دکتر شهیدی مؤدب
روز گذشته مردم روسیه به پای صندوقهای رأی رفتند و سومین رئیسجمهور پس از فروپاشی شوروی سابق را انتخاب کردند. میهمان جدید کاخ کرملین مردیست با چهل و دو سال سن و یک متر و شصت و دو سانتی متر قد. وی استاد رشته حقوق در دانشگاه سنپیترزبورگ است و از همان دانشکدهای فارغالتحصیل شده که رئیسجمهور فعلی روسیه در آن درس خوانده است.
آقای دیمیتری مدودف که در حال حاضر معاون اول نخستوزیر روسیه است و از نزدیکترین یاران آقای پوتین محسوب میشود به روشنفکری، آرام بودن شهرت دارد و برخلاف ولادیمیر پوتین که هفده سال سابقه کار در سرویسهای اطلاعاتی دارد از دانشگاه به شهرداری سنپیترزبورگ رفته و پس از ریاست شرکت گازپروم یعنی بزرگترین تشکیلات گازی روسیه به معاونت نخستوزیری رسیده و وارد کاخ کرملین شده است. آقای مدودف قبل از اینکه مردم روسیه به او رأی داده باشند انتخاب شده جناب پوتین است و ضمن اینکه او جوانترین رئیسجمهوری روسیه از سال 1918 میباشد تنها رئیسجمهوریست که پیش از انتخاب شدن نخستوزیر او از پیش تعیین شده است.
در رأیگیری روز گذشته 159 میلیون مرد و زن روسی حائز شرایط میتوانستند به یک صد هزار شعبه اخذ رأی مراجعه کنند و آرای خود را به صندوق بریزند و یکی از چهار نامزد ریاست جمهوری را انتخاب کنند. در انتخابات دیروز قریب 300 ناظر بینالمللی از 19 سازمان غیردولتی که اعضاء آن از 42 کشور گرد آمدهاند در کنار یک میلیون ناظر روسی بر انتخابات نظارت کردهاند. و با اینکه نتیجه انتخابات عملاً از پیش معلوم بوده انتخابات با استقبال صورت گرفت و حادثه خاصی در آن رخ نداده جز اینکه دو انفجار در منطقه داغستان روسیه متحد رخ داده، و نزدیک به 240 نفر در دو نیروگاه و یک معدن طلا در برف غافلگیر شده و از رأی دادن محروم شدهاند.
با اعلام نتایج اولیه انتخابات در ساعات اولیه بسته شدن صندوقهای رأی نامزد آقای پوتین 20/70 درصد، نامزد حزب کمونیست 19 درصد، نامزد راست افراطی 7/11 درصد و نامزد نسبتاً مستقل 5/1 درصد آرا را کسب کردهاند. به نظر میرسد مشارکت عمومی در رأی دادن حدود 65 درصد بوده باشد گرچه هنوز رقم نهایی اعلام نشده است و ممکن است نتایج اعلام شده تغییر کند.
بهانهگیران غربی از پیش معلوم بودن نتیجه انتخابات را به عدم سلامت آن تعبیر کردهاند هر چند به استناد گزارش ناظران این انتخابات با صحت نسبی برگزار شده. البته تنها غربیها نیستند که در مورد انتخاب دیروز حرف دارند بلکه گنادی زوگانف نامزد حزب کمونیست نیز نتیجه حاصله را طبیعی نمیداند و معتقد است که وی قریب سی درصد آراء را کسب کرده است، با این حال جناب مدودف، که با اختلاف فاحش از رقبای خود پیشی گرفته کار دشواری را در پیش خواهد داشت. زیرا انتظارات مردم از وی زیاد و متنوع میباشد و به علاوه وی باید ادامهدهنده راه و سیاستهای آقای پوتین باشد.
ولادیمیر پوتین وقتی در ماه مارس 2000 برای اولین بار انتخاب شد روسیه با گذراندن 9 سال دوران انتقال در عدم ثبات بود، امنیت داخلی در آن به خوبی حاکم نبود و در مجامع بینالمللی صندلی ابرقدرتی روسیه خالی مانده بود. با آمدن آقای پوتین درآمدها تا سه برابر افزایش یافته، متوسط رشد سالیانه اقتصادی به 7 درصد رسیده، روسیه که مانند توپ بیلیارد نه سال بود در جای واقعی خود قرار نگرفته بود امروز پرقدرت و با داشتن پانصد میلیارد دلار ذخیره ارزی پس از چین و ژاپن در مقام سوم جهان قرار گرفته است. مردم روسیه با این امید به آقای مدودف رأی دادهاند که راه پوتین را ادامه دهد و روسیه را به رفاه و ثبات و امنیت بهتری برساند.
روز گذشته تلویزیون بینالمللی به زبان انگلیسی روسیه بنام «روسیه امروز» تصاویر جالبی را از مردمی که برای رأی دادن آمده بودند نشان میداد و حرفهای مردم را که حاکی از انتظار آنها بود پخش میکرد. دو پیر زن در میان تصاویر یاد شده دو کار نمادین کردند. اولی وقتی آقای پوتین برای رأی دادن آمده بود یک نامه را که عریضهای بود به دست او داد و وقتی یکی از مأموران امنیتی خواست مانع او شود آقای پوتین جلو او را گرفت و پیرزن دوم که در میان برف و سرما داشت با یک تبر چوب خرد میکرد در روستایی به خبرنگار «روسیه امروز» که از او پرسید انتظارش چیست گفت آقای پوتین دارد لوله میکشد تا گاز روسیه را صادر کند ولی ما در این دهکده گاز نداریم.
آقای پوتین طی دو دوره ریاست جمهوری دست آورد امنیتی، اقتصادی و بینالمللی زیادی داشته است و در زمان او شماری از روسها اگر میلیاردر نشده باشند قطعاً میلیونر شدهاند. با این حال روسیه واقعی که در روستاهای خارج از مسکو و شهرهای بزرگ است هنوز راه درازی را باید طی کند تا حتی به رفاه نسبی برسد.
مدیر موزه معروف «آرمیتاژ» سنپیترزبورگ گفته است که «اشیاء خارج شده از روسیه دارد باز گردانده میشود و موزه دارد از این اشیاء پر میشود که این کار خوبی است که این اشیاء از خارج خریداری میشود و به وطن واقعی خود باز میگردند». این کار تجاری هنری پیام دیگری نیز دارد که روسیه پس از فروپاشی شوروی از هویت خود دور گشته بود و این آقای پوتین بود که به روسیه مقام و منزلت جدیدی داد هر چند سیاستهای او توسط همه مردم روسیه تأیید نمیشود با این حال او در میان کشورهای بزرگ جهان در دهههای اخیر از نادر کسانی است که در پایان دومین دوره ریاست جمهوری خود نزدیک به 82 درصد محبوبیت دارد. آقای مدودف تا دو ماه دیگر باید با نشستن بر صندلی چنین مردی با مشکلات عدیده روسیه دست و پنجه نرم کند.
غربیها عقیده دارند پس از انتخاب رئیسجمهور جدید و استقرار وی در کاخ معروف کرملین تا مدتها ولادیمیر پوتین قدرت واقعی روسیه را در دست خواهد داشت. حتی اگر این حرف درست باشد نفس انتخابهای مدودف یک پیروزی برای مردم روسیه است زیرا آقای پوتین همه ابزار و اهرمهای قدرت را داشت که قانون اساسی روسیه را تغییر دهد و خود در مسند قدرت باقی بماند با این حال رفتن او از ریاست جمهوری در پایان دور دوم برای صیانت از قانون اساسی گام مهمی است هر چند وی نخستوزیر خواهد شد و به صورت سنتی اطاقی نیز در کاخ کرملین خواهد داشت. و بازشماری از تحلیلگران غربی امیدوارند با آمدن آقای مدودف که به داشتن افکار نزدیک به غرب شهرت دارد یخهای روابط آمریکا و روسیه شروع به آب شدن کند لیکن تا زمانی که آمریکاییها نپذیرند که روسیه باید در جای واقعی خود قرار گیرد به نظر نمیرسد که استقرار آقای مدودف در کاخ کرملین بتواند مشکلگشای روابط مسکو ـ واشنگتن باشد.
روسها با اینکه کشوری بزرگ و مستقل هستند خودشان از ناظران بینالمللی دعوت کردند تا بر انتخابات نظارت کنند ولی شرایط نظارت را به گونهای طراحی کردند که این کار جنبه دخالت در امور داخلی کشورشان را نداشته باشد. دولت روسیه این پیشنهاد را برای انتخابات مجلس خود نیز که در ماه دسامبر 2007 صورت گرفت مطرح کرد. ولی اروپاییها به بهانهتراشی پرداختند و بعضی از سازمانهای مهم ناظر آنها از آمدن به روسیه سرباز زدند. هر چند این صحت دارد که انتخاب آقای مدودف به تولدی میماند که از پیش جنسیت آن با سونوگرافی مشخص باشد ولی چه کسی است که منکر باشد همه از تولدی سالم خوشحال میشوند.
روسیه برای ما همسایهای است که در گذشتههای نه چندان دور مشکلآفرین بوده ولی در سالهای پس از پیروزی انقلاب و به ویژه پس از فروپاشی شوروی سابق روابط تهران ـ مسکو ماهیت دیگری پیدا کرده است. ایران اسلامی که خود بر پایه مردمسالاری و انتخابات آزاد بنا شده است قهراً از برگزاری انتخابات آزاد در کشور بزرگ همجوار خود که از آن انتظارات بزرگ دارد مسرور است و گستردگی و عمق روابط ایران ـ روسیه به گونهای است که ایران یکی از اولویتهای مهم سیاست خارجی آقای مدودف خواهد بود. ما ضمن تبریک به رئیسجمهور جوان روسیه که با رأی بالایی توسط مردم روسیه برگزیده شده از پیش باید حدس بزنیم که وی به گرمتر شدن روابط دو کشور در تمامی زمینهها همانند آقای پوتین و حتی بهتر از او ادامه خواهد داد و بدان همت خواهد گمارد.