کاوه شجاعی
دریاسالار ویلیام فاکس فالون فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه به دلیل آنچه از سوی رسانههای غربی «اختلاف نظر با کاخ سفید بر سر ایران» توصیف شد، از سمت خود استعفا داد.
شبکه خبری بلومبرگ استعفای فالون را نشانه این واقعیت دانست که جورج بوش مخالفت را تحمل نمیکند و مدعی شد: کنار رفتن فالون احتمال تهاجمیتر شدن رویکرد کاخ سفید در برابر ایران را افزایش میدهد؛ اگرچه رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا احتمال هرگونه تغییر سیاست در قبال ایران را رد کرد و گفت برخلاف آنچه دموکراتها میگویند استعفای فالون به معنای خروج یکصدای مخالف از دولت نیست.
استعفای فالون یک هفته بعد از انتشار گزارشی در مجله اسکوایر صورت گرفت که فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه را مخالف سرسخت اقدام نظامی علیه ایران خوانده بود. کاخ سفید مدتهاست با وجود گزارشهای مثبت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، علیه فعالیتهای هستهای ایران اتهامپراکنی میکند. فالون در مقاله اسکوایر «قدرتمندترین مردی» توصیف شده که «راه را میان دولت بوش و جنگ علیه ایران سد کرده است.»
رابرت گیتس وزیر دفاع ایالات متحده دیروز خبر استعفای فالون 63 ساله را اعلام کرد و گفت او تا پایان ماه مارس از نیروی دریایی بازنشسته خواهد شد. گیتس گفت «درخواست استعفای فالون را با تاسف و بیمیلی پذیرفتم» اما ادامه داد «فکر میکنم این تصمیم درستی بود.» بوش هم در بیانیهای اعلام کرد فالون 40 سال در بالاترین سطوح به ایالات متحده خدمت کرد. بوش گفت: «فالون شایسته کسب اعتباری است که پیشرفت در عراق و افغانستان برای ما به وجود آورده.»
خود فالون در بیانیهای اعلام کرد: «گزارشهای اخیر رسانهها از شکاف میان نظرات من و اهداف ریاست جمهوری باعث سردرگمی در دورهای حساس و اختلال در امور فرماندهی مرکزی شده است.»
فالون نوشت: «اعتقاد ندارم که میان من و بوش شکاف سیاسی وجود دارد، اما حتی وجود چنین تصوری خدمت موثر به منافع آمریکا را برای من دشوار میسازد.» گیتس در این میان تاکید کرد: فالون خودش چنین تصمیمی گرفته است.
کنگره: نگرانیم
نمایندگان کنگره آمریکا با نگرانی به استعفای فالون واکنش نشان دادند. سناتور جان کری از ایالت ماساچوست که در انتخابات ریاست جمهوری سال 2004 به جورج بوش باخت اعلام کرد: «استعفای فالون مثالی دیگر از این واقعیت است که افراد صادق در دولت بوش به حاشیه رانده میشوند. کنگره باید به سرعت تصمیمی بگیرد تا خروج فالون راه بوش برای حمله به ایران را هموار نسازد.»
سناتور هیلاری کلینتون نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، فالون را «صدایی معقول» توصیف کرد که از «وارد بازی کردن ایران» حمایت میکرد. کلینتون از همحزبیهایش در کنگره خواست طرحی را تصویب کنند که بوش برای هرگونه اقدام نظامی علیه ایران نیازمند تایید کنگره باشد.
جمهوریخواهان هم آرام نماندند؛ سناتور چاک هاگل از ایالت نبراسکا در مصاحبه با شبکه خبری بلومبرگ با ابراز تاسف از استعفای فالون گفت: «از اینکه میبینم او میرود بسیار نگرانم.»
فالون از یک سال پیش مسئول «فرماندهی مرکزی آمریکا» شده بود که منطقهای از شاخ آفریقا تا آسیای مرکزی را پوشش میدهد و عملیات نظامی ایالات متحده در عراق و افغانستان را سرپرستی میکند. به گفته وزیر دفاع آمریکا، ژنرال مارتین دمپسی معاون فالون که فرماندهی حمله به عراق در روزهای اولیه جنگ و آموزش ارتش جدید عراق را برعهده داشت، جانشین او خواهد شد.
دوباره دردسر شروع شد
تامس پی.ام بارنت نویسنده اسکوایر که پیشتر در کالج نیروی دریایی در رودآیلند تدریس میکرده، در گزارش جنجالیاش نوشت: «اگر در این ماههای پایانی دولت بوش، ما به ایران حمله کنیم، یک نفر با این تصمیم واقعا مخالف است و ضربه میخورد؛ اگر ما به ایران حمله نکنیم نیز او به شدت زیر فشار خواهد بود و بالاخره ضربه میخورد. شبیه این موجود در دولت بوش پیدا نمیشود؛ او در رابطه با ایران نقش پلیس خوب را بازی میکند، او مرد زیرکیهای استراتژیک است.
بارنت در مقالهاش نتیجه میگیرد که فالون به احتمال زیاد به زودی از کار برکنار میشود.
بارنت با یادآوری خاطرهای از سفر به مصر به همراه فالون مینویسد: یک روزنامه مصری از قول او تیتر زده بود «ژنرال آمریکایی احتمال اقدام نظامی علیه ایران را رد میکند.» فالون همان موقع گفت: «دوباره دردسر شروع شد.» پرسیدم: با کاخ سفید؟ و فالون سر تکان داد.
گیتس، گزارش اسکوایر را که مدعی شده بود «خروج فالون از ارتش یعنی حمله به ایران» مضحک توصیف کرد.
با این حال بیبیسی گزارش داد که استعفای فالون نشانه اختلافنظرهایی در میان سران ارتش و کاخ سفید در مورد ایران است. بنابراین گزارش سخنان فالون، از جمله مصاحبه سال گذشتهاش با الجزیره که گفته بود «من انتظار دارم که جنگی رخ ندهد» باعث خشم مقامات دولت بوش شده بود.
یک مقام بلندپایه وزارت دفاع که به شرط ناشناس ماندن با خبرنگاران صحبت میکرد گفت مقاله اسکوایر جدیدترین و جدیترین نشانه این واقعیت است که فالون تا اندازهای با بقیه دولت هماهنگ نبود. او ادامه داد: «این گزارش و گزارشهای قبلی این تصور را ایجاد کرد که فالون خودسرانه تصمیم میگیرد، اگرچه دیدگاههای واقعیاش آنچنان هم با دیگر مقامات دولتی تفاوتی نمیکند.»
فالون در مصاحبهای که ماه گذشته در دوحه قطر انجام داد با تکرار رویکرد کاخ سفید، مدعی شده بود که ایران همچنان شبهنظامیان عراقی را تجهیز میکند و گفت آمریکا به دنبال «تغییری بلندمدت» در رفتار ایرانیان است.
احتمال ضعیف تغییر رویکرد
پیش از اسکوایر، روزنامهها و نشریات دیگری از اختلافنظر میان فالون و کاخ سفید و ژنرال دیوید پترائوس فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق خبر داده بودند. واشنگتنپست در ماه سپتامبر نوشته بود فالون و پترائوس در مورد دوام آرامشی که در عراق پس از اعزام نیروهای بیشتر به این کشور به وجود آمده اختلافنظر دارند. فالون اعتقاد داشت که طرح بوش موفق نبوده است.
به علاوه فالون یک بار به الجزیره گفته بود سخنان تند کاخ سفید علیه ایران نه مفید است و نه به حل ماجرا کمکی میکند.
هفتم مارس امسال هم وقتی فالون در مجلس نمایندگان آمریکا در مورد شورشیان کرد پکک سخن میگفت رسانهها از اختلافنظر میان او و کاخ سفید خبر دادند. فالون گفت: باید با این گروه به نوعی توافق رسید. آمریکا و همپیمانش ترکیه این شورشیان تجزیهطلب را گروهی تروریست میخوانند.
آیا اکنون باید شاهد تغییر رویکردی آشکار در مواضع کاخ سفید در قبال ایران باشیم؟ شبکه بیبیسی در گزارشی با عنوان «فقدان مردی که صریح سخن میگفت»، تاکید کرد: درست است که دولت بوش نگران برنامه اتمی تهران است و گزینه مواجهه نظامی را از نظر دور نمیدارد، اما به نظر نمیرسد واشنگتن فعالانه در پی برنامهریزی برای حمله به ایران باشد؛ به دو دلیل: چون نمیتوانید انتظار صلح میان اعراب و اسرائیل را داشته باشید اما ایران را بمباران کنید و چون نمیتوانید انتظار عراقی پرثبات را داشته باشید اما به همسایهاش حمله کنید. و فالون تنها فرمانده ارتش آمریکا نبود که نگران این واقعیتهاست.