پیش‌بینی سفر فضانوردان ایران

محمدرضا دستورانی
یکشنبه گذشته (27/5/86) دومین پرتاب ماهواره بر سفیر با موفقیت انجام شد. رئیس سازمان فضایی کشور با تشریح جزئیات موفقیت ایران در پرتاب این ماهواره بر و اهداف این پرتاب گفت: «ماهواره بر» برای قرار گرفتن در مدار LEO طراحی شده بود که با پرتاب موفقیت آمیز آن ایران در زمره کشورهای دارنده دانش فنی این سیستم قرار گرفت. دکتر رضا تقی پور در گفت وگو با مهر با بیان اینکه پرتاب «ماهواره بر» اولین تجربه کشور در این زمینه است، افزود: ایران در زمینه طراحی و ساخت «ماهواره بر» تاکنون تجربه یی نداشت اما با این پرتاب موفقیت آمیز، کشورمان نیز در زمره کشورهای دارنده دانش فنی «ماهواره بر» چون امریکا، روسیه، فرانسه، هند و چین قرار گرفت. وی ماموریت این «ماهواره بر» را مدار LEO ذکر کرد و گفت: این پروژه در ابتدا برای طی مسیر 270 تا 530 کیلومتر برنامه ریزی شده بود که در اولین پرتاب آزمایشی، ضمن اعمال موفق کنترل های فنی در تمام مراحل پرتاب، توانست مسیر 800 کیلومتری را با موفقیت طی کند. تقی پور تاکید کرد: این آزمایش که با هدف صحه گذاری بر عملکرد ماهواره بر، سیستم های داده پردازی از راه دور، دستگاه مرکزی زمین، ایستگاه های زمینی تله متری، فرمان از راه دور (تله کامند) و تعیین دقیق موقعیت ماهواره صورت گرفت، توانست به اهداف از پیش تعیین شده دست یابد. رئیس سازمان فضایی کشور ادامه داد: این پروژه با همت محققان وزارت علوم، دانشگاه ها، مرکز تحقیقات مخابرات و مراکز تحقیقاتی طی یک برنامه سه ساله اجرا شد. وی به کاربردهای فناوری فضایی در حوزه های زمین شناسی، ارتباطات، شناخت منابع طبیعی، حرکت رودخانه ها، مدیریت بلایای طبیعی و هواشناسی اشاره کرد و گفت: برای استفاده در مدیریت منابع طبیعی کشور، طراحی و ساخت ماهواره با ماموریت های ارتباطی و سنجش از راه دور برای کاربردهای استفاده از منابع طبیعی و زیرزمینی و جغرافیایی در دستور کار قرار گرفته است. تقی پور از طراحی و ساخت برخی ماهواره ها تا دو سال آینده خبر داد و خاطرنشان کرد: این ماهواره ها در دستور کار قرار گرفته است که با تکمیل آن به تدریج در مدار مورد نظر قرار خواهد گرفت.
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به پیوستن ایران به جمع معدود کشورهای صاحب فناوری پرتاب ماهواره، از پرتاب مجموعه ماهواره های امید با ماهواره بر ایرانی در آینده، پیگیری و برنامه ریزی طراحی ماهواره مشترک کشورهای اسلامی برای پرتاب توسط ایران، ادامه فعالیت ها برای دستیابی به امکان پرتاب ماهواره به مدارهای بالاتر و پیگیری پرتاب ماهواره مصباح، به رغم کارشکنی طرف های خارجی خبر داد.
رضا تقی پور با بیان اینکه تعداد کشورهایی که توانایی پرتاب و قراردادن ماهواره در مدار را دارند، از تعداد انگشتان دست هم کمتر است، به ایسنا گفت: این در حالی است که کشورهایی که از ماهواره های خریداری شده یا اجاره یی استفاده می کنند، در دنیا بسیار زیاد است. بنابراین برای جمهوری اسلامی ایران اهمیت بالایی دارد که توانسته به این توانمندی دست یابد. وی ادامه داد: این موفقیت در شرایطی به دست آمده که قدرت های غربی می کوشند به دلایل سیاسی و بدون جنبه های علمی و صنعتی، ایران را از بسیاری فناوری های پیشرفته محروم کنند و از این رو این اتفاق با توجه به این دو علت، برای ایران بسیار باارزش است. مضافاً اینکه دستیابی به این قابلیت مستلزم برخورداری از فناوری های بسیار پیچیده، متنوع و گسترده است و چندین رشته از علوم و فنون باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا چنین پروژه بزرگی به مرحله اجرا درآید. رئیس سازمان فضایی خاطرنشان کرد: به جز هند، در پرتاب ماهواره بر در منطقه اول هستیم. البته مالزی در ساخت و طراحی ماهواره و قزاقستان در پرتاب ماهواره برهای روس بسیار فعال هستند. تقی پور افزود: البته در خاورمیانه، کشورهای همسایه ما به رغم اینکه در طراحی و ساخت ماهواره فعالیت کرده اند، قابلیت پرتاب ماهواره را ندارند. معاون وزیر ارتباطات با اشاره به اینکه مدیریت و انجام پروژه یی به این گستردگی نیز بسیار حائز اهمیت است، تصریح کرد: طراحی و ساخت ماهواره بر و آزمایش آن با توجه به اهمیت حصول درجه اطمینان صددرصدی در آزمایش های فضایی و دستیابی به فناوری های مربوط به راه اندازی پایگاه های پرتاب، دو نکته بسیار مهم در انجام این پروژه محسوب می شود.
رضا تقی پور با بیان اینکه در این پروژه مسائل مختلف شامل شبکه ارتباطات، سیستم های کنترل ناوبری، تله متری و تله کامند به خوبی صورت گرفت، عنوان کرد: در این راستا این ماهواره بر به خوبی طول مسیر را طی کرد و کنترل لازم روی آن اعمال شد و با موفقیت به مدار مورد نظر رسید و ماموریت خود را انجام داد. وی با بیان اینکه کشور ما با توجه به دستیابی به این فناوری در رتبه های بین شش تا هشت اول جهان قرار گرفته به ایسنا گفت: قرار داشتن امریکا، روسیه، چین، فرانسه و هند در فهرست کشورهای صاحب فناوری پرتاب ماهواره، مسجل است اما در مورد معدود کشورهای دیگر فهرست به لحاظ بومی بودن یا دریافت کمک از کشورهای خارجی اختلاف نظر وجود دارد. معاون وزیر ارتباطات با اشاره به دستیابی ایران به فناوری پرتاب ماهواره های مدار پایین با این ماهواره بر گفت: در این راستا پروژه های مختلف طراحی و ساخت ماهواره را در دست داریم که از جمله آنها پروژه ماهواره های دانشگاهی است که برنامه ریزی برای پرتاب آنها در طول امسال و سال آینده انجام می شود: بنابراین کشور حداقل در پرتاب ماهواره های مدار پایین از خارج خودکفا شده است. تقی پور با بیان اینکه ماموریت ماهواره بر پرتاب شده، اعلام حضور در مدار زمین بود، گفت: ماهواره بر «سفیر امید» قابلیت پرتاب ماهواره امید و همانند آن را دارد و این کار را انجام خواهیم داد.
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به اینکه ماهواره ها به لحاظ اندازه و مدار طبقه بندی های مختلفی دارند، گفت: ماهواره بر سفیر امید تنها برای ماهواره های مدار پایین است، اما در برنامه های صنایع فضایی، کسب فناوری پرتاب ماهواره های مدار بالاتر نیز وجود دارد و در حال حاضر نیز تا حدود زیادی مقدمات آن طی شده است. تقی پور خاطرنشان کرد: طبق مذاکرات صورت گرفته در قالب سازمان کنفرانس اسلامی قرار است با همکاری کشورهای اسلامی به صورت مشترک یک ماهواره ساخته شود که در حال حاضر در حال برنامه ریزی طراحی آن هستیم تا با مشارکت کشورهای اسلامی و پس از ساخت توسط ایران در مدار قرار گیرد.
وی با بیان اینکه کاربرد ماهواره امید ارتباطی تعریف شده است، درباره مدار استقرار ماهواره امید گفت: مدار استقرار ماهواره ها با توجه به پارامترهای مختلف مانند زمان پرتاب آن تعیین می شود. تقی پور درباره مراحل ماموریت ماهواره بر سفیر امید تصریح کرد: به طور کلی ماهواره برها معمولاً چند مرحله (بخش) دارند و یکسری از مراحل آن در مسیر از بین می رود. مرحله دوم این ماهواره بر، پس از رسیدن به 4500 متر بر ثانیه پرتاب شد. بنابراین پس از رسیدن مرحله دوم به فضا، ماهواره بری باقی نمی ماند و اگر ماهواره یی همراه داشته باشد، آن را در مدار قرار می دهد. وی درباره ماهواره «مصباح» توضیح داد: متاسفانه کارشکنی های زیادی حتی در فعالیت های علمی و در زمینه فضا صورت گرفته است و ماهواره «مصباح» ساخته شده و آماده پرتاب است و ما از طریق چند کشور اقدام کرده ایم، اما همکاری لازم را نداشته اند. البته امیدواریم قبل از اینکه مجبور شویم برای پرتاب مصباح هم خودمان اقدام کنیم، هماهنگی هایی که از قبل وجود داشته به نتیجه برسد و بتواند در مسیر خود پرتاب شود. تقی پور با بیان اینکه سازمان فضایی با هفت دانشگاه در زمینه هوافضا قراردادهای مشخص همکاری دارد، خاطرنشان کرد: بسیاری از آنها دانشکده های هوافضا را راه اندازی کرده اند و در حال حاضر فارغ التحصیل هم داده اند و در زمینه پروژه های فضایی هم برنامه های گسترده یی با دانشگاه ها داریم. البته سه دانشگاه صنعتی امیرکبیر، صنعتی شریف و علم و صنعت مشغول ساخت ماهواره های دانشجویی هستند که جزء برنامه های ملی فضایی بوده که در این سال ها به نتیجه خواهد رسید.
وی در پایان اعلام کرد: ماهواره «امید» به صورت یکسری ماهواره مانند «امید 1» و «امید 2» خواهد بود که در قالب ماهواره های کوچک ارتباطی و سنجش از دور به مدار پرتاب می شوند.
اهداف ایران در فضا
در همین حال رئیس سازمان فضایی ایران گفت: ظرف 10 سال آینده امکان پرواز اولین فضانورد ایران فراهم می شود. به گزارش خبرگزاری فارس رئیس سازمان فضایی ایران گفت: در زمینه اعزام انسان به فضا مطالعات و بررسی های گسترده یی در کشور در حال انجام است و این مهم یکی از اهداف 10 ساله ایران به شمار می رود. رضا تقی پور رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به اینکه ایران در نظر دارد تا 10 سال آینده امکانات پرواز اولین فضانورد خود را به فضا فراهم کند، گفت: ظرف شش ماه تا یک سال آینده، زمان قطعی محقق شدن این هدف مشخص خواهد شد. به گفته تقی پور پیشرفت در زمینه فناوری فضایی با توجه به گستردگی این حوزه یکی از راهبردهای اصلی ایران است و همان گونه که در چشم انداز 20 ساله نیز مشخص شده است، ایران باید در سال 1400 رتبه اول منطقه را در زمینه فناوری هوافضا دارا باشد. وی افزود: در مسیر تحقق این هدف برنامه 10 ساله یی برای این حوزه ترسیم شده است که هم اکنون با پرتاب موشک ماهواره بر اخیر یکی از نتایج آن مشاهده می شود. رئیس سازمان فضایی ایران یکی از بخش های مهم در برنامه های فضایی ایران را ساخت راکت های دارای قابلیت پرتاب ماهواره دانست که تنها چند کشور چنین توانایی را دارند و ایران نیز با آزمایش موفقیت آمیز پرتاب سفیر امید به جرگه این کشورها پیوست.
وی با پرهزینه توصیف کردن این فناوری در تمامی کشورهای جهان گفت: هند در 30 سال گذشته رقمی بالغ بر 15 میلیارد دلار را به طور مستقیم صرف پیشرفت در این زمینه کرده است که ارزش این سرمایه گذاری امروز به بیش از 35 میلیارد دلار رسیده است.
تقی پور یادآور شد: ایران در زمینه استفاده صلح آمیز از فضا همکاری هایی را با ایتالیا و روسیه انجام داده است که این حرکت در آینده نیز ادامه خواهد داشت اما در ساخت ماهواره یی که به فضا پرتاب شد، ایران هیچ همکاری با دیگر کشورها نداشته است و همه مراحل ساخت این ماهواره به دست کارشناسان ایرانی صورت گرفته است و این فناوری کاملاً بومی به شمار می رود.
وی در ادامه گفت وگوی خود با پرس تی وی با اشاره به همکاری ایران با کشورهای اسلامی در زمینه ساخت ماهواره اسلامی «بشارت» گفت: ایران همچنین یکی از اشاعه دهندگان همکاری های آسیا- اقیانوسیه در زمینه فناوری های فضایی است و در آینده ماهواره مشترکی به نام اس ام ام اس (SMMS) به فضا پرتاب خواهد شد که ایران نیز در زمینه ساخت آن با کشورهای آسیا- اقیانوسیه همکاری داشته است. تقی پور همچنین پیشرفت در زمینه فناوری فضایی را باعث پیشرفت اقتصادی و علمی کشور دانست و از ثمرات اقتصادی آن به حجم بالای کارآفرینی این فناوری در کشور اشاره کرد. رئیس سازمان فضایی ایران گفت: پرتاب ماهواره امید حدود نیم میلیون دلار هزینه داشته است که این مقدار از هزینه هایی که برای ایجاد زیرساخت های این فناوری صرف شده است، جداست. وی ابراز امیدواری کرد ماهواره امید در 12 ماه آینده در مدار زمین قرار گیرد.