سرویس سیاسی ـ "هشت میلیون نفر از جمعیت عراق نیازمند کمکهای فوری بشردوستانهاند." این جمله کوتاه اما تکاندهنده، که اخیرا توسط رسانههای خارجی و نهادهای امدادرسان جهانی منتشر شده، درباره کشوری است که به خاطر بهرهمندی از ذخایر غنی نفت و گاز و جلگههای حاصلخیز و رودهای پر آب برای کشاورزی از استعداد فوقالعادهای برخوردار است. ظهور دیکتاتوری به نام صدام و حمله به ایران و تحمیل دو جنگ به کشورهای همسایه تا حد زیادی بر موقعیت عراق تاثیر منفی گذاشت و در سالهای طولانی محاصره اقتصادی، آسیبهای جدی به مردم عراق وارد شد.
حمله آمریکا به عراق برای آنچه مبارزه با تروریسم و انهدام سلاحهای کشتار جمعی خوانده شد، با شعار دموکراسی و امنیت صورت گرفت، اما با گذشت نزدیک به چهار سال و نیم از حضور آمریکا، بهره مردم عراق از حضور نیروهای اشغالگر چیست؟ بدون تردید هزینههایی که مردم عراق در ابعاد مختلف انسانی و مادی از حضور آمریکا متحمل شدهاند، خارج از حد تصور است.
گزارش نهادهای حقوق بشری درباره نیازمندیهای فوری حدود نیمی از جمعیت عراق به کمکهای بشردوستانه، انگیزهای شد برای کاوشی گذرا در پیامدهای حضور آمریکا در عراق بر زندگی روزانه مردم و نیازهای اولیه زندگی آنان:
در ساعت ۱۵:۷دقیقه روز چهارشنبه ۲۹ اسفند ۸۱ حمله آمریکا به عراق با شلیک موشکهای کروز به قصد بردن صلح و امنیت به آن کشور، آغاز شد. از آن زمان تا کنون مردم عراق شاهد درگیرهای نظامی و عملیات تروریستی مداومی هستند که آرامش و امنیت را از زندگی روزمره آنان سلب کرده است.
حضور نظامیان آمریکا در عراق بیش از هر چیز بر زندگی روزمره مردم عراق تاثیر منفی گذاشته و نخستین پیامد حضور این نظامیان در عراق این است که این کشور به عرصه رقابتهای توسعهطلبانه متحدان آمریکا، بدون توجه به سرنوشت مردم این کشور، تبدیل شده است.
اشغال عراق توسط نیروهای بیگانه نه تنها به سود آینده مردم این کشور نیست بلکه با استمرار حضور اشغالگران، سهمخواهی بیگانگان و رقابتهای پنهان آنها، شیرازه جامعه عراق بیش از پیش از هم پاشیده شده است.
رقابت قدرتهای بزرگ، شکلگیری و راهاندازی نهادهای راکد شده اقتصادی و سیاسی در عراق را نه تنها تسهیل نمیکند، بلکه فعالیت عادی دستگاهها و نهادها را نیز با موانع و مشکلات جدی روبرو ساخته است.
این روزها بعد از گذشت پنج سال از اشغال این کشور، وعدههای پرطمطراق برقراری دموکراسی در عراق از سوی آمریکا فراموش شده و دولتهای متحد آمریکا اکنون هیچگونه قید و شرط دموکراتیکی را پیش شرط همکاریشان با آمریکا در عراق قرار نمیدهند.
تسلسل و تعداد بمبگذاریها و آدمرباییها در عراق به حدی رسیده که این حوادث نه تنها کمتر در صدر اخبار رسانهها قرار میگیرد.
سرنوشت وعدههای رفاهی بدتر از وعدههای دموکراتیک است چرا که قرار بود با تغییر رژیم در عراق، تحریم اقتصادی پایان یابد، زندگی شکل عادی خود را باز یابد و مرگ دست کم صد کودک در روز خاتمه یابد، ولی امروز نه تنها چنین نشده، بلکه میزان مرگ و میر کودکان در عراق بیش از زمان تحریمهای اقتصادی است.
آنچه امروز در عراق شاهد هستیم اسفبار و وحشتناک است، تا جایی که سازمانهای جمع آوریکننده کمکهای بشر دوستانه از دولت عراق، سازمان ملل و جامعه جهانی خواستهاند تا هشت میلیون عراقی را که شدیدا نیازمند کمکهای فوقالعاده هستند، نجات دهند.
در این ارتباط روزنامه الشرقالاوسط چاپ لندن نوشت: چند سازمان غیردولتی که در عراق فعال هستند گزارشی را تحت عنوان افزایش تلاشها برای رویارویی با چالشهای بشری در عراق و تحت نظارت سازمان "آکسفام" و کمیته هماهنگی میان سازمانهای غیردولتی در عراق تهیه کردهاند.
این سازمانها در گزارش خود آوردهاند، چهار میلیون عراقی در داخل عراق از کمبود مواد غذایی رنج میبرند و نمیتوانند غذای روزانه خود را تامین کنند و این در حالی است که ۴۳درصد ملت عراق در فقر شدیدی به سر میبرند.
این گزارش وضعیت مردم عراق را فاجعهآمیز خوانده و کمبود نیازهای اولیه مثل مواد غذایی، پناهگاه و وضعیت بهداشتی را درخواست نموده است.
به موجب این گزارش اوضاع امنیتی عراق علت اصلی رنج ملت این کشور و مانع اصلی تلاشهای دولت برای یاری به مردم است، درحالی که این مساله یعنی نبود امنیت نمیتواند توجیهگر این معضل باشد؟
براساس این گزارش کمکرسانیها هرگز رنجهای عراقیها از نبود "امنیت و آرامش" را تغییر نخواهد داد و فقط به کاهش رنجهایشان کمک خواهد کرد.
در این گزارش به وخیمتر شدن وضعیت کودکان نسبت به قبل از جنگ در سال ۲۰۰۳، نادیده گرفته شدن حقوق طبیعی مردم عراق و نیز پایین آمدن میزان توزیع کوپن غذایی بین مردم عراق نسبت به قبل از جنگ، اشاره شده است.
در این گزارش چنین آمده است که از چهار میلیون عراقی که مشمول حمایتهای غذایی هستند، تنها ۶۰درصد آنها از کوپن سهمیهبندی شده برای تامین مواد غذایی برخوردار بودهاند، در حالی که در سال ۲۰۰۴، 91 درصد خانوادههای عراقی از سهمیه ی دولتی برخوردار بودند.
وضعیت پناهندگان یعنی مردمی که به خاطر خشونت و ناامنی مجبور به ترک وطنشان شدهاند نیز از دیگر موضوعاتی است که تاکنون خیلی کم درباره آن سخن گفته شده است.
در تاریخ ۲۸فروردین ۸۶، مارکو روگیا کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل تخمین زد، ۴۰ تا ۵۰ هزار عراقی هر ماه از خانههای خود فرار میکنند تا از درگیریها و خشونتهای موجود در این کشور در امان باشند.
وی همچنین گفت: طبق آمار موجود حدود ۷۵۰ هزار عراقی به اردن فرارکردهاند و بیش از یک میلیون نفر به سوریه گریختهاند.
به عبارت دیگر از زمان آغاز جنگ عراق در سال ۲۰۰۳تاکنون حدود یک پنجم جمعیت مردم عراق مجبور شدهاند به خارج از عراق بگریزند.
در همین حال به گفته کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل تاکنون حدود ۷۵۰ هزار عراقی تمام اعضای خانواده خود را از دست دادهاند، اما همچنان در داخل عراق باقی ماندهاند.
وضعیت بهداشت در عراق نیز بعد از حمله نظامی آمریکا، وخیم بیان شده است.
وزیر بهداشت عراق در دوم اسفند ۸۵ گفت: با توجه به ناامنی حاکم بر عراق و وجود اکثر کارخانهها و انبارها در بغداد مردم عراق از کمبود دارو و تجهیزات و لوازم پزشکی رنج میبرند.
در بعضی از مناطق مثل دیاله، بغداد و انباز وضعیت امنیت نابسامان و بحرانزده است و پزشکان حتی امنیت جانی ندارند و بیمارستانها برای ادای وظیفه خود امنیت کافی ندارند.
۲۲ فروردین ۱۳۸۶ نیز "بیبیسی" در گزارشی از عراق نوشت: وضعیت مردم عراق هر روز بدتر میشود، بنا به گزارش صلیب سرخ جهانی، مردم عراق امیدی به بهبود فوری اوضاع ندارند و کمیته بینالمللی صلیب سرخ میگوید وضعیت برای مردم عراق لحظه به لحظه بدتر میشود.
صلیب سرخ در گزارشی که ۱۱ آوریل 2007، 22 فروردین ۸۶ منتشر کرده، آورده است که درگیریهای نظامی در عراق کل جمعیت این کشور را تحت فشار بسیار زیادی قرار داده و وضعیت روزانه غیرنظامیان یادآور "نقض درازمدت حق حیات و شان انسانی" آنهاست.
مدیر صلیب سرخ جهانی میگوید همه جنبههای زندگی در عراق دشوارتر میشود، رفتن به بازار و خرید به مساله مرگ و زندگی تبدیل شده است.
دسترسی به امکانات اولیه مثل آب و برق به طور فزایندهای دشوار میشود تا جایی که بسیاری از مردم عراق امید خود را برای بهبود زندگی در ابعاد گستردهتر از دست دادهاند و توجه آنها به مسائل کوچکتر مثل جمعآوری اجساد از خیابانها معطوف شده است.