با بحرانی شدن اوضاع سیاسی و امنیتی نیجریه، دیگر مناطق امن زیادی برای کمپانیهای نفتی فعال در دلتای نیجریه، که تبدیل به مرکز زلزله صنعت نفت این کشور شده باقی نمانده است. گروههای مسلح در سال گذشته بیش از 150 کارگر نفتی را ربودهاند، به خطوط لوله حمله کرده و همچنین در انتقال نفت و گاز اخلال ایجاد کردهاند. در حال حاضر کمپانیهای فعال در منطقه تعداد کارگران خود را کاهش دادهاند، استحکامات نیرومندی برای محافظت از آنها ساختهاند و با ماشینهای مسلح یا هلیکوپتر کارگران را منتقل میکنند. با افزایش حملات گروههای مسلح شرکتهای نفتی اقداماتی را برای محافظت از کارگران خود انجام دادهاند. برای مثال یک شرکت تیرهای فلزی به کار رفته در سکوهای نفتی را گریس مالی کرده تا با سد کردن آنها مانع از بالا رفتن حملهکنندگان از دکلهای حفاری شود.
نفت تکیه گاه اصلی اقتصاد نیجریه است که 65 درصد از درآمدهای این کشور جنگزده را تامین میکند. رویدادهای نیجریه که هشتمین کشور بزرگ صادرکننده نفت جهان است بر روی بازار جهانی انرژی تاثیرگذار بوده و سبب بالا رفتن قیمت نفت و به وجود آمدن محدودیتهایی در صادرات نفت این کشور شده است. جمعه گذشته حمله افراد مسلح به قایقی که کارگران نفتی را به سوی یکی از حوزههای حفاری فراساحل میبرد سبب شد که قیمت نفت در بازار جهانی یک دلار و 50 سنت افزایش یابد. این در حالی است که ایالات متحده آمریکا روزانه بیش از یک میلیون بشکه نفت مصرفی خود را از نیجریه وارد میکند. بسیاری از تحلیلگران مسائل سیاسی و اقتصادی هشدار میدهند که تنشها در نیجریه میتواند حتی سبب متوقف شدن صادرات نفت این کشور 140 میلیون نفری شود. در حال حاضر یک چهارم از صادرات نفت نیجریه به دلیل افزایش حملات به سکوهای نفتی متوقف شده که این مساله باعث ضرر 12 بیلیون دلاری این کشور در سال گذشته شده است. با افزایش حملات به سکوهای نفتی و همچنین ربودن کارگران نفتی تعداد زیادی از شرکتهای فعال در منطقه فعالیت خود را متوقف یا حتی این کشور را ترک کردهاند. در همین خصوص «لری جانسون» افسر سابق ارتش آمریکا که به تازگی برای افزایش ضریب امنیتی در سایتی که شرکت ایتالیایی Eni در آن فعالیت میکند استخدام شده میگوید: «من نمیتوانم فکر کنم شرایط بدتر از آنچه که هست شود، حتی اوضاع آنگولا در جریان جنگ داخلی خود به این اندازه بد نبود.»
گروگانگیری روشی قدیمی
خشونت در دلتای نیجریه چیز جدیدی نیست. «کریس هاینس» مدیر اجرایی شل در این خصوص میگوید: در دهه 1990 دزدیدن کارگران نفتی به ندرت اتفاق میافتاد، در آن زمان شما معمولاً میتوانستید کارگران ربوده شده را با چند کیسه برنج یا یک گاو آزاد کنید. براساس آمار ارائه شده خشونت در نیجریه از ژانویه 2006 به شدت افزایش یافته است. در همین حال از ابتدای امسال حداقل 18 حمله به تاسیسات نفتی صورت گرفته و در حدود 70 کارگر نفتی نیز دزدیده شدهاند که اکثر آنها در نهایت بعد از چند هفته و پرداخت صدها هزار دلار باج آزاد شده اند. شرکتهای نفتی خودشان را در وضعیت بغرنجی میبینند که خودشان تا حدودی زمینه آن را به وجود آورده اند. برای سالها گروههای حقوق بشر، شرکتهای فعال در منطقه را به نادیده گرفتن فساد ارتش و حکومت این کشور متهم میکردند. با وجود تمام مشکلاتی که نفت برای مردم نیجریه به وجود آورده پول حاصل از فروش نفت مزایای بسیار زیادی برای حاکمان این کشور داشته است. معمولاً 93 درصد از درآمد فروش نفت به دولت نیجریه و 7 درصد باقی مانده به شرکتها میرسد. بر اساس مطالعه یی که موسسه ضدفساد Transparency International انجام داده، نیجریه در میان فاسدترین کشورهای جهان است. در این کشور که امید به زندگی در آن 47 سال است نزدیک به 70 درصد جمعیت آن با یک دلار در روز یا کمتر از آن زندگی میکنند.
ثروتی که به یغما میرود
بنابر اظهارات «مالام نوهو ریبادو» رئیس مبارزه با فساد مالی نیجریه در خلال سالهای 1960 الی 1999 بیش از 380 میلیارد دلار از درآمدهای نفتی نیجریه دزدیده شده یا هدر داده شده و این در حالی است که ارزش کل نفت تولید نیجریه 400 میلیارد دلار بوده است. در حال حاضر دولت نیجریه به منظور توزیع درآمدهای نفتی 13 درصد از پول ناشی از فروش نفت را به استانهای تولیدکننده نفت میپردازد اما هیچ پاسخگویی در خصوص اینکه این پول چگونه مصرف میشود وجود ندارد. بر اساس گزارش اخیر دیدهبان حقوق بشر، بیشتر این پول توسط مقامات فاسد محلی دزدیده یا هدر میشود. «کریس آلبین لاکی» از پژوهشگران دیدهبان حقوق بشر در این خصوص میگوید: کمپانیهای نفتی در شرایطی غیرممکن گیر افتادهاند، آنها نمیتوانند انتظارات موجود را برآورده کنند و در عین حال دولت نیجریه نیز نمیتواند کاری برای امنیت دلتای نیجریه انجام دهد. در حال حاضر شرکتهای بزرگ بینالمللی برای رفع مشکلات خود در این منطقه اقدام به صرف هزینههای بسیار بالا برای ساخت بیمارستان، مدرسه و خیابان برای کارمندان و کارگران خود کردهاند. برای مثال شرکت «شل» گفته که قصد دارد سالانه بیش از 100 میلیون دلار برای برنامههای بهداشتی و اجتماعی در دلتای نیجریه هزینه کند. شرکت «اگزون موبیل» نیز قصد دارد امسال 21 میلیون دلار برای پروژههای مشابه هزینه کند. روسای این شرکتها چنین میگویند که در نبود خدمات دولتی تنها با چنین برنامههایی نمیتوان صلح را خرید. گزارش روزنامه هرالدتریبیون در شرایطی منتشر میشود که چندی پیش رئیس اتحادیه شرکتهای فراساحلی انگلیس از تمامی شرکتهای انگلیسی نفت و گاز فعال در نیجریه درخواست کرد تا زمانی که نیجریه اقدامی جدی برای تامین امنیت کارگران این شرکتها و محافظت از آنها انجام نداده از دلتای نیجر خارج شوند. «گراهام تران» از مقامات عالیرتبه «آمیکوس» که یکی از اتحادیههای بزرگ شرکتهای نفتی و گازی است با اشاره به اینکه نیجریه باید تامین امنیت کارگران شرکتهای نفتی فعال در این کشور را تضمین کند میگوید: چقدر کارگر دیگر باید ربوده یا کشته شوند تا سایر شرکتهای فعال در منطقه پیغام خطر را دریافت کنند؟