گفتوگو از خبرنگار ایسنا: حمیده صفامنش
الیاس حضرتی با تاکید بر اینکه اصلاحات اگر روزی بخواهد مجددا مجال پیدا کند باید مرزهای فرضی را از بین ببرد، تاکید کرد که حزب را باید یک واقعیت دانست و گفت:« اما اینها که حزب نیستند، این کارها که حزبی نیست. این کارها کارهای باندی و اعمال سلیقههای شخصی است والا در مباحث اصلی و استراتژیک همه تفاهم دارند.»
بحث نظارت استصوابی اولین بار پس از پایان دوره مجلس سوم ارایه شد
الیاس حضرتی که نمایندگی مجلس در دورههای سوم ، چهارم، پنجم و ششم را برعهده داشت، درگفتوگو با خبرنگار سرویس تاریخ خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در مرور وضعیت طیف بندیهای سیاسی در مجلس سوم که با یادآوری اینکه در مجلس سوم اکثریت چپ بودند، اظهارداشت:« حضرت امام (ره) در سالهای آخر زندگیشان مباحث جدیدی طرح کردند، از جمله انشعاب مجمع روحانیون از جامعه روحانیت مبارز که باعث شد فضای کل کشور به نفع جریانات چپ رقم بخورد و اکثریت مجلس سوم جناح چپ شوند.»
وی با بیان اینکه پس از پایان دوره مجلس سوم بحث نظارت استصوابی برای اولین بار ارایه شد، خاطرنشان کرد:« در آن مقطع زمانی مطالبی در نمازجمعه و صدا و سیما با عنوان اینکه فتنهگران را در مجلس راه ندهید و اینها کارشکنی میکنند و جلوی حرکت و موفقیت دولت را میگیرند مطرح شد و به دنبال آن برای اولین بار 80-70 نفر از دوستان ما در سراسر کشور ردصلاحیت شدند. تعدادی هم که رد صلاحیت نشده بودند به واسطهی مشکلات عجیب و کارشکنیهای آن زمان با دشواریهایی روبهرو شدند. حتی به یاد دارم فرماندار رشت آن زمان قسم خورده بود که به هر شکلی شده نگذارد افرادی مثل من رای بیاورند و در نهایت مجلس چهارم با اقلیت 45 نفره تشکیل شد.»
این عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی در ادامه خاطرنشان کرد:«در آن زمان من با آقای هاشمی ملاقاتی داشتم به ایشان گفتم این مجلس توسط شما تشکیل شده است. از فرودگاه شما پرواز کرده و اولین جایی که بمباران خواهد کرد شما خواهید بود. اول باورش نمیشد، اما بعدها دید که وزیر اقتصادش که رکن کابینهاش بود را زدند و رئیس صدا و سیما نیز توسط جناح راست زده شد. در واقع درگیری جناح راست با آقای هاشمی از آن زمان شروع شد.»
وی در ادامه اقلیت مجلس چهارم را اقلیتی منسجم خواند و گفت:« در یک مرحله توانستیم آقای هاشمیان را به عنوان نایب رییس در مجلس جا بیاندازیم. این اقلیت مجلس چهارم حساب شده کار میکرد. این ترکیب با اندکی تغییر به مجلس پنجم منتقل شد. در مجلس پنجم برنامهریزی ما قویتر شده بود. به خاطر دارم در بحث بودجه، دوستان مجلس را ترک کردند و آقای حسن روحانی که آن زمان نایب رییس مجلس بودند، مجبور شدند تغییراتی را اعمال کنند.»
زمان انتخابات ریاست جمهوری هفتم تشکلهای سیاسی کشور قوی نبودند
حضرتی در ادامه این گفتوگو به مرور خاطراتش از انتخابات هفتمین دوره ریاست جمهووری که با دوران نمایندگی وی در مجلس پنجم همزمان شده بود پرداخت و گفت:« زمانیکه بحث انتخابات ریاست جمهوری هفتم پیش آمد تشکلهای سیاسی کشور قوی نبودند، در واقع مجلس بر آنها بسیار تاثیرگذار بود. از اقلیت مجلس من و آقای ذاکری در جلسات شورای هماهنگی گروههای خط امام (ره) شرکت میکردیم. گروههای ضعیف همه فیتیله را پایین کشیده بودند و فعالیتی نمیکردند. فقط مجلس بود که تحرکی داشت. در آن مقطع زمانی آقای طاهرنژاد که خبرنگار روزنامهی سلام بود از من در مصاحبهای دربارهی پیشبینی نتایج انتخابات پرسید گفتم که انتخابات در مرحلهی اول با رای قاطع آقای خاتمی تمام خواهد شد.او خندید و گفت اجازه دهید بنویسم مرحله دوم. گفتم تحلیل من این است که مجموعه شورای نگهبان به شکلی ناشیانه پشت آقای ناطق آمدند و همین رای او را به شدت کاهش میدهد. فردای آن روز آقای ناطق مرا در مجلس دید و گفت خیلی بیانصافی، یک شانس کوچک هم برای من نگذاشتی. گفتم ما تمام زورمان را گذاشتهایم شما را به عنوان رییس خودمان اینجا نگه داریم. فردای آن روز آقای باهنر در مصاحبهای با رسالت گفت بر اساس نظرسنجیها 80 درصد آرا متعلق به آقای ناطق نوری است.»
اصلاحات اگر روزی بخواهد مجددا مجال پیدا کند باید مرزهای فرضی را از بین ببرد
حضرتی همچنین با بیان اینکه بعد از انتخاب آقای خاتمی به عنوان رییس جمهور در مجلس تمام هم و غم ما این بود که میان نمایندگان شکافی ایجاد نشود و وزرای آقای خاتمی بتوانند از مجلس رای اعتماد بگیرند، افزود:« اقلیت مجلس تردیدی در پیروزی و تلاش برای حضور آقای خاتمی نداشت. آن زمان مرزهای فرضی که بعد از 2 خرداد مطرح شد نبود. اگر روزی اصلاحات بخواهد مجددا مجال پیدا کند این مرزها باید از بین برود. درست است که حزب باید پا بگیرد و قدرتمند شود. حزب واقعیت است اما اینها که حزب نیستند. این کارها که حزبی نیست. این کارها کارهای باندی و اعمال سلیقههای شخصی است والا در مباحث اصلی و استراتژیک همه تفاهم دارند.»
وقتی مردم مشارکت نکنند با تلنگری سرنوشت انتخابات تغییر میکند
وی با بیان اینکه یک عنصر اصلی و دهها عنصر فرعی در انتخابات وجود دارد، تصریح کرد:«عنصر اصلی مشارکت مردم است. اگر مشارکت مردم به صورت جدی و پررنگ و سیل عظیم حضور مردم مشخص شود آن وقت سایر موارد مثل تقلب، ردصلاحیت، جابهجایی صندوقها همه فرعیات است. سرنوشت مردم را حضور مردم مشخص میکند. سیل حضور مردم آنقدر میتواند اساسی باشد که اگرتخلفات زیادی انجام شود، باز هم نمیتواند بر نتیجه انتخابات اثر بگذارد. در دوم خرداد ما مرتب نگران تخلف بودیم اما به حضور مردم اطمینان داشتیم. اگر رقابت جدی پیش آید همه استانداران و نهادهای مختلف هم جمع شوند، نمیتوانند کاری انجام دهند. وقتی مردم مشارکت نکنند با تلنگری سرنوشت انتخابات تغییر میکند.»
وی گفت:« متاسفانه بحث شورای نگهبان در انتخابات موضوع تکراری شده است. باید از بحث شورای نگهبان مانند موضوعی عادی عبور کرد. اگر به عنوان یک موضوع اصلی به آن نگاه کنیم اصلا نباید در انتخابات شرکت کنیم تعداد نیروهای معرفی شده باید آن قدر باشند که نیروهای لازم را بتوانیم از میان آنها داشته باشیم. اگر برنامه ریزی و هماهنگی برای مرحله ثبت نام و بعد از آن باشد و مشارکت هم وجود داشته باشد، مسایل حل می شود، باید به عنوان یک بدعت در مسیر انتخابات از شورای نگهبان انتقاد کرد، اما این که تصور شود تصمیمهای این شورا تعیین کننده بوده درست نیست.»
قهر کردن در سیاست معنا ندارد
حضرتی در ادامه با تاکید بر اینکه قهر کردن در سیاست معنا ندارد، خاطرنشان کرد:« نباید وقفه ای در حضور طوفانی مردم ایجاد شود. باید به سمت بی خاصیت کردن بدعت شورای نگهبان رفت. باید با مردم صریح صحبت کرد، مسیر طولانی حضور مردم در انتخابات می تواند کارایی ابزار و اهرم رد صلاحیت شورای نگهبان را به صفر برساند.»
وی همچنین در این گفت وگو با مرور خاطراتش از حوادث کوی دانشگاه تصریح کرد:« مجلس پنجم در این مورد فعال برخورد کرد، از روز اول و دوم که درگیریهای دانشگاه شروع شد نظر دوستان ما این بوده که کار نباید ادامه پیدا کند، زیرا تشکل های موجود در دانشگاه و بچه های انجمن اسلامی توانایی مدیریت آن را ندارند و کار از دست آنها خارج می شود و دست کسانی می افتد که ما آنها رانمی شناسیم. تاکید ما این بود که کسی از محیط دانشگاه خارج نشود و قضایا به زودی تمام شود، اما عوامل دیگری غیر از دانشجو ابتکار عمل را به دست گرفت و اقلیت مجلس نیز همان اولین روز بیانیه صادر کرد.»
وی که نمایندگی دوره پنجم مجلس شورای اسلامی را نیز بر عهده داشت در بیان مشی این مجلس در برابر قانون مطبوعات گفت:« جناح راست در مورد قانون مطبوعات براساس طرحی که بعدها مشخص شد که سعید اسلامی داده است بازبینی کرد. بسیار با عجله تلاش کردند با کمک قانون مانع فعالیت آزاد مطبوعات شوند، اصلاحاتی انجام دادند که به نفع مطبوعات نبود و البته وقتی بعدها روزنامه ها را بستند از طریق این قانون نبود و از قانونی که در زمان شاه استفاده می شد و در آن بحث امنیتی مطرح می شد استفاده کردند.چون حتی با آن قانون هم نمی شد روزنامه ها را بست.»
حضرتی تصریح کرد:« تمام تلاش دوستان ما در مجلس این بود که براین قانون تاثیر بگذارند آنچه که جناح راست به مجلس آورده بود بسیار محدودتر و شدیدتر از آن بود که تصویب شد، البته آنچه که تصویب شد هم موردتایید ما نبود.»
تبلیغات وحشتناک جناح راست و برخی ناپختگیها از عمدهترین مشکلات مجلس ششم بود
این عضو شورای مرکزی حزب اعتماد ملی در مرور خاطراتش از ایام نمایندگی مجلس ششم با بیان اینکه ما در این مجلس دو مشکل اساسی داشتیم، اظهارداشت:« در این مجلس جناح راست از ابزار شورای نگهبان و تبلیغات وحشتناکی که برای مخدوش کردن ذهن علما مراجع ومومنین راه انداخته بود استفاده می کرد، از سویی دیگر دوستان ما اقداماتی انجام می دادند که بیش از هر چیزی از ناپختگی ها و اقدامات عجولانه و تندروی آنها ناشی میشد.»
وی ادامه داد:« من درمجلس ششم اصرار داشتم به کمیسیون اقتصادی بروم تا بتوان کار ماندگاری انجام داد در این کمیسیون کارهای بزرگی انجام شد قانون مالیات ها، انقلاب مالیاتی و اقتصادی بزرگی بود. کمیسیون اقتصاد 6 ماه شب و روز روی آن کار کرد.مسوولیت قانون سرمایه گذاری خارجی برعهده من بود قانون 61 کشور را جمع کردیم و تطبیق دادیم از تمام کارشناسان از گروه های مختلف دعوت کردیم و صحبت شد شورای نگهبان بارها ایراد گرفت و تلاش ما این بود که تصویب شود قانون سرملایه گذاری خارجه را به مجمع تشخیص مصلحت فرستادیم و تصویب شد قوانین زیادی مورد بررسی و تصویب درمجلس قرار گرفت.»
تحرک مجلس ششم در مجموع ممتاز بود
وی افزود:«در بحث زنان هم گام های موثری برداشته شد که باعث تغییر در بینش های بسیاری شد، در مجموع تحرک مجلس ششم ممتاز بود، اما در بعضی از مسایل می شد با ادبیات زیباتری وارد شد و حریمها را حفظ کرد. عده ای مصمم بودند با مجلس ششم برخورد کند و این کارها به آنها زمینه می داد.»
حضرتی در پایان خاطرنشان کرد:«اختلاف نظرها وجود دارد، اما برای منافع ملی باید مسالمت آمیز برخورد کرد. همه باید برای رسیدن به اهدافشان تلاش کنند، اما نمی توان که میدان را به رقیب واگذار کرد شمشیر کشیدن و حرف های تحریک آمیز راه حل نیست.»