گروه سیاسی، نیلوفر منصوریان: تهران روزهای سخت و پرکاری را پیش رو دارد. روزهایی که با ورود هیاتی از روسیه به ایران، اعلام آغاز فعالیتهای مرتبط با تحقیقات هستهای و مذاکرات آتی تهران و سه کشور اروپایی برای بازگشایی معمای پازل هستهای ایران گره خورده است. در اولین روز هفته هیاتی از روسیه قدم به خاک ایران گذاشت تا در مورد جزئیات طرحی که سابقه آن به چند ماه قبل بازمیگردد با مقامات ایران گفتوگو کنند. طرحی هستهای که نخستین بار پیش از سفر ایگور ایوانف همتای روسی علی لاریجانی سخن از آن به میان آمد و پس از آن از سوی اروپا به عنوان پیشنهادی راهگشا در پرونده هستهای ایران مبدل شد به صورتی که مقامات غربی و اروپایی بارها از طرح هستهای مسکو به عنوان آخرین راهحل پیش روی ایران برای جلوگیری از ارجاع پرونده هستهایاش به شورای امنیت سازمان ملل متحد یاد کردند.
حال چند روز پس از ارائه رسمی طرح هستهای روسیه به ایران از سوی وزارت خارجه این کشور و گفتوگوی تلفنی علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی با ایگور ایوانف دبیر شورای امنیت روسیه مبنی بر بررسی پیشنهاد مسکو، یک هیات از روسیه با هدف تشریح جزئیات طرح هستهایشان در خصوص غنیسازی مشترک اورانیوم توسط ایران و روسیه در خاک این کشور در تهران به سر میبرد. در همین راستا حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه یک روز پس از پایان دور اول مذاکرات با «والنتین سوبولوف» معاون دبیر شورای امنیت روسیه و «سرگئی کیسلیاک» معاون وزیر خارجه روسیه، در جلسه هفتگی خود با خبرنگاران اعلام کرد که مسیر مذاکرات مثبت است و ما امیدواریم از این مذاکرات به راهحل برسیم. او همچنین این مذاکرات را گفتوگوهایی با ظرفیت ارائه طرحهایی با قابلیت ذکر کرد. آصفی در خصوص مذاکرات با هیات روسی که از روز شنبه آغاز شده است با بیان اینکه باید در پایان این گفتوگوها آن را ارزیابی کرد اظهار داشت: بحث و ایدههای مختلفی در جریان است. ما و روسها نگاه مثبتی به مذاکرات داریم و فرمولهای مختلفی میتواند مطرح شود. به گفته سخنگوی وزارت خارجه باید اجازه داد کار دیپلماتیک جلو برود و دنبال شود. هر چند که در نهایت او بر این باور است که اصل در مذاکرات پذیرفتن و احترام به حقوق ایران است.
رسیدن به توافق نهایی زمانبر است
در همین حال حسین انتظامی سخنگوی شورای عالی امنیت ملی نیز مانند حمیدرضا آصفی در گفتوگو با شبکه خبری العالم مذاکرات روز شنبه تهران و مسکو را مثبت ارزیابی کرد. از سوی دیگر جواد وعیدی معاون امور بینالملل شورای عالی امنیت ملی در مورد گفتوگوهایی که مقامات ایران از روز شنبه با هیات روسی در تهران برای بررسی طرح هستهای روسیه آغاز کردهاند تصریح کرد که «هیات روسی برای روشن شدن ابعاد این ایده در تهران به سر میبرند و نمیتوان با یک یا دو جلسه کار را به پایان برد»، که البته این اظهارنظر میتواند به معنای ادامه گفتوگو با مسکو باشد.
او توضیحات دیگری نیز در مورد پیشنهاد مسکو ارائه کرد و با طرح این سئوال که باید ببینیم غنیسازی در خاک روسیه به عنوان یک طرح مکمل است با طرح جایگزین چنین توضیح داد: باید ببینیم آیا این طرح به معنای این است که همزمان با کاری که در کشور انجام میدهیم در روسیه هم غنیسازی داشته باشیم و طی یک زمانبندی بخشی از غنیسازی را در کنار آنچه در کشور انجام میشود در روسیه انجام دهیم. به گزارش مهر وعیدی رسیدن به توافق نهایی را زمانبر و نیازمند جلسات متعدد دانست و در خصوص انعطافپذیری دو طرف برای رسیدن به توافق گفت: انعطاف طرف ایرانی این است که آماده شنیدن و بررسی و مطالعه طرح هستیم و انعطاف طرف روس این است که قبول دارند این ایده به عنوان یک ایده دو طرفه دنبال شود و نهایتاً به عنوان طرحی مشترک مورد قبول دو طرف درآید.
تحقیقات جزء مذاکرات نیست
اما چهار روز پیش از آنکه هواپیمای حامل سرگئی کیسلیاک و والنتین سوبولوف در فرودگاه تهران به زمین بنشیند، محمد سعیدی معاون امور بینالملل سازمان انرژی اتمی از آغاز تحقیقات مربوط به سوخت هستهای از 19 دی (امروز) خبر داد. بر مبنای این خبر ایران طی نامهای به آژانس بینالمللی انرژی اتمی در 13 دیماه آمادگی خود را برای از سرگیری تحقیقات هستهای اعلام کرد. پس از آن آژانس نیز با صدور بیانیهای خواستار توضیحات ایران درباره از سرگیری این تحقیقات شد که طی 2 سال گذشته به صورت داوطلبانه آن را به حالت تعلیق درآورده بود. بر همین اساس محمد البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز 35 عضو شورای حکام را از تصمیم تهران مطلع ساخت و اعلام کرد که آژانس تعلیق همه فعالیتهای ایران را به عنوان اقدامی اعتمادساز از سوی ایران ارزیابی میکند.
به همین منظور محمد سعیدی عازم وین شد تا از نزدیک پیرامون تصمیم ایران برای از سرگیری تحقیقات هستهای به همراه محمدمهدی آخوندزاده نمایند ایران در آژانس با محمد البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی و دیگر اعضای آژانس گفتوگو کند. اما ظاهراً مذاکرات صبح روز چهارشنبه آخوندزاده با البرادعی بدون نتیجه پایان مییابد و به همین دلیل معاون امور بینالملل سازمان انرژی اتمی و دیگر اعضای آژانس گفتوگو کند. اما ظاهرا مذاکرات صبح روز چهارشنبه آخوندزاده با البرادعی بدون نتیجه پایان مییابد و به همین دلیل معاون امور بینالملل سازمان انرژی اتمی بدون گفتوگو با مقامات آژانس، وین را به مقصد تهران ترک میکند. البته برخی نیز عدم شرکت نمایندگان ایران در نشست مشترک ایران و آژانس در وین را نوعی اعتراض تهران به مواضع البرادعی در خصوص از سرگیری تحقیقات هستهای ایران ارزیابی میکنند.
از سوی دیگر بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای فک پلمب مراکز تحقیقات هستهای روز شنبه وارد تهران شدند. هر چند که به گفته آصفی سخنگوی وزارت خارجه بازرسان آژانس معمولا در ایران حضور دارند.
در هر حال بر مبنای تصمیم تهران و به گفته یک مقام آگاه 90 درصد مسائل مربوط به از سرگیری فعالیتهای تحقیقات هستهای با بازرسان آژانس به انجام رسیده و احتمال نهایی شدن آن امروز (روز دوشنبه) وجود دارد.
به گزارش ایرنا این مقام آگاه دیروز افزود که مواضع ایران و مسائل مربوط به از سرگیری تحقیقات هستهای به طور کامل برای بازرسان آژانس تشریح شده و آنها در حال مشورت با وین هستند. حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه دیروز در گفتوگو با خبرنگاران در این زمینه با بیان اینکه بحث تحقیقات هستهای تازه نیست و این کار زیر نظر آژانس صورت خواهد گرفت تصریح کرد: تحقیقات جزء حقوق ایران و سایر کشورهای عضو انپیتی و مطابق با مقررات آژانس است و هیچ ارتباطی با تولید سوخت هستهای ندارد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از اظهاراتش درباره تحقیقات هستهای ذکر چند نکته را لازم دید و در این باره چنین گفت: تحقیقات هستهای ذکر چند نکته را لازم دید و در این باره چنین گفت: تحقیقات زیر نظر آژانس صورت میگیرد و جزء حقوق ماست. به گفته آصفی انجام تحقیقات در جوامع دیگر نیز متداول است و انجام میشود، نمیشود در این باره گزینشی برخورد کرد و غرب نباید با انجام تحقیقات در ایران دوگانه برخورد کند.
در ادامه او با تاکید بر این نکته که کارشناسان ما پیشرفت کردهاند و نمیشود آنها را از انجام تحقیقات بازداشت از پاسخ دادن به این پرسش که تحقیقات هستهای ایران در چه بخشهایی صورت خواهد گرفت خودداری کرد و گفت: تحقیقات تعریف خود را دارد. آژانس و اروپاییها میداند و ضرورتی ندارد که ما به این امر بپردازیم. او همچنین در پاسخ به این سئوال که آیا از سرگیری تحقیقات هستهای ناقض قطعنامههای پیشین شورای حکام خواهد بود، گفت: تحقیقات جزء مذاکرات نیست و جزء حقوق ایران است. اگر هر اقدامی در گذشته در این باب صورت گرفته داوطلبانه بوده و الزام حقوقی و قانونی برای آن نداشتهایم.
تحقیقات هستهای را امروز آغاز میکنیم
سخنگوی وزارت خارجه خبری را در این خصوص نیز اعلام کرد. او خبر داد که جمهوری اسلامی ایران به آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرده که آمادگی دارد تحقیقات هستهای خود را از روز دوشنبه (امروز) آغاز کند. آصفی در پاسخ به این پرسش که «آیا مکانهایی که ایران میخواهد در آنجا کار تحقیقاتی بکند باید فک پلمب گردد تا کار آغاز بشود و ما اعلام کردهایم که آمادهایم از امروز کار را شروع کنیم و بخشی از کارم به آژانس باز میگردد که این کار را انجام دهد تا تحقیقات هستهای شروع شود.»