* ماجرای سه قطعنامه چیست؟
** وقتی اروپاییها در پرونده هستهای موضوع پنهانکاری ایران را مطرح کردند پرونده از فاز حقوقی وارد بعد سیاسی شد. آنها مدعی شدند که ایران ابتدا فعالیت سایت اصفهان و بعد نطنز را آغاز کرده و به این وسیله به گزارش خود عنوان «نقض تعهدات بینالمللی» دارند. بعد از روی کارآمدن دولت آقای احمدینژاد موضوع تعلیق دوام و کامل مطرح شد و گزارش پرونده به شورای امنیت رفت که معنی و مفهوم آن این است که ایران تهدیدی برای صلح و امنیت بینالمللی است! بیتوجهی ایران به طرح موضوع در سازمان ملل باعث شد که شورای امنیت براساس ماده 41 قطعنامههای 1737 و 1747 را صادر کند که اساس آن اعمال تحریمهای اقتصادی علیه ایران است.
* گزارش اخیر آژانس بینالمللی انرژی اتمی، فضای دوگانهای را در جهان ایجاد کرده است، ایران معتقد است که پیروز شده و آمریکا میگوید که راهش برای صدور قطعنامه سوم هموار شده؛ برآیند فضای کنونی به نفع کدامیک از دو طرف است؟
** در گزارش آژانس آمده است که ابهامات درباره ایران تا حدود زیادی برطرف شده است ولی مانند همیشه آژانس یکی به نعل و یکی به میخ زده است. به این صورت که گفته؛ ایران پاسخ لازم را داده است اما قصد و هدفش مبهم است! آمریکاییها، هم روی همین قصد و هدف انگشت گذاشتهاند نه بر نفس عمل که ما بر آن تاکید داریم.
آژانس همچنین میگوید ما موفق نشدیم به طور مستقیم با دانشمندان هستهای ایران گفتوگو کنیم بلکه آنان سوالات ما را به صورت کتبی پاسخ دادند.
نکته دیگر این که در گزارش آژانس آمده که ایران پروتکل 2 را تصویب نکرده اما عملاً رعایت کرده است. آژانس همچنین به صورت زیرکانه فعالیت ایران را با اقدامات موشکی و کیک سبز ارتباط داده و گفته است که امکان بازدید از همه قسمتها را نداشته است. حال آقای آقازاده اعتقاد دارد که این گزارش 90 درصدی به نفع ایران است. از آن طرف آمریکاییها هم ادعا میکنند که دلایل کافی برای پیگیری موضوع در شورای امنیت را دارند.
با این حال همه میدانند که آمریکاییها از ابتدا هم خارج از شورای امنیت و به صورت یکجانبه تحریمهایی در بعد بانکی و مالی علیه ایران اعمال کردهاند.
* معمولاً بانکهای مرکزی در دنیا تحریم نمیشوند، اما آمریکا در اقدام تازهای قصد دارد بانک مرکزی ایران را هم تحریم کند، دلیل این امر چیست؟
** آنها میگویند بانک مرکزی، تحریم ایران را دور میزند و بانکهای دیگر ایران از طریق این بانک مقاصد ایران را عملی میسازند، بنابراین اگر اقدام آمریکا در تحریم بانک مرکزی شکل عملی به خود بگیرد تحریمها جدیتر میشود، چرا که گشایش اعتبار برای ایران دشوارتر خواهد شد. ما در هفتههای اخیر شاهد بودیم که چینیها، همچنین راهی انتخاب کردهاند!
* در هفته اخیر برخی از مسئولان نظام از جمله آقای وعیدی معاون شورای عالی امنیت ملی، صدور قطعنامه سوم را محتمل دانستهاند، قطعنامه سوم چه محدودیتهایی برای ایران به بار خواهد آورد؟
** قطعنامه سوم میگوید کلیه کالاهایی که از راههای دریایی و هوایی برای ایران ارسال میشود باید مورد بازرسی قرار گیرد، چرا که ممکن است در آنها موارد مربوط به تحریم وجود داشته باشد. در این قطعنامه همچنین موسسات و اشخاص جدید در فهرست تحریم قرار میگیرند و برای افراد در سفرهای خارجی، محدودیتهایی اعمال میگردد.
* برخی از مقامات کشورمان از جمله آقای دانش جعفری وزیر اقتصاد و دارایی میگوید که ما به قطعنامه سوم، اعتنایی نخواهیم کرد؛ یعنی این قطعنامه برای ایران مسالهساز نیست؟
** قطعاً در قطعنامه سوم، فشارها به تدریج سنگینتر میشود به خصوص در زمینههای اقتصادی و تجاری؛ غرب سعی میکند روزنههای باز فعلی را هم مسدود کند. من میگویم گزارش اخیر آژانس باعث شده که ایران از حالت انفعالی خارج شده و دستاورد حقوقی به دست آورد. لذا مصلحت در این است که ما باب مذاکرات جدید را باز کنیم و مشوقهای بیشتری به دست آوریم.
* مذاکره با چه کسی؟
** آقای سولانا و گروه 1+5.
* اما مذاکره آنها مشروط است؟
** نه قطعاً آنها هم تعدیل میکنند، چرا که دوست ندارند ماجرا به صورت فعلی باقی بماند. لذا ما با تکیه بر جنبه حقوقی پرونده میتوانیم ابتکار عمل را به دست بگیریم، موضعگیری و بیاعتنایی، فشار و تحریم را بیشتر میکند آنها همچنین سعی میکنند با بسیج افکار عمومی دنیا علیه ایران، عرصه را بر کشورمان تنگتر کنند.
* سابقه تاریخی اینگونه پروندهها در جهان نشان میدهد که اگر ما یک قدم عقب برویم، آنها یک قدم جلو میآیند که زمینه برای امتیازگیری غرب فراهم میشود؟
** در بحران موشکی کوبا، آمریکا پس از آن که موضوع قرنطینه کشتیها در دریای آزاد را مطرح کرد و پرونده را به شورای امنیت برد با روسها وارد مذاکره شد. آنها سعی نمیکنند طرف مقابل خود را در وضعی قرار دهند که چارهای جز جنگ نباشد، بلکه میخواهند موضوع را از نظر سیاسی فیصله دهند؛ در این میان آنچه ما را موفق میکند، ابتکار عمل حقوقی و سیاسی است که در سایه مذاکره و گفتوگو به دست میآید.
* آمریکاییها با لفاظی به گونهای برخورد میکنند که گزینه حمله نظامی را منتفی نمیسازد، با کشور و کشورهایی که ایران را تهدید میکنند، چگونه میتوان از در مذاکره در آمد؟
** گزارش آژانس و نهادهای امنیتی آمریکا، فعلاً موضوع عملیات نظامی را در سایه قرار داده است. هر چند که آمریکاییها و فرانسویها، ادعاهای جدیدی مطرح میکنند که رو نکردهاند. زمان در حال حاضر به نفع ماست و باید از آن بهرهبرداری کرد.