطه گفت: در کنفرانس بازنگری پیمان در سال 2000، کشورهای عضو بار دیگر بر اهمیت پیوستن اسراییل به NPT و قراردادن همه تسلیحات هستهای خود زیر نظارت سازمان بینالمللی انرژی اتمی تأکید کردند.
"سید حمید البار" وزیر امور خارجه مالزی نیز در هر مناسبات و حتی در دیدار با مقامات بلند پایه آمریکایی بر حق ایران در برخورداری از انرژی صلحآمیز هستهای تأکید کرده است. وی در آستانه برگزاری نشست شورای حکام سازمان بینالمللی انرژی اتمی در گفتوگوی تلفنی با کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا درباره برنامه هستهای ایران گفت. موضع ما روشن میباشد. مالزی خواهان جهان عاری از سلاح هستهای است اما همزمان به حق کشورهای برای برخورداری از فناوری هستهای برای مقاصد غیر نظامی احترام میگذارد.
البار همچنین یک روز پس از این گفتوگوی تلفنی در دیدار "کریستوفو هیل" معاون وزیر امور خارجه آمریکا در امور شرق آسیا و اقیانوس آرام موضع بالا را تکرار کرد.
مالزی به عنوان رئیس کنونی جنبش غیر متعهد در آستانه آخرین نشست شورای حکام سازمان بینالمللی انرژی اتمی در وین، با تنظیم و اعلام بیانیه این جنبش بر مخالفت کشورهای عضو این جنبش برای گزارش ایران به شورای امنیت سازمان ملل از موضع به حق ایران دفاع کرد.
وزیر امور خارجه مالزی در تازهترین اظهار نظر خود در چهارم بهمن 84 پس از گزارش پرونده ایران به سازمان ملل گفت: جنبش غیر متعهد همچنان بر موضع قبلی خود پا میفشرد و اعتقاد دارد که باید از راه گفتوگو و بدون فشار موضوع هستهای ایران حل و فصل شود.
حمایت قاطع از مواضع جمهوری اسلامی ایران به ویژه در بحث هستهای زمانی بیشتر آشکار شد که نشست سه روزه "مجمع صلح جهانی پردانا" 2005 در اواخر آذر ماه در مرکز تجارت جهانی پوتو اکولالامپور برگزار شد.
در این نشست بود که "ماهاتیر محمد" نخستوزیر پیشین مالزی در برابر بیش از دو هزار تن از شخصیتهای سیاسی، فرهنگی و روسای سازمانهای غیر دولتی که از سراسر جهان در کوالالامپور گرد آمده بودند، با بر شمردن تجاوزات آمریکا، بکارگیری استانداردهای دوگانه در برخورد با جمهوری اسلامی ایران را محکوم کرد.
نخستوزیر پیشین مالزی با انتقاد از آمریکا در بکارگیری هنجارهای دوگانه در روابط بینالملل گفت: وقتی رییسجمهوری اسلامی ایران از جنایات اسرائیل سخن میگوید، غرب و در رأس آن آمریکا علیه ایران موضع میگیرند اما وقتی که اسرائیل حق مردم فلسطین را از بین میبرد، با سکوت قدرتهای دنیا مواجه میشود. وی با اشاره به برنامه صلحآمیز هستهای تهران گفت: ایران از طرف کشورهایی متهم شده است که خود دارای بزرگترین زرادخانههای سلاح هستهای هستند، آنها به این دلیل با تهران مخالفت میکنند که این دانش را تنها هرگز از جنگ برای حفظ استقلال هراسی به خود راه نمیدهند.
وی افزود: زمانی که رییسجمهوری ایران بیان میکند اسراییل باید از نقشه جهان محو شود، آمریکا که آماده حمله سیاسی به ایران است، موجه تهاجمات خود را علیه این کشور گسترش میدهد اما زمانی که اسراییل حق مسلم مردم فلسطین را زیر پا گذاشته و به سرزمین فلسطینیان تجاوز میکند این اقدام از نظر آمریکا و هم پیمانانش دفاع از حق تلقی شده و حتی بدتر از آن با حمایتهای بینالمللی نیز همراه میشود.
در این نشست بینالمللی تمامی سخنرانان، سیاست یکجانبه گرامی آمریکا را محکومت و متفقالقول اعلام کردند که اگر دیگر کشورها دارای سلاح هستهای هستند، چرا ایران و دیگر کشورها نباید چنین سلاحی را در اختیار داشته باشند.