علیاکبر عبدالرشیدی
جرج بوش، رئیسجمهور آمریکا، باز هم یکی از نزدیکترین متحدان خود را از صحنه بینالمللی از دست داد. پس از 11 سال، یکی از متحدان پر و پا قرص آمریکا در آسیا و اقیانوسیه با رای مردم استرالیا جای خود را به کسی داد که شعار محوریاش، قطع پیروی کورکورانه از کاخ سفید واشنگتن و خارج کردن نیروهای استرالیائی از عراق بود.
با شکست جان هاوارد، ائتلاف متحدان آمریکا در حمله سال 2003 به عراق به شدت زیر سئوال قرار گرفته است. شکست جان هاوارد بعد از شکست خوزه ماریا آزنار، نخستوزیر سابق اسپانیا، در سال 2004 و کنارهگیری تونی بلر، نخستوزیر سابق انگلیس، شکستهایی در دنیای ائتلاف جرج بوش، رئیسجمهور آمریکا، در سیاستهای بینالمللی کاخ سفید تلقی میشود.
فراموش نکنیم که سیلویر برلوسکونی، نخستوزیر سابق ایتالیا، هم در سال 2006 جای خود را به رومانو پرودی داده بود. بعد از این شکست بود که نیروهای نظامی ایتالیا خاک عراق را ترک کردند.
کوین راد، رهبر 50 ساله حزب کارگر و دیپلمات استبق ایتالیا در استکهلم و پکن، که جای جان هاوارد را گرفت، در نخستین پیام خود بعد از پیروزی گفت: «استرالیا از این به بعد آیندهای متفاوت میاندیشد.» شکست جان هاوارد از این منظر قابل تأمل است که وی کرسی خود را هم در پارلمان استرالیا که برای مدت 33 سال، در اختیار داشت، از دست داد. این اولین بار از سال 1929 و دومین بار در تاریخ استرالیا است که یک نخستوزیر، نه تنها مقام نخستوزیری که کرسی نمایندگی خود را هم از دست میدهد. شش تن از وزیران کابینه هاوارد نیز کرسیهای خود را در پارلمان از دست دادهاند.
کوین راد وعده داده است که با تصاحب مقام نخستوزیری، پیمان کیوتو را امضا خواهد کرد و نیروهای استرالیایی را از عراق خارج خواهد کرد. اگرچه این دو تصمیم مهم، نشان دهنده تغییر عمدهای است که استرالیا در مناسبات خود با ایالات متحده آمریکا پیدا خواهد کرد، اما با این وجود نباید انتظار داشت که استرالیا از حوزه اتحاد استراتژیک با آمریکا خارج شود.
تغییر عمده در مناسبات استرالیا و آمریکا بیشتر معطوف به نوع رابطهای است که جان هاوارد به عنوان یک محافظهکار کهنهکار با جرج بوش و یاران محافظهکارش در کاخ سفید تعریف کرده بود، در حالی که کوین راد این رابطه را از یک پایگاه شخصی خارج کرده بود، به پایگاه اتحاد استراتژیک دو کشور بر خواهد گرداند.
نظرخواهیهای انجام شده در استرالیا نشان میدهد که مردم این کشور ضمن تأیید پیمان «آنزوس» یعنی پیمان امنیتی استرالیا، نیوزلاند و آمریکا، از سیاستهای بوش در قبال عراق جانبداری نمیکنند.
در استرالیا همچنان که روابط سیاسی و نظامی با آمریکا حائز اهمیت است، مناسبات اقتصادی کانبرا با پکن نیز از اولیت بالایی برخوردار است، لذا از حساسیتهای روابط بینالمللی استرالیا، باید از ایجاد موازنههای لازم در برقراری تعادل در این رابطه سهگانه بین استرالیا، آمریکا و چین یاد کرد.
کوین راد از این مزیت برخوردار است که سالها به عنوان دیپلمات در پکن خدمت کرده، به زبان چینی مسلط است، با چین و سیاست در این کشور آشنایی کامل دارد و میتواند این توانایی را در برقراری موازنه مورد استفاده قرار دهد. هوجین تائو، رهبر چین حتماً به خاطر دارد که در سفر خود به استرالیا در سپتامبر گذشته، کوین راد با خطابهای به زبان فصیح و روان چینی از او استقبال کرد.
پیروزی کوین راد در کشوری که شرکت مردم در انتخابات آن اجباری است، اهمیت خاص خود را دارد، اما تحلیلگران معتقدند که این پیروزی از آن جهت اهمیت دارد که غیرقابل پیشبینی بود و سال گذشته در چنین زمانی به هیچوجه فرض آن هم متصور نبوده است.
شکست هاوارد در شانزدهمین سال رشد اقتصادی استرالیا و در زمانی که نرخ بیکاری و نرخ بهره بانکی در این کشور به پایینترین سطح خود از دهه 1970 تاکنون رسیده و افکار عمومی جان هاوارد را در این موفقیتهای اقتصادی سهیم میدانند، خود نوعی شگفتی به همراه دارد.
هاوارد در حالی کاخ نخستوزیری استرالیا را ترک میکند که هیچ نشانهای از اعتراض عمومی به سیاستهای داخلی و به خصوص اقتصادی وی مشهود نبوده است. این احتمال وجود دارد که عملکرد استرالیا در سیاست خارجی موجب شکست هاوارد شده باشد.
اهمیت موفقیت کوین راد به حدی جامعه استرالیا را تحت تاثیر قرار داده است که روزنامه «سان هرالد» در انتشار اولین خبر مربوط به پیروزی راد با عنوان «شاه راد فاتح» چاپ و منتشر شد.
جان هاوارد 68 ساله به هنگام اعلام شکست خودبا صدایی گرفته و حاکی از بغض به رقیب خود تبریک گفت. روزنامههای استرالیا شکست وی را بیشتر از یک شکست و نوعی تحقیر دانستهاند.
ناظران بینالمللی معتقدند که انتخاب کوین راد به نخستوزیری استرالیا قطعا باعث تقویت مناسبات بینالمللی این کشور خواهد شد.