کاوه شجاعی
با اعلام نامزدی رسمی دو مقام بلندپایه حزب لیبرال دموکراتیک ژاپن برای تصدی مقام ریاست این حزب، پیکار بر سر جانشینی شینزوآبه نخستوزیر مستعفی این کشور وارد مرحله جدیدی شد.
روز گذشته یاسو فوکودا رئیس اسبق دفتر نخستوزیر ژاپن نامزدی خود را برای ریاست بر حزبی لبیرال دموکراتیک اعلام کرد و اینگونه رقیب تارو آسو دبیرکل این حزب شد که تا روز جمعه به عنوان تنها گزینه پیروز در انتخابات داخلی حزب حاکم شناخته میشد. جالب اینجاست که اکثر رهبران جناحهای حزب لیبرال دموکراتیک از رهبری فوکودا حمایت میکنند.
قرار است انتخابات داخلی حزب لیبرال دموکراتیک () روز 23 سپتامبر برگزار شود. چهارشنبه گذشته، شینزوآبه به طور غیرمنتظرهای از رهبری این حزب استعفا داد، چون نتوانست حمایت لازم را برای ادامه کمک نظامی ژاپن به نیروهای آمریکا و ناتو در افغانستان جلب کند، به علاوه در طول هفتههای گذشته دولت او درگیری چندین رسوایی مالی شد که به استعفای 4 عضو کابینه انجامید.
برنده انتخابات داخلی حزب لیبرال دموکراتیک، بدون تردید نخستوزیر ژاپن خواهد شد، زیرا حزب مجلس نمایندگان را در دست دارد که میتواند تصمیمات مجلس سنای این کشور را وتو کند.
فوکودای 71 ساله اعلام کرده که اولویت او تقویت دیپلماسی ژاپن در منطقه آسیا است. فوکودا جزو شاخه میانهرو (کبوترها) در حزب لیبرال دموکراتیک است.
آسوی 66 ساله اما دیدگاههای محافظهکارانهای دارد و سخنان جنجالیاش با انتقاد همسایگان آسیایی ژاپن روبهرو شده است.
مسائل نظامی مهمترین موضوع بحثبرانگیز در انتخابات داخلی هفته آینده حزب لیبرال دموکراتیک به شمار میآید. باید دید آیا برنده انتخابات میتواند حمایت لازم را برای تقویت نیروها و دفاع از خود ـ ارتش ژاپن ـ و همچنین ادامه کمکهای نظامی ژاپن به آمریکا در جنگ علیه تروریسم به دست آورد یا نه. آبه کمک به آمریکا را مسوولیت ژاپن به عنوان عضوی از جامعه جهانی قلمداد میکرد. او هنگام استعفا اعلام کرد که نتوانسته این مسوولیت را به خوبی انجام دهد. حزب لیبرال دموکراتیک در انتخابات مجلس مشاوران در ماه جولای شکست خورد و اکثریت خود را از دست داد. به همین خاطر تصویب لایحه جنجالی ادامه ماموریت ضدتروریسم ژاپن با مانع روبهرو شده بود. آبه 52 ساله هماکنون به خاطر بیماری معدهاش در بیمارستان بستری شده است. پزشکان علت بیماری آبه را استرس و خستگی عنوان کردهاند.
شانس فوکودا بیشتر است
خبرهای رسیده از حزب حاکم لیبرال دموکراتیک حاکی از آن است که رده بالاهای این حزب از رهبری یاسو فوکودا حمایت میکنند. فوکودا قانونگذاری پرسابقه است که همحزبیهایش او را به عنوان نیروی ثبات میشناسند.
به گزارش روزنامه نیویورک تایمز، رهبران جناحهای مختلف در حزب لیبرال دموکراتیک از فوکودا حمایت میکنند تا بحران به وجود آمده پس از استعفای غیرمنتظره شینزوآبه را فرو بنشاند. بنابر این گزارش از 9 جناح حزب لیبرال دموکراتیک 8 دسته از فوکودا حمایت میکنند و تارو آسو که تا دو روز پیش شانس اول پیروزی در انتخابات بود تنها از سوی جناح کوچک خودش پشتیبانی میشود.
هنوز معلوم نیست که تمامی اعضای جناحها از تصمیم رهبرانشان تبعیت کنند و شمار زیادی از قانونگذاران ژاپنی به هیچ جناحی تعلق ندارند، اما به نظر میرسد فوکودا از حمایت کافی مجلس برای کسب اکثریت برخوردار است.
فوکودا پس از اعلام نامزدی به خبرنگاران گفت: «اگر در دوران عادی قرار داشتیم، هیچگاه جلو نمیآمدم، اما حالا اوضاع واقعا اضطراری است.»
سرعت گرد آمدن جناحهای حزب حاکم پشت سر فوکودا نشان میدهد که آنها پس از اشتباهات و رسواییهای اخیر دولت به دنبال شخصیتی استوار بودهاند.
طبق آخرین نظرسنجی خبرگزاری کیودو، مردم ژاپن بیشتر ترجیح میدهند فوکودا نخستوزیر شود تا آسو. در این نظرسنجی که سیزدهم و چهاردهم سپتامبر برگزار شد، 1/28 درصد از پاسخدهندگان با نخستوزیری فوکودا و 7/18 درصد مردم با رهبری آسو موافق بودند.
فوکودا به عنوان سیاستمداری سرسخت شناخته میشود که عادت به ایراد سخنان طعنهآمیز دارد و خیلی وقتها از پاسخهای صریح طفره میرود. چیزی درست برعکس یونیچیرو کویزومی نخستوزیر اسبق ژاپن که فوکودا دبیر کابینه او بود. مهمتر از همه اینکه فوکودا از روابط گرمی هم با ایالات متحده و هم با چین برخوردار است.
فوکودا از لحاظ ایدئولوژیک میانهرو به حساب میآید که رسما از آبه، ناسیونالیستی که خواهان قدرتمندتر شدن ارتش و تبلیغ میهنپرستی در مدارس شده بود فاصله دارد. مانند دیگر میانهروهای حزب، فوکودا اعتقاد دارد که در دولتهای آبه و کویزومی، ژاپن به بهای از دست دادن روابط خوب با همسایگان آسیاییاش بیش از اندازه بر روابط خوب بر آمریکا حساب باز کرد.
فوکودا پس از اعلام نامزدیاش گفت: «اگر اساس را بر رابطه ژاپن ـ آمریکا بگذاریم، چگونه روابطمان را با آسیا بهبود ببخشیم؟»
تارو آسو که پیشتر وزیر امور خارجه ژاپن هم بوده، بارها سخنان تندی علیه چین به زبان آورده که باعث اعتراض دولت پکن و مردم آن کشور شده است. فوکودا برعکس او، تاکنون حتی در خصوص بازدید نخستوزیران ژاپن از زیارتگاه کشتهشدگان جنگ جهانی (یاسوکونی) هم مخالفت کرده است. دولت چین آن سربازان را جنایتکار جنگی به شمار میآورد در نتیجه اقدام دولتمردان ژاپنی در بازدید از این معبد را حمایت از نظامیگری عنوان میکند.
با این حال، به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، انتظار میرود هر دو کاندیدا که از سابقهدارهای حزب به شمار میروند رویکرد اصلاحگرایانه آمریکایی آبه را ادامه دهند.
طبق قانون اساسی ژاپن، حزب لیبرال دموکراتیک ژاپن میتواند تا 2 سال آینده انتخابات عمومی را برگزار نکند، اما ممکن است آنها مجبور شوند برای جلب افکار عمومی به چنین مسالهای تن دهند. شینزوآبه را اعضای حزب تایید کرده بودند و مذاکرات رهبران حزب برای انتخاب جانشین او کمکم مردم را به این نتیجه رسانده است که نخستوزیر ژاپن با توافقات پشت پرده انتخاب میشود.
نخستوزیر آینده ژاپن باید با مسائل مهمی چون اقتصاد رو به رکود، کاهش شدید محبوبیت حزب لیبرال دموکرات و درخواست مخالفان برای برگزاری انتخابات زودهنگام مجلس نمایندگان دست و پنجه نرم کند.