کارشناسان سیاسی تاجیکستان معتقدند که آمریکا با ایجاد و استقرار پایگاههای نظامی در کشورهای مختلف، سیاست سلطه بر جهان و چپاول ثروتهای ملت ها را دنبال میکند.
چند تن از این کارشناسان در گفت و گو با خبرنگاران تصریح کردند که طمع آمریکا پس از فروپاشی اتحاد شوروی سابق برای حضور در نقاط مختلف جهان و تسلط سیاسی، اقتصادی و نظامی بر کشورها از جمله ممالک آسیای مرکزی و قفقاز بیشتر شده است.
این کارشناسان میگویند که مقامات آمریکایی برای رسیدن به این اهداف از شیوه های مختلف بهره میگیرند که معمول ترین آنان استفاده ابزاری از شعار به اصطلاح توسعه دمکراسی، راه اندازی انقلابهای رنگین، تسلط اقتصادی، تاسیس پایگاه های نظامی در کشورهای مختلف و نیز تجاوز نظامی است.
«حکمت الله سیف الله زاده » کارشناس مرکز تحلیلهای سیاسی تاجیکستان گفت: این شیوه ها در برخی کشورهای آسیای مرکزی نیز بکار گرفته شده است. از جمله در قرقیزستان با راه اندازی انقلاب رنگی، عسکرآقایف، رییس جمهوری آن برکنار و پایگاه نظامی آمریکا در این کشور مستقر شد.
وی افزود: در تاجیکستان و ازبکستان نیز طرحهایی برای انجام چنین انقلابهایی و ایجاد پایگاههای نظامی آمریکا تهیه شده بود، ولی به علت واکنش و مقاومت این دو کشور، اجرای این طرحها به تاخیر افتاده است.
وی گفت: اسلام کریم اف، رییس جمهوری ازبکستان که بعد از اعلام استقلال در 17 سال قبل، از سیاستهای آمریکا در منطقه حمایت می کرد، در جریان عملیات نیروهای ائتلاف بینالمللی در افغانستان، فرودگاه <خانآباد> در حومه شهر مرزی <ترمز> را در اختیار هواپیماهای جنگی آمریکا گذاشت، ولی پنج سال پیش دریافت که آمریکا در اندیشه برکناری او است.
در پی این مسائل، به دستور او، آمریکا سریعا فرودگاه خان آباد را تخلیه کرد و ازبکستان دوباره به پیمان امنیت جمعی جامعه کشورهای مستقل مشترک المنافع (همسود) که با نارضایتی از آن خارج شده بود، بازگشت.
سیفالله زاده اضافه کرد: اکنون آمریکا در آسیای مرکزی فقط در <مناس> قرقیزستان پایگاه نظامی دارد که هرچند به ظاهر به بهانه پشتیبانی نیروهای ائتلاف خارجی در افغانستان، اما در اصل برای مقابله با توسعه نفوذ روسیه و چین در آسیای مرکزی و تسلط بر منطقه ایجاد شده است.
وی اظهار داشت: این نکته مهم مطرح است که پایگاه آمریکا در قرقیزستان برای منافع ملی کشورهای عضو سازمان امنیت جمعی همسود و سازمان همکاری شانگهای یک تهدید جدی است و آمریکا با بستن اجاره بلندمدت و ارائه طرح گسترش فرودگاه مناس به 300 هکتار، درصدد تثبیت حضور نظامی خود در آسیای مرکزی است.
وی افزود: هدف آمریکا از ایجاد پایگاه نظامی در منطقه آسیای مرکزی به بهانه مقابله با تروریسم در افغانستان، در واقع همانند سایر نقاط جهان اعمال سیاستهای سلطه گرایانه، ترساندن ملتها و در نهایت تسلط سیاسی، اقتصادی و فرهنگی بر آنهاست.
وی گفت: قرقیزستان و تاجیکستان دو کشور نسبتاً مناسب برای آمریکا جهت رسیدن به اهداف خود و داشتن جای پای دائمی در آسیای مرکزی محسوب میشوند و آمریکا با سوءاستفاده از ضعف اقتصادی این کشورها و با اجرای برخی برنامههای محدود اقتصادی، بدنبال پایگاههای دیگری در منطقه است.
«قاسم بیک محمد» تحلیلگر مسائل منطقه ای در تاجیکستان بر این باور است که حضور نظامی آمریکا در قرقیزستان طولانی مدت خواهد بود، زیرا آمریکا در نظر ندارد که میدان را برای رقبای خود، روسیه و چین خالی کند. وی افزود: مبارزه کشورهای ذینفع روسیه، چین و آمریکا برای تحت نفوذ قرار دادن آسیای مرکزی، پس از فروپاشی اتحاد شوروی آغاز شده و معلوم نیست تا چه زمانی طول میکشد. وی یادآور شد: چین و روسیه دو کشور بزرگ منطقه در این مبارزه از امکانات و ظرفیتهای زیادی برخوردار هستند و آمریکای تازه وارد مجبور است باایجاد پایگاههای نظامی و هزینههای هنگفت، مانع گسترش نفوذ آنها و تقویت حضور خود در آسیای مرکزی شود.
وی گفت: <بیشکک> عملاً امکان و حق کنترل رفت و آمد هواپیماهای نظامی آمریکا و تجهیزات مورد استفاده در پایگاه مناس را ندارد و به این دلیل، کشورهای منطقه که با سیاستهای آمریکا مخالف هستند، حق دارند از وجود چنین پایگاهی احساس خطر کنند. <محمدی مقیم اف> استاد دانشگاه ملی تاجیکستان نیز بر این باور است که دور از ذهن نیست که به درازا کشیدن حضور نظامی آمریکا در قرقیزستان با هدف تقویت نیروهای نظامی این کشور در منطقه آسیای مرکزی انجام شده باشد و در این راستا، اقدامات تازه دیگری انجام خواهد شد. وی گفت: گذشته نشان داده است که آمریکا در کشورهایی که پایگاه نظامی داشته، معمولا طولانی مدت بوده و استمرار حضور نظامیان آمریکایی باعث سلب استقلال، آسایش مردم و وابستگی این کشورها شده است.
وی افزود: وجود این پایگاهها هرگز سودی برای کشورهای محل استقرار نداشته است، چون آنها برای تامین منافع آمریکا و بهره کشی از ملتهای دیگر ایجاد شدند.
وی اضافه کرد: آمریکا در مناطق مختلف جهان از وجود این پایگاهها همواره برای گسترش سیطره و نفوذ خود بهره گرفته و اکنون منطقه آسیای مرکزی و قفقاز از جمله مناطق مورد نظر این کشور برای ایجاد پایگاههای نظامی است.
وی گفت: در حالی که حضور روسیه در آسیای مرکزی عامل اصلی ثبات و امنیت در منطقه دانسته می شود، آمریکا با تقویت حضور نظامی خود میخواهد اوضاع را به نفع خود تغییر دهد.
در این میان، <سیف الله صفراف> معاون مرکز استراتژی ریاست جمهوری تاجیکستان بر این عقیده است که هیچ کشوری حتی آمریکا قادر به بیثبات کردن اوضاع منطقه آسیای مرکزی و تسلط برآن نیست.
وی گفت: مسلم است که برخی در این زمینه تلاش خواهند کرد، ولی بیثباتیهای گسترده به هیچ وجه به نفع هیچ یک از کشورهای در حال توسعه در آسیای مرکزی نخواهد بود.
وی به درگیریهای داخلی در تاجیکستان بعد از استقلال آن اشاره کرد و افزود: جنگ پنج ساله داخلی در تاجیکستان برای همه کشورهای منطقه تجربه تلخ تاریخی بود و هیچ یک از دولتهای منطقه، دوباره نخواهند گذاشت که چنین اتفاقاتی با دخالت خارجی و یا حضور نظامیان خارجی در کشورهای آنها رخ دهد.
وی گفت: به این دلیل است که کشورهای با نفوذ برای گسترش مناسبات مسالمت آمیز و تقویت همکاریهای سیاسی، اقتصادی، تجاری و نیز نظامی با کشورهای آسیای مرکزی تلاش میکنند، ولی هرگونه حضور نظامی خارج از چارچوب همکاری، برای این کشورها قابل قبول نخواهد بود. وی اضافه کرد: در حال حاضر ارزشهای نظام دمکراسی اعلام شده از سوی آمریکا، در سراسر جهان از جمله در آسیای مرکزی رو به کاهش است و دیگر آن اعتبار و آبرویی را که قبلا داشت، هرگز ندارد. وی گفت: ملتهای دنیا با اهداف استکباری آمریکا آشنایی دارند و این کشور مجبور است به خواسته های ملتها توجه کرده و همکاری با کشورها را براساس شیوههای جدید و منطقی تر بنا نهد. کارشناسان سیاسی تاجیک در مجموع معتقدند که اگر آمریکا همچنان سیاست نظامی گری و سلطه سیاسی،اقتصادی و نظامی برجهان را دنبال کند، روز به روز در میان ملتها اعتبار خود را بیشتر از دست خواهد داد.