انتخابات چند مرحلهای پارلمانی لبنان، نشاندهنده واقعیت جدید و پیچیده ای از این کشور است. این انتخابات اگر چه آزاد و بدون حضور سوریه برگزار شد اما نتایج آن چندان برای کسانی که امیدوار بودند بعد از عقبنشینی نیروهای سوریه اتفاقاتی روی دهد، امیدوار کننده نبود.
انتخابات گذشته در لبنان
پیمان سال 1990 طائف حاوی توافقی میان دموکراسی و صلح قومی بود. در این توافقنامه به مسلمانان و مسیحیان سهمی برابر در پارلمان داده شد. کرسیهای پارلمان لبنان بعدها تحت فشار سورهی از 108 به 128 افزایش یافت که درآن 64 نماینده مسیحی (34 مارونی، 14 ارتدوکس یونانی، 8 کاتولیک یونانی، 5 ارتدوکس ارمنی، یک کاتولیک ارمنی و یک نماینده از اقلیتهای مختلف از جمله یهودیها) و 64 مسلمان( 27 سنی، 27 شیعه، 87 دروزی و 2 ) حضور دارند در سیستم کنونی، رأی دهندگان در شش منطقه اداری لبنان رأی میدهند. در انتخابات سال 2000، مواد پیمان طائف کاملا نادیده گرفته شد و کشور به 14 منطقه رأیگیری تقسیم شد.
سیاست لبنان بعد از عقبنشینی سوریه
عقبنشینی نیروهای سوریه از لبنان یک خلأ سیاسی در این کشور ایجاد کرد که بهترین فضا برای درگیری قومی و جنگ قدرت است. سنیهای لبنان که خشمگین از ترور رفیق حریری بودند، اطراف سعدحریری پسر او گرد آمدند.
خانواده حریری با شعارهای او به عنوان نماد وحدت ملی وارد انتخابات شدند و خود را در کانون صحنه سیاسی لبنان قرار دادند.
جمعیت شیعه هم به رهبری حزبالله به دنبال تحکیم جایگاه خود در تحولات جدید لبنان بودند. حزبالله از طرف دیگر نگران قطعنامه 1559 شورای امنیت مبنی بر خلعسلاح این جنبش است. به همین دلیل حزبالله با در پیش گرفتن استراتژی فعال هم با گروههای دیگر همکاری کرد و هم انتخابات را به همه پرسی برای نقش خود در جنبش مقاومت و نمای قدرت سیاسی خود تبدیل نمود. شیخ حسن نصرالله دبیرکل حزبالله با رد خلعسلاح، از احزاب مسیحی خواست که در شرایط کنونی به فکر آشتی ملی باشند.
درمیان دروزیها ، ولید جنبلاط رهبر حزب سوسیالیست مترقی نقش محوری در وحدت مخالفان ضد سوریه داشت؛ چرا که او در گذشته از طرفداران سوریه بود. بعد از عقبنشینی سوریه، جنبلاط وارد صحنه شد و وحدت و ائتلاف خود را با سعد حریری و روابطش با حزبالله بهبود بخشید. او همچنین با سنیها و شیعیان رابطه برقرار کرد. به این ترتیب اکنون احتمال آن وجود دارد که حریری، نصرالله و جنبلاط نظم سیاسی جدید لبنان را شکل دهند و به این ترتیب حزبالله قادر است کاندیداتوری هر مسیحی که خواستار خلعسلاح این سازمان شود را رد کند.
مسیحیها از قدرت مانور جمبلاط حیرتزده شدند و به همین دلیل اسقف مارونیها در بیانیهای با محکوم کردن قوانین انتخاباتی گفت: «دراین قانون مسیحیان فقط میتوانند 15 عضو از 64 عضو مسیحی پارلمان را انتخاب کنند و50 عضو دیگر را مسلمانان انتخاب میکنند.»
اما مسیحیها تصمیم گرفتند انتخابات را تحریم نکنند تا حضور سوریه هرچه زودتر از صحنه سیاسی لبنان محو شود.
سعد و جنبلاط با حمایت نصرالله تلاش کردند با ائتلاف با رهبران مسیحی که از دشمنان قدیمی به حساب میآمدند، از نارضایتی مسیحیان کم کنند. مثلا سعد در فهرست انتخاباتی خود در بیروت نام سلانگ جمیل همسر بشیر جمیل رهبر سابق فالانژها را هم وارد کرد.
جنبلاط هم نام ادموند نعیم از حزب«نیروهای لبنانی» را در فهرست انتخاباتی خود وارد کرد. با کنارهگیری میشل عون که به تازگی بعد از 15 سال تبعید به لبنان بازگشته، فهرست مسیحیها دچار تحول اساسی شد. عنون با بدنه احزاب مسحیی اختلاف نظر داشت و فهرست خودش را ارائه کرد و در این فهرست حتی با سیاستمداران طرفدار سوریه مثل میشل مور و سلیمان فرابغه همپیمان شد.
این کار جهتگیری مخالفان ضد سوریه را دچار آسیب جدی کرد.
پیامدهای انتخابات
انتخابات کنونی لبنان در چهار تاریخ و چهار مرحله در مناطق مختلف، در فضایی دموکراتیک و آزاد برگزار شد و رهبران جدید لبنان را رقم زد. سعد، جنبلاط، نصراله و عون فاتحان این انتخابات بودند. نکته قابل توجه پیروزی عون در منطقه کوه لبنان و بقا بود که فهرست او بر فهرست گروههای مسیحی پیروز شد. البته دلیل این پیروزی تا حدی رأی اعتراضی مسیحیها بود. مرحله چهارم انتخابات و پیروزی فهرست سعد حریری در شمال بیروت مانع از کامل شدن پیروزی عون شد.
این انتخابات به طور کلی دوران جدیدی را برای لبنان رقم زد. از یک سو با نزدیک کردن مخالفان قدیمی، وحدت ملی را تقویت کرد، از سوی دیگر در صحنه سیاسی جدید لبنان، تصمیمگیری برای حکومت لبنان دیگر در اختیار یک حزب نیست.
اما از سوی دیگر همین شرایط جدید میتواند تأثیر منفی بر آشتی ملی بگذارد. عون بدون شک با تلاش جنبلاط و حریری برای برکنار کردن امیل لهود رئیسجمهور طرفدار سوریه لبنان مخالفت میکند. از سوی دیگر بعد از پایان دوره ریاست جمهوری لهود، عون یا خود وارد انتخابات ریاست جمهوری میشود یا یک همپیمان را وارد عرصه میکند. در هر کدام از این شرایط، عون به دنبال جلب حمایت از حزبالله در مقابل جنبلاط خواهد بود. عون و همپیمانان طرفدار سوریه او همچنین برای جلوگیری از نخستوزیری حریری و نبیه بری، تلاش خواهند کرد. در این شرایط هیچ حزبی نمیتواند از قطعنامه 1559 سازمان ملل حمایت کند. دولت ممکن است قطعنامه داخلی برای خلع سلاح حزبالله تصویب کند، قطعنامهای که با نظارت خود این جنبش و به سود آن باشد.
یکی از دلایل اصلی که لبنانیها را برای بدست آوردن استقلال گردهم آورد، این برداشت فراقومی بود که کشور آنها در گذرگاه میان شرق و غرب قرار دارد. شرایط جدید این برداشت را ایجاد میکند که لبنان اکنون در گذرگاه دموکراسی و حاکمیتی سرکش است.