گروه سیاسی، نیلوفر منصوریان: از امروز تا 15 اسفند دیپلماتهای ایرانی در دو هفته فرصت دارند تا یک بار دیگر قدرت چانهزنی و گفتوگوی خود با کشورهای درگیر در پرونده هستهای ایران را بیازمایند. روزهایی که اگرچه شمارش معکوس آن از بعد از نشست اضطراری شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تصمیم اعضای این شورا برای گزارش پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد آغاز شده، اما هنوز تا تصمیم نهایی آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر اساس گزارش مدیر کل این سازمان در مورد فعالیتهای هستهای ایران 14 عدد دیگر باقی مانده است. از همین رو از یک سو منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران در راس هیاتی به همراه جواد وعیدی معاون امنیتی بینالملل شورای عالی امنیت ملی در بروکسل به سر میبرد تا با اعضای پارلمان اروپا در مورد پرونده هستهای ایران مذاکره کند و از سوی دیگر در اقدامی از شورای عالی امنیت ملی «علی حسینی تاش» معاون راهبردی شورای عالی امنیت ملی جایگزین جواد وعیدی به عنوان سرپرست گروه مذاکره کننده با روسها برای گفتوگو درباره طرح هستهای مسکو راهی روسیه شدهاند تا این بار در مسکو دور دوم مذاکرات تهران با مقامات کرملین را به انجام برسانند. اما علی حسینی تاش در حالی رهسپار مسکو شده است که ایران بلافاصله پس از تصویب قطعنامهای در نشست زمستانی وین در مورد پرونده فعالیتهای هستهایاش در موضعی که از سوی یکی از اعضای تیم مذاکره کننده هستهای اعلام شد، ادامه هرگونه گفتوگو با روسیه را پایان یافته دانسته بود اما این موضعگیری کمی تعدیل شد و پس از آن قرار شد که هیات مذاکره کننده در مورد طرح هستهای روسیه با کمی تاخیر به جای 27 بهمن، 1 اسفند راهی مسکو شود. حال هیات ایرانی به سرپرستی حسینی تاش در مسکو به سر میبرد و روسیه نیز برای این گفتوگو«اوالنتیبین سوبونف» معاون دبیر شورای امنیت روسیه را برگزیده است.
بحث پیرامون راههای خروج از بنبست
به گزارش ایسنا معاون راهبردی شورای عالی امنیت ملی دیروز پس از ورود به روسیه برهمان مواضع قبلی ایران مبنی بر اینکه هیچ پیش شرطی برای مذاکرات با روسیه را نمیپذیریم و البته پیش شرطی نیز مطرح نشده است تاکید کرد. به گزارش خبرگزاری آسوشتیدپرس او افزود: ارتباطی میان تعلیق غنی سازی اورانیوم و مذاکرات بر سر پیشنهاد هستهای روسیه وجود ندارد مقامات تهران پیش از این نیز پیشنهاد مسکو را سازنده و قابل بررسی خوانده واعلام کرده بودند که با رفع نواقص و نقاط ابهام و جامعتر شدن آنها، طرح روسیه میتواند در یک مجموعه به عنوان راهکاری برای حل مساله هستهای ایران دیده شود. روسیه در طرحی ارایه شدهاش به ایران آمادگی خود را برای ایجاد مرکز اتمی مشترک با تهران در خاک این کشور اعلام کرده است و این موضوعی است که از نظر ایران باید بیشتر مورد بررسی قرار گیرد. از سوی دیگر اکثر کشورها با توجه به شرایط فعلی بارها از تهران خواستهاند با پذیرش طرح هستهای روسیه و انتقال بخشی از غنیسازی اورانیوم به این کشور راهی برای برون رفت از بحران فعلی بیابد. سرگئی کیسلیاک معاون وزیر خارجه روسیه که همراه با سوبونف از سوی مسکو مامور مذاکره هیات ایرانی است روز گذشته اظهار داشت که در این مذاکرات راههای خروج از بنبست کنونی در ارتباط با برنامههای هستهای ایران مورد بحث قرار خواهد گرفت. سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه نیز دیروز در مورد این گفتوگوها با بیان اینکه کشورش تلاش خواهد کرد تا اصول احترام به حق ایران برای داشتن چرخه سوخت هستهای را رعایت کند چنین افزود:« روسیه در گفتوگوهای خود با مقامات ایرانی درباره بحران هستهای این کشور« انتظارهای محتاطانه» از ایران دارد» به گزارش مهر او همچنین در دیدار با اعضای کابینه کشورش گفت: «اگر صادق باشم باید بگویم ما انتظار خود را کاهش دادهایم، اما همه تلاشهای لازم برای جلوگیری از بدتر شدن بحران هستهای ایران را انجام دادهایم.»
قیمتگذاری مسکو
در کنار این اظهار نظرها روسیه از هم اکنون اقدام به قیمتگذاری بر روی خدمات هستهای کشورش به ایران کرده است. بر همین اساس به گزارش ایسنا ویکتور میخایلوف مدیر انستیتو ثابت استراتژیک روسیه گفت: آنها یکی از کارخانههای خود را به مرکزی بینالمللی میدهند که ایران میتواند برای دریافت اورانیوم غنی شده به ازای نرخی معین به آنجا مراجعه کند. به گفته او روسیه سوخت را برای ایران غنی میکند، به تهران تحویل میدهد، به رآکتور حمل میکند و سپس سوخت مصرف شده را باز میگرداند. او چنین ادامه میدهد: غنی سازی اورانیوم برای مصارف صلح آمیز، فرآیند ارزان قیمتی نیست. از این رو قیمت خدمات ما نیز ارزان نخواهد بود. گمان میرود که قیمت در حدود 150 دلار به ازای یک واحد کار تفکیک باشد. با گذشت زمان میتواند تا 200 دلار نیز افزایش یابد.
درخواست عنان از ایران
اما در حالی که رسانههای روسیه معتقدند طرح روسیه آخرین بحث ایران است،کوفیعنان دبیر کل سازمان ملل نیز در کنار مقامات دیگر کشورها از ایران خواسته است که پیشنهاد هستهای روسیه را پیگیری و با سه کشور اروپایی و دیگر کشورها برای حل این مساله همکاری کند. به گزارش ایسنا کوفی عنان افزود: قوانین بسیار صریح است. ایران میتواند از انرژی صلح آمیزهستهای استفاده کند. این چیزی است که همه بحثها درباره آن صورت میگیرد. وی درباره اقدام سازمان ملل در برابر برنامه غنیسازی ایران گفت: آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر اساس گزارش که در اواخر ماه فوریه به شورای حکام ارایه میکند، زمینه را برای اتخاذ تدابیر لازم در نشست ماه مارس فراهم خواهد کرد. او البته هشداری نیز برای ایران داشت. هشداری مبنی بر این که با توجه به ماهیت گزارش هستهای ایران اگر ثابت شود ایران به تعهداتش در زمینه معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای«ان.پی.تی» پایبند نبوده است، پرونده هستهای این کشور برای اتخاذ تدابیر لازم به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع خواهد شد. وی همچنین گفت که اقدامات آتی بستگی به تصمیم شورای امنیت خواهد داشت و در عین حال،از هرگونه پیشبینی اولیه درباره تصمیم شورای امنیت خودداری کرد.
تکذیب پیشنهاد البرادعی
یکی دیگر از موضوعاتی که روز گذشته در حین مذاکرات هیاتهای ایرانی در بروکسی از یک سو و در روسیه از سوی دیگر روی داد تکذیب گزارشهای منتشر شده درباره قصد محمد البرادعی برای ارایه پیشنهادی که به ایران اجازه میدهد تحت کنترل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به غنی سازی محدود اورانیوم بپبردازد، بود. در این اظهارات که به البرداعی انتساب داده شده ظاهرا و اظهار داشته بود که بدون اجازه دادن به ایران برای انجام غنی سازی اورانیوم در مقیاس کوچک به دشواری میتوان به سازشی با تهران بر سر برنامههای هستهای دست یافت.
به گزارش ایسنا ملیسا فلمینگ در این زمینه گفت که محمد البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ،به علت این واقعیت که این امر میتواند رژیم منع اشاعه را به مخاطره بیندازد، از مخالفان اصولی مشارکت هر کشور جدید دیگری در فعالیتهای غنی سازی اورانیوم است. وی همچنین تاکید کرد که در هر صورت هرگونه فعالیت هستهای باید تحت کنترل آژانس بینالمللی انرژی اتمی انجام گیرد.
طرح جدید البرادعی
همچنین به گزارش ایسنا به نقل از خبرگزاری ایتارتاس یکی از نمایندگان عضو اتحادیه اروپا گزارش داده است که محمد البرادعی در حال تهیه پیشنویس طرح مصالحهای جدید برای حل مساله هستهای ایران است. او افزود: محمد البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی فکر میکند که توافقی برای تبادل تضمینهایی به منظور انجام تحقیقات محدود غنی سازی اورانیوم نظنز مساله حق حاکمیت تهران است و این واقعیتی است که باید به آن فکر کنند. البرادعی همچنین فکر میکند که در صورت ارجاع ایران به شورای امنیت سازمان ملل به علت مخالفت روسیه و چین با تحریمها هیچ اتفاقی رخ نخواهد داد. همچنین براساس این گزارش گزینهای برای بیشتر شدن قدرت آژانس بینالمللی انرژی اتمی در نظارت بر پایبندی ایران به تعهداتش بر اساس معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای در حال بررسی است و این گزینه میتواند یک مبنای حقوقی بینالمللی جدید را برای فعالیت کارشناسان آژانس در ایران فراهم سازد.
تلاشهای دیپلماتیک در بلژیک
اما در حالی که روز گذشته هیات ایرانی درمسکو سرگرم مذاکره پیرامون طرح هستهای این کشور برای خروج ایران از بن بست بود،هیاتی دیگر در بروکسی عهدهدار بخشی دیگر از تلاشهای دیپلماتیک تهران در آستانه نشست 15 اسفند آژانس بینالمللی انرژی اتمی بود. منوچهر متکی وزیر امور خارجه روز یکشنبه پیش از آنکه عازم بلژیک شود چنین گفت: ما تنشی را در رابطه با اروپا احساس نمیکنیم که بخواهیم برای آرام کردنش سفر به بروکسی را انجام دهیم. او سفرش به بروکسل را به دعوت مقامات اروپایی ذکر کرد و گفت که « برای تبادل نظر با مقامات اروپایی این سفر را انجام میدهیم، همانگونه که اروپاییها نیز پیش از این چنین سفرهایی را به ایران داشتهاند» متکی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا طرح را برای مذاکرات بروکسی ارایه خواهید داد؟ خاطر نشان کرد: مواضع ما روشن است و چنانچه در چارچوب دو اصل احقاق حق ملت ایران در زمینه فعالیت صلح آمیز هستهای و رفع نگرانی طرف مقابل، طرحی مطرح شود،حتما قابل مذاکره و بررسیاش میدانیم. وزیر امور خارجه درباره اینکه آیا نسبت به این مذاکرات خوشبین است اظهار داشت: دیپلماتها معمولا خوشبین هستند و ما هم اصل مذاکره با مثبت میبینیم و معتقدیم زمینههای نیل به درک مشترک درکار با اتحادیه اروپا مثبت است. وی افزود: همچنین تغییر نگرش اتحادیه اروپا را در تعامل با ایران لازم میدانیم و میرویم تا خیلی صریح، صمیمانه و دوستانه مذاکره کنیم، ضمن آنکه انتقاداتی را از اروپا داریم و امیدواریم ابهامات آنها را رفع کنیم. بنده نیز به مذاکراتی که با دوشتان اروپایی در پیش داریم، خوشبین هستم. او اشارهای به مذاکرات بروکسل نیز فرصتی است تا علاوه بر دیدار برخی مقامات بلژیک و مجلس این کشور با مقامات اتحادیه اروپا از جمله خاویر سولانا و برخی از مسئولان و کمیسیرنرهای اتحادیه اروپا دیدار کنیم. وی ادامه داد: ما آماده شنیدن هر نوع پیشنهاد جدیدی هستیم و برای بررسی آن آمادگی داریم، ضمن آنکه در حال حاضر غنیسازی ایران در حد تحقیقات است و مفهوم آن همان مقیاس آزمایشگاهی است و در موضوع تولید سوخت هستهای در مقیاس صنعتی نیز آمادگی داریم تا با دوستانمان در اتحادیه اروپا گفتوگو کرده و به زمینه تفاهم مورد نظر در دو محور مذکور برسیم منوچهر متکی همچنین دیروز با برخی مقامهای اتحادیه اروپا دیدار و گفتوگو کرد.
درخواست جدید اروپا
در همین حال به گزارش ایسنا به نقل از خبرگزاری رویترز ظاهراً قرار است مقامات اروپایی در جریان سفر «منوچهر متکی» وزیر امور خارجه ایران به بروکسل، درخواست جدیدی را برای توقف فعالیتهای هستهای تهران به وی ارایه کنند. سخنگوی «خاویر سولانا» رئیس کمیسیون سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت: آنچه مهم است این است که ما موضع اتحادیه اروپا را درباره یکسری از مسائل از جمله مساله هستهای، فرآیند صلح خاورمیانه، دموکراسی و حقوق بشر برای متکی تکرار کنیم. تلاشهای رایس در خاورمیانه بر ضد تهران در همین حال همزمان با سفر دو هیات از ایران به روسیه و بلژیک کاندولیزا رایس نیز ظاهرا با هدف ترغیب اعراب برای اجماع برضد ایران سفر خود را از دیروز به منطقه خاورمیانه آغاز کرده است. به گزارش ایلنا به نقل از خبرگزاری رویترز هدف رایش از این سفر افزایش فشار بر ایان و تشویق کشورهای عرب است تا به ایران بگویند اگر به درخواست غرب برای رها کردن غنیسازی اورانیوم عمل نکنند منزوی خواهد شد. جان بولتون نماینده آمریکا در سازمان ملل نیز بر این اعتقاد است که ایران میتواند نگرانیهای بینالمللی درباره برنامه هستهایاش را با پیروی از الگوی لیبی حل کند. به گزارش فارس وی افزود: «در صورتی که ایرانیها سیاست خود را تغییر ندهند، ما توان آن را داریم و باید فشار بر آنها را به منظور عدم پیگیری تسلیحات هستهای افزایش دهیم.» 14 روز دیگر نتیجه آخرین تلاشهای دیپلماتیک دیپلماتهای ایرانی در روسیه و بروکسل از یک سو و سفرهای دورهای رئیس مجلس بر کشورهای آمریکای لاتین که اگرچه برای تشکر از روسای برخی از آنها صورت گرفته اما در واقع بخش دیگری از رایزنیها و چانهزنیهای ایرانی محسوب میشود، روشن خواهد شد. از امروز تا نشست 15 اسفند آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید در انتظار نتایج سفرهای دیپلماتهای ارشد تهران باقی بمانیم.