با گذشت چهار سال از اعمال فشارهای هستهای آمریکا و تروییکای اروپایی علیه جمهوری اسلامی ایران شاهد انتشار گزارشی بودیم که ماهیت دروغین ادعاهای واشنگتن و غرب را فاش ساخته است. 16 نهاد امنیتی آمریکا در گزارش مشترکی اعتراف کردهاند که ایران به دنبال بمب اتم نیست. انتشار گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا به اصلیترین نقطه آسیب دیپلماسی نومحافظهکاران کاخ سفید تبدیل شده است. بر این مبنا ادامه حرکت سلبی واشنگتن علیه ایران با اعتراض سیاستمداران، رسانهها و مردم آمریکا مواجه خواهد بود. به نظر میرسد اختلافنظرهای کلان جمهوریخواهان سنتی و افراطی در سیاست خارجی آمریکا وزنه را به سود بازهای سنتی سنگین نموده است. برخی رسانههای آمریکایی خبر دادهاند که دولت بوش انتشار این گزارش را که قل از گزارش البرادعی آماده شده بود، تعمدا به تعویق انداخته بود. جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده بود که برنامه هستهای آن صلحآمیز و صرفا برای تامین نیاز روزافزون کشور به انرژی است اما آمریکا به همراهی چند کشور غربی با سوءاستفادههای سیاسی، پرونده هستهای ایران را با نادیده گرفتن تمامی حقایق و استدلالات، به شورای امنیت کشاندند.
واکنش آژانس
هماکنون جای تردیدی جهت لزوم ارجاع پرونده هستهای ایران از شورای امنیت سازمان ملل متحد به آژانس بینالمللی باقی نمانده و هرگونه اهمالکاری شورای امنیت در این خصوص قابل توجیه نیست. محمد البرادعی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اخیر اعلام نموده است که ارزیابی جدید اطلاعات آمریکا نشان میدهد ایران برنامه تولید تسلیحات هستهای ندارد و این یافته مطابق با نتایج آژانس بینالمللی انرژی اتمی است و باید حل موضوع هستهای ایران کمک کند.
گزارش اخیرا نهادهای اطلاعاتی آمریکا حکم سندی بینالمللی و شفاف را دارد که بر مبنای آن باید پرونده هستهای ایران از شورای امنیت سازمان ملل متحد خارج شود. این گزارش به صورت ماهوی نشاندهنده رویکرد سیاسی کشورهای 1+5 در رابطه با فعالیتهای صلحآمیز هستهای ایران است. هماکنون زمان جایگزینی رویکرد حقوقی نسبت به این پرونده فرا رسیده است. این حقیقتی است که جامعه جهانی نسبت به آن اذعان دارد. اخیرا وزیر امور خارجه کشورمان طی نامهای به رئیس شورای امنیت، دبیر کلی و رئیس مجمع عمومی سازمان ملل متحد با اعلام این نکته که گزارش موضوع فعالیتهای صلحآمیز هستهای جمهوری اسلامی ایران به شورای امنیت در مغایرت روشن و آشکار با مفاد اساسنامه آژانس بینالمللی انرژی اتمی و بویژه بند سه از ماده 12 آن بوده است خواستار تمرکز شورای امنیت بر وظایف کلی و اساسی خود و پایان بخشیدن به رسیدگی غیرقانونی پرونده هستهای تهران در آن شورا شده است.
نامه آقای متکی؛ ماهیتی کاملا "حقوقی" دارد. این استناد حقوقی باید از سوی سازمان بینالمللی عمومی مورد توجه قرار گرفته و در خصوص آن اقدامات مقتضی به عمل آید. طبیعیترین اثر بررسی حقوقی پرونده هستهای ایران خروج آن از شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد بود. رویکرد سیاسی گروه 1+5 نسبت به فعالیتهای صلحآمیز هستهای کشورمان موجب نقض بارزترین قواعد حقوقی و قانونی این پرونده شده است.
از زمان برگزاری کنگرهها و نشستهای قرون اخیر میلادی تاکنون قدرتهای جهانی به اصلیترین تدوین کنندگان قوانین بینالمللی تبدیل شدهاند. پس از پایان جنگ جهانی دوم این روند غیرقابل قبول با شدت بیشتری ادامه یافت. مسلما جریانهای ناقض حقوق بشر و حامیان اصلی تروریسم در جهان نمیتوانند به صورت همزمان در کسوت مجریان و قضات قوانین حقوق بینالملل ایفای نقش نمایند. در صورتی که کاخ سفید و متحدانش نخواهند یا نتوانند این پرونده را به آژانس باز گردانند آنگاه مسئولیت نقض اساسنامه آژانس بر عهده آنها خواهد بود. این مسئله پس از انتشار گزارش اخیر 16 نهاد اطلاعاتی آمریکا اهمیتی دو چندان پیدا نموده است. از سوی دیگر لجاجت مخالفان هستهای کشورمان با ملت و دولت ایران هزینه شکست آنها در جامعه جهانی را افزایش خواهد داد در چنین شرایطی بهتر است مخالفان ایران فرمول و الگوهای همزیستی در کنار ایران قدرتمندتر هستهای را مورد تجزیه و تحلیل قرار دهند، مسئلهای که واشنگتن و متحدانش در نهایت مجبور به پذیرش آن خواهند شد.
واکنش نظام بینالملل نسبت به گزارش نهادهای امنیتی آمریکا انتشار گزارش 16 نهاد امنتی ایالات متحده آمریکا اثر وضعی مستقیمی بر وجهه بوش و چنی در نظام بینالملل گذاشته است. بر این اساس نومحافظهکاران افراطی با دستانی کاملا بسته به تحرکات خود علیه جمهوری اسلامی ایران ادامه میدهند. سیمورهرش "خبرنگار و محقق آمریکایی میگوید، یافتههای 16 نهاد امنیتی آمریکا درباره ایران، سال گذشته در اختیار کاخ سفید قرار گرفته بود و عملا جنجالی به راه انداخت، چرا که برخیها همچون "دیک چنی" معاون رییسجمهوری اصلا نمیخواستند در این مورد چیزی بشنوند. در این خصوص مسکو و پکن از انتشار گزارش نهادهای اطلاعاتی آمریکا در خصوص جمهوری اسلامی ایران استقبال نمودهاند. رویترز درباره گزارش اخیر سازمانهای جاسوسی آمریکا اعلام نموده است که این گزارش، تمام تلاشهای آمریکا برای قانع ساختن کشورهای دیگر با هدف اعمال دور سوم تحریمها از طریق سازمان ملل متحد علیه ایران را به شکست کشاند.
رییس کمیسیون امور بینالملل شورای فدراسیون روسیه، گزارش مرکز "اطلاعات ملی آمریکا" مبنی بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای ایران را سرآغازی برای تجدید نظر غرب در مواضع خود در قبال ایران دانسته است.
همچنین سفیر چین در سازمان ملل متحد اعلام کرده است که یافتههای جدید برآورد جاسوسی ملی آمریکا در خصوص نبود انحراف در برنامه هستهای ایران پرسشهایی درباره تحریمهای جدید علیه تهران ایجاد میکند.
با توجه به گزارش نهادهای امنیتی ایالات متحده آمریکا، همراهی پکن و مسکو با آمریکا و تروییکای اروپایی دیگر به هیچ عنوان قابل توجیه نیست. بر این اساس روسیه و چین باید موضعی قاطع را در برابر رفتارهای آمریکا و غرب اتخاذ کنند. این حداقل انتظار جامعه جهانی از این دو کشور است.
در این میان دموکراتهای ایالات متحده آمریکا نیز فرصت را مغتنم شمرده و به انتقاد از رفتارهای بوش پسر پرداختهاند. تغییر مسیر سیاست خارجی آمریکا در خصوص جمهوری اسلامی ایران اکنون یکی از اصلیترین خواستههای سیاستمداران مخالف بوش تبدیل شده است.
بوش باید در برخورد با مسئله ایران حل دیپلماتیک را سرلوحه خود قرار دهد.
بر این اساس نامزدهای دموکرات انتخابات ریاست جمهوری 2008 آمریکا از اظهارات ضد ایرانی "جرج بوش" مبنی بر این که شرایط در قبال ایران تغییر نکرده است، به شدت انتقاد کردهاند.
بوش در اظهارات خود پس از اعلام گزارش برآورد جاسوسی ملی آمریکا اعلام نموده است که به رغم انتشار این گزارش هیچ تغییری در تلاش واشنگتن برای تصویب تحریمهای جدید علیه برنامه هستهای ایران اتفاق نمیافتد. هفت نامزد انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در موزه تاریخ ایالت آیووا بر تغییر سیاست واشنگتن در برخورد با ایران و توسل به رویکرد دیپلماتیک تاکید کردند.
سناتور "باراک اوباما" اظهار داشته است که این رئیسجمهور (بوش) اجازه نمیدهد که حقایق به ایدئولوژی وی راه پیدا کند. همچنین سناتور "هیلاری کلینتون" تاکید نموده است که بوش باید این قدرت نمایی را که نباید هرگز شروع میشد، کنار بگذارد و باید از این فرصت استفاده کند. سناتور "هری رید" رهبر دموکراتهای مجلس سنای آمریکا با اشاره به اینکه این گزارش، لحن تند علیه ایران را به چالش کشانده است، خواستار ادامه راههای دیپلماتیک برای حل پرونده هستهای ایران شد. رید و دیگر مخالفان بوش، همچنین وی را به آغاز جنگی دیگر بر اساس اطلاعات غلطی که به وی ارائه شده است متهم کردند.
انتشار گزارش اخیر نهادهای اطلاعاتی آمریکا ضربه سختی را بر پیکره نومحافظهکاران افراطی وارد نموده است. مسلما بوش و چنی در حال سپری نمودن بدترین دوران قدرت خود در کاخ سفید هستند.