مترجم: سروین عالی داعی
بنا به نظر مقامات سازمانهای جاسوسی اروپاییان و کشورهای عرب، بمبگذاریهای انتحاری سهگانه در کشور اردن که در هفته گذشته رخ داد نشان دهنده موفقیت ابومصعب زرقاوی رهبر شبه نظامیان اسلامی در تبدیل آشوب در عراق به یک درگیری منطقهیی و گویای استقلال وی از بنیانگذاران القاعده است.
زرقاوی 39 ساله سالها است که در پی براندازی سلطنت در زادگاهش اردن است.
تحلیلگران معتقدند طی 2 سال گذشته که او به عنوان مشهورترین رهبر شورشیان عراق شناخته شده، موفقیتش در گردآوری افراطگرایان اسلامی از سایر کشورها برای نبرد با نیروهای امریکایی در عراق به او امکان داده است تا نفوذ خود را افزایش دهد.
شبکه شبه نظامیان در سوریه، لبنان، عربستان سعودی و ایران ریشه دوانده است.
مصطفی علانی تحلیلگر سیاسی ارشد مرکز پژوهش خلیجفارس در دبی میگوید اگر زرقاوی قادر به انجام چنین حملاتی در اردن است و اگر عراق تبدیل به ستاد فرماندهی حملات تروریستی در منطقه شود واقعا باید نسبت به این مساله نگران بود. ما درباره پیدایش افغانستان دیگری سخن میگوییم.
بعضی از تحلیلگران مسائل تروریستی معتقدند زرقاوی نام بنیانگذار القاعده، اسامه بن لادن را تحتالشعاع قرار داده است و اکنون نام زرقاوی برای افراطگرایان اسلامی در سرتاسر جهان از اهمیت، و گیرایی بیشتری برخوردار است.
هر دوی این رهبران در تلاشند تاخلافت اسلامی جدیدی در خاورمیانه پایهگذای کنند اما آنها در روشهای دستیابی به این هدف در تضادند. تضادهایی که در هدف قرار دادن یا هدف قرار ندادن مسلمانان جلوهگر میشود. در حالی که بنلادن طی 4 سال گذشته در حال فرار بوده است. زرقاوی صدها و بلکه هزارها جنگجو را به عراق کشانده و علیرغم حضور 150 هزار سرباز امریکایی همچنان خود را از اسارت رهانیده است. وی با استفاده از روشهای بیرحمانه از جمله ویدیوکلیپهایی از صحنههای بریدن سر گروگانها را به تصویر میکشد و انجام تروریستی در مناطق سکونت غیرنظامیان همچنین بمبگذاریهای هتلهای امان که چهارشنبه شب حدود 60 تن را به کام مرگ کشاند، پرونده خود را سنگینتر میکند.
مقامات اردن روز شنبه اظهار داشتند اعضای گروه زرقاوی با کمک سه بمبگذار که از خارج از اردن آمده بودند در عملیات انتحاری در این کشور شرکت کردند. اعضای این گروه تروریستی در یک بیانیه اینترنتی مدعی شدند که بمبگذاران 3 مردم و 1 زن عراق بودهاند.
بروس هافمن کارشناس مسائل تروریسمیت و مدیر شرکت رنه واقع در کالیفرنیا که گروهی پژهوشی در آن مشغول به فعالیت هستند میگوید: زرقاوی خود را به عنوان مهمترین و موثرترین عضو گروه القاعده نشان داده است. برای او عراق به مثابه وسیلهیی است که او را در رسیدنبه هدف نهاییاش یاری میرساند. هدفی که برای رسیدن به آن باید از جاده عراق عبور کند. او به سوی امان، تلآویو، ریاض و حتی شرق اروپا پیش میرود.
اگرچه زرقاوی با القاعده همپیمان شده اما همیشه به عنوان رهبری مستقل عمل کرد است. او در سال 1999 در قندهار از شهرهای افغانستان با بنلادن ملاقات کرد و از القاعده کمکهای مالی دریافت کرد اما اردوی مستقلی برای آموزش به مبارزان اردنی تاسیس کرد.
سال گذشته زرقاوی در نامهیی که به بنلادن نوشت وفاداری خود را به القاعده اعلام کرد و شبکه جهاد و یکتاپرست خود را که در عراق مستقر است شبکه القاعده عراق نامید. البته این نامه توسط نظامیان امریکا در مسیر کشف و ضبط شد. اما او چندین بار با سایر رهبران القاعده در خصوص روشها و تدابیر به مشاجره پرداخت.
در ماه ژوئیه ایمن ظواهری قائممقام رهبر القاعده در نامهیی 16 صفحهیی به زرقاوی او را د رخصوص آدمربایی اعراب، کشتن هم قطارانش و انجام حملات بدون برنامهریزی که منجر به کشته شدن مسلمانان بیگناه شد، به آرامی مورد سرزنش قرار داد.
ظواهری در نامه خود نوشت قویترین سلاحی که سربازان متدین از آن برخوردارند پشتیبانی عمومی از سوی تودههای مسلمان است. در غیاب این حمایت همگانی جنبش مبارزان اسلامی به دور از مردم رنجدیده و نگران در مورد تعدی قرار میگیرند.
دولت امریکا و چند سازمان جاسوسی اروپایی به این نتیجه رسیدند که این نامه واقعی و موثق است اما چند محقق مستقل در مورد غیر جعلی بودن آن ابراز تردید کردند.
سایر همپیمانان پیشین زرقاوی در خصوص رویکرد وی ابراز نگرانی کردند. ابومحمد مقدیسی، روحانی تندروی اهل اردن و آموزگار زرقاوی در اواخر دهه 1990 زمانی که هر دوی آنها در زندان بسر میبردند اظهار داشت زرقاوی با انجام حملات انتحاری در ماه اوت که اغلب موجب مرگ زنان و کودکان مسلمان میشود و بندرت یک یا دو اشغالگر امریکایی را به قتل میرساند، اهداف مشترکمان را نابود کرد.
مقدیسی معروف به ایسام محمد ظاهر برقاوی گفت: زرقاوی باهدف قرار دادن مسلمانان شیعه اشتباه بزرگی مرتکب میشود. شیعیان اکثریت جمعیت عراق را تشکیل میدهند اما زرقاوی سنی مذهب آنها را مرتد مینامد.
مقدیسی در ماه ژوئیه به تلویزیون الجزیره گفت: ابدا از گفتن این مطلب که این اتفاق را تایید و حمایت نمیکنم شرمنده و خجلتزده نیستم. شما یکی از مساجد شیعیان را منفجر میکنید آنها نیز متقابلا یکی از مساجد سنیان را منفجر میکنند. مسلمانان به جای مبارزه با دشمن اشغالگر به جنگ با یکدیگر میپردازند و این جنگ به جنگی فرقهیی میان دو فرقه مسلمان بدل شده است. دو فرقهیی که باید در یک سو و علیه دشمن اشغالگر بجنگند.
زرقاوی به نصایح هم قطارانش توجه چندانی نکرد و مسلمانانی که گمان میرفت به نیروهای امریکایی، دولت عراق و سایر دشمنان کمک میکنند را هدف قرار داد.
روز جمعه شبکه تروریستی او با ارسال بیانیهیی اینترنتی اعلام کرد که این شبکه 6 تن از مقاطعهکاران آفریقای شمالی در عراق را که متهم به حمایت از کافران بودند به قتل رسانده است.
در همان روز پس از آنکه هزاران نفر از مردن اردن برای اعتراض به بمبگذاریهای اردن و محکوم کردن اقدام زرقاوی به خیابانها رفتند، سازمان وی بیانیه دیگری ارسال داشت. این بیانیه اعلام کرد که هتلهای اردن به این دلیل به عنوان هدف بمبگذاری انتخاب شدهاند که محل گردهمایی ماموران سازمانهای جاسوسی امریکا، اسراییل، اردن، مصر و عربستان سعودی بودهاند.
اما این بیانیه اعتراض کنندگان را بشدت مورد نکوهش قرار داد و آنها را بخاطر سکوت در برابر کشته و زخمی شدن مسلمانان توسط نیروهای امریکایی در عراق، ریاکار خواند و در ادامه افزود هر روز مسلمانان در عراق در خون خود میغلتند اما ما هرگز اندوه را در چهره این معترضین شاهد نبودهایم. علیرغم تمام اختلافات، زرقاوی و بنیانگذاران القاعده، هدفی مشترک دارند و آن اتحاد تمام سرزمینهای مسلمانان تحت حمایت خلیفیی واحد یا کشوری تحت حکومت روحانیون است.
حملات به برجهای دوقلو در امریکا در 11 سپتامبر 2001، انفجارهای قطار در مادرید در مارس 2004 و انفجارهای مترو در لندن در ژوئیه گذشته تماما برای تحت فشار قرار دادن قدرتهای غربی برای خروج نیروهای نظامی از خاورمیانه و پایان دادن به حمایت آنها از کشورهایی چون مصر، اردن و عربستان سعودی طراحی شد.
زرقاوی راه خود را میرود و برخلاف القاعده که گرایش دیدی به هواپیماربایی و سایر دسیسههای مصیبتبار دارد، زرقاوی بیشتر همچون یک شبه نظامی عمل میکند و به بمبگذاریهای کنار جادهیی، آدمربایی و حملات انتخاری میپردازد.
بمبگذاریهای امان اولین حمله زرقاوی به اردن از پایگاهش در عراق نیست. در ماه اوت طرفداران او موشکهای کاتییوشا (katy usha) را به سمت کشتیهای امریکایی واقع در بندر عقبه پرتاب کردند. اما این موشکها به هدف نخوردند.
برخلاف بنلادن، زرقاوی مبارزه با اسراییل را در اولویت قرار داده و هر چند تاکنون ناموفق بوده است اما تلاش کرده تا نقشههای خود در مورد حملات انتحاری و بمبگذاری در این کشور را به مرحله اجرا درآورد.
تحلیلگران و مقامات ضد تروریستی بر این عقیدهاند که حملات امان به منزله حمله غیرمستقیمی علیه اسراییل بود.
در بیانیهیی که شبکه زرقاوی مسئولیت بمبگذاریها را بر عهده گرفت. از هتلهای بمبگذاری شده به عنوان محل خوشگذرانی و تروریستهای یهودی نام برده شده بود و گفته شده بود که این هتلها اغلب مملو از ماموران سازمان جاسوسی اسراییل است.
تحلیلگران و مقامات ضد تروریستی معتقدند یکی از دلایلی که زرقاوی عهد کرده است سلطنت اردن را براندازد امضای پیمان صلح با اسراییل از سوی این کشور است. وی تلاش میکند تا به موازات ایجاد بیثباتی در اردن و تحت فشار قرار دادن نیروهای آمریکایی برای ترک عراق، اسراییل را تضعیف کند.
مقامات امنیتی اروپایی بشدت نگرانند که با افزایش بیش از پیش مقام و قدرت زرقاوی در خاورمیانه، وی ممکن است در آینده توجه خود را بر روی دشمنان اروپاییاش متمرکز کند.
ماه گذشته 4 تن از معاونین زرقاوی در دوسلدورف به دلیل طرحریزی حملاتی علیه یهودیان در آلمان در سال 2002 گناهکار شناخته شدند. مدارک نشان داد بعضی از این معاونین با زرقاوی تماس تلفنی داشتهاند.
قاضی جلسه او تماربریدینگ گفت در مورد اینکه چه کسی در پشت این دسیسهها پنهان شده است هیچ شکی وجود ندارد. ابومصعب زرقاوی باید بر روی صندلی متهمین در این دادگاه بنشیند.
زرقاوی برای توطئه تروریستی دیگری در اردن به مرگ محکوم شده است. بعضی از مقامات سازمانهای جاسوسی اروپایی معتقدند زرقاوی به شخصیتی برانگیزاننده برای افراطگرایان اسلامی بدل شده است و میتواند نهایتا جای بنلادن را به عنوان رهبر نمادین این جنبش پر کند و اروپاییان از این بابت سخت نگرانند. آگوست هنینگ رییس کل سرویس اطلاعات خارجی آلمان معتقد است: نشانههای موجود حاکی از آن است که هر روز افراطگرایان اسلامی بیشتری از اروپا به عراق میروند تا در رکاب زرقاوی بجنگند نه بخاطر آنکه او بیدرنگ آنها را به کار میگمارد بلکه به دلیل آنکه موفقیت زرقاوی آنها را به پیوستن به این گروه ترغیب میکند. هنینگ در کنفرانسی در برلین اظهار داشت زرقاوی برای گروههای مختلف به سرمشقی تبدیل شده که آنها انجام حملات به نام او را برای خود افتخار میدانند. ما میبینیم که چگونه گروههای متعددی تلاش میکنند تا با زرقاوی تماس برقرار کنند و ابراز تمایل میکنند تا با او همکاری کنند.