قرقیزستان از زمان انقلاب رنگین سال ۲۰۰۵ به این طرف از نظر بروز تحولات عمده سیاسى، کشور شماره اول آسیاى مرکزى است، ولى قضیه اى که هفته قبل اتفاق افتاد، نشان داد، که با وجود برقرارى ثبات و امنیت نصبى داخلى، آسیب پذیرى بیشکک در مقابل نفوذ عوامل خارجى هنوز کاهش چندانى نیافته است. از این جاست، که تمام نیروهاى انتظامى و امنیتى قرقیزستان، که مسئول تامین منافع ملى کشورشان هستند، به راحتى فریب بازى قدرت هاى رقیب در منطقه را مى خورند و به حدى ناهماهنگ اقدام مى کنند، که گویا نه به یک، بلکه چند کشور متعلقند. منظور عملیات «زررادخانه» است، که در ۴ آگوست سال جارى (۱۴ مرداد ۸۷) از طرف وزارت امور داخلى قرقیزستان در یکى از محلات بیشکک برگزار و تعداد زیاد سلاح و مهمات مصادره گردید. در جریان این عملیات معلوم شد، که سلاح و مهمات متعلق به نظامیان آمریکاست. زیرا هنگام مصادره آن، تعدادى از دیپلمات ها و نظامیان آمریکایى در محل عملیات حضور داشتند و چندین ساعت در چارچوب پرونده جنایى، که در همان روز توسط دادستانى بیشکک افتتاح گردید، مورد بازپرسى قرار گرفتند.
به گزارش سایت ایران شرقى جالب است که آمریکایى ها سلاح و مهمات خود را نه در محل مناسبى نظیر پایگاه هوایى خویش در فرودگاه «مناس» و یا یکى از نهادهاى امنیتى قرقیزستان، بلکه در منزل اجاره اى موقت نگهدارى مى کردند، که خود جاى سوال دارد. نکته مهم این که پنتاگون یقینا به خود اجازه نمى دهد که چنین اقدامى را در یکى از ایالت هاى آمریکا انجام دهد. در هر صورت سفارت آمریکا در بیشکک بلافاصله با پخش بیانیه اى این قضیه را سوءتفاهم خواند و بر ورود قانونى سلاح و مهمات به قرقیزستان تاکید کرد.
این در حالى بود، که رسانه هاى داخلى و خارجى در شرح و تفسیر این قضیه از اهداف احتمالى پشت پرده سخن به میان آورده و تکرار انقلاب رنگین دیگر با کمک نظامى به گروههاى تندرو و حتى جدایى خواه منطقه را امکان پذیر دانستند. در وضعى که سر و صداى کشف سلاح و مهمات آمریکا یک روز تمام سرخط اخبار رسانه هاى مختلف را به خود اختصاص داده بود، بیشکک ظاهرا به طور رسمى حرفى براى گفتن نداشت و سکوت را ترجیح مى داد. در این میان نهادهاى انتظامى و امنیتى آن به هر شکلى تلاش مى کردند، تا عدم ارتباط خود با این قضیه را ثابت کنند. تنها ۵ آگوست- روزى، که یک هیأت سناتورهاى آمریکا وارد بیشکک شد و با مقامات عالى قرقیزستان مذاکرات پشت درهاى بسته را برگذار نمود، خدمات مطبوعاتى دولت این کشور با پخش بیانیه اى اعلام کرد، که حضور گروه نظامیان آمریکایى به دعوت کمیته دولتى امنیتى ملى قرقیزستان و به منظور انجام تمرینات ضدتروریستى صورت گرفته و مشکل پیش آمده، به عدم اجراى برخى از مقررات داخلى قرقیزستان بازمى گردد، که با رفع آن برنامه مشترک طرفین ادامه خواهد یافت. البته بیانیه، بسیارى از طرح و نقشه هاى پشت پرده را بازگو مى کند، به نظر مى رسد بیشکک تلاش کرده است تا در کنار حفظ آبروى سیاسى به اصطلاح در حال از دست رفتن خود، تا حد ممکن، منافع طرف هاى اصلى ذى نفع خارجى را نیز در نظر بگیرد. یعنى قانونى ارزیابى کردن ورود سلاح و مهمات به قرقیزستان، موجب رضایت واشنگتن خواهد بود و تاکید بر نقض برخى از بخش هاى مقررات ملى قرقیزستان ضمن ورود سلاح و مهمات توسط نظامیان آمریکا تا حدى موجب آرامش مسکو و پکن خواهد شد. نکته دیگر این که، برنامه کشف و ضبط سلاح و مهمات آمریکایى ها توسط رقیبان ژئوپولیتیکى شان در منطقه، از قبل طراحى شده بود. زیرا بسیارى از رسانه هاى روسى، در آستانه این ماجرا مطالبى را منتشر کردند، که با استناد به دلایل و اخبار سرى موجود، بروز و وقوع انقلاب هاى رنگین در کشورهاى آسیاى مرکزى و به خصوص قرقیزستان و تاجیکستان دور از انتظار نبود. در این مطالب به صراحت گفته مى شد، که «کاخ سفید» حامى چنین طرح هایى است.
در حقیقت چنانچه احتمال وقوع یک انقلاب دیگر در قرقیزستان جدى گرفته شود، پس چرا دولت این کشور موضع قاطع از خود نشان مى دهد و تلاش مى کند تا این اتفاق را کمرنگ تر جلوه بدهد؟ در پاسخ این سوال مى توان به این نتیجه رسید، که بیشکک احساس کرده که قربانى رقابت هاى ژئوپولیتیکى قدرت ها شده است و تلاش مى کند تا از این وضع تا حد ممکن آبرومندانه خلاص شود. کارى، که عملا بسیار سخت است. زیرا ضعف دولت این کشور در مدیریت بحران هاى داخلى و حتى ناتوانى در حفظ سلامت نهادهاى امنیتى و انتظامى، جایى براى شک و تردید باقى نمى گذارد. طبق اخبار موجود پیش از این نیز نظامیان بیشکک و واشنگتن به صورت دوجانبه چندین بار برنامه هاى مشترک ویژه برگزار کردند، که رسانه هاى گروهى از چند و چون آن اطلاع نداشتند. تمرینات اخیر، که باعث سر و صداى بى سابقه شد، از نظر اهداف و گستردگى، فراتر از برنامه هاى مشابه قبلى بود. ادامه این روند، زمینه نگرانى هاى رقیبان ژئوپولیتیکى واشنگتن در منطقه را به بار آورده بود و با استفاده از ضعف قانونى ورود سلاح و مهمات آمریکا به قرقیزستان، آنها دست به رسانه اى کردن این قضیه در افکار عموم را زدند. اما آیا آنها توانستند به اهداف خود برسند؟ چنانچه از واکنش گسترده رسانه هاى روسى و یا روس زبان بیشکک و منطقه صرف نظر شود، خواهیم دید، که احزاب سیاسى و سازمان هاى اجتماعى قرقیزستان در برابر این موضوع واکنش خاصى نداشتند.
این در حالیست، که طى سالهاى اخیر عادى ترین اتفاقات مربوط به نقش عوامل خارجى در قرقیزستان، معمولا موجب عکس العمل ها و موضع گیرى هاى شدید بیشتر گروههاى سیاسى این کشور شده است. البته حزب کمونیست قرقیزستان در پى قضیه کشف اسلحه و مهمات با ارسال پیامى به رئیس جمهور، نخست وزیر و رئیس پارلمان کشور خواستار برچیده شدن پایگاه نظامى آمریکا از قرقیزستان شده و وجود آن را تهدیدى بر کشورهاى ثالث خواند. مورد بسیار جالب در پیام کمونیست هاى قرقیزستان این است، که از شوراى امنیت این کشور تقاضاى رسیدگى به حضور همه نیروهاى مسلح کشورهاى خارجى در قرقیزستان را کرده و نوشته اند: «قرقیزستان کشور مستقل بوده، به هیچ کسى حق تجاوز به استقلال و گذشته از آن امنیت خود را نمى دهد. حتى به دوستان». معلوم است، که منظور کمونیست هاى قرقیز از عبارت «کشور دوست» هرگز آمریکا نیست. پس با توجه به نکته فوق مى توان بار دیگر به این نتیجه رسید، که قضیه کشف و ضبط سلاح و مهمات آمریکا مستقیما به برخورد منافع قدرت هاى رقیب در منطقه برمى گردد. امکان پیش آمدن چنین اتفاقى در قلمرو قرقیزستان به آبروى بیشکک لطمه زده، تسلط رهبران این کشور بر فضاى سیاسى و امنیتى این کشور را زیر سوال مى برد. از بیانیه دولت قرقیزستان بر مى آید، که بیشکک، با توجه به آسیب پذیرى شرایط داخلى خود، تلاش دارد تا ناراحتى خویش از وجود به اصطلاح «نیم کاسه اى زیر کاسه را» کنار بگذارد و در روابط با مثلث مسکو- پکن- واشنگتن، توازن را حفظ کند. ولى با نقش رو به افزایش عوامل خارجى در امور این کشور، رسیدن به چنین هدفى براى بیشکک بیش از پیش سخت خواهد شد.