* به نظر شما با گزارش نسبتاً مثبت آقای البرادعی پرونده هستهیی ایران شاهد چه تحولاتی خواهد شد؟
** همان طور که میدانید موضوع هستهیی ایران دارای ابعاد فنی، حقوقی و سیاسی است. اگر با رویکرد فنی و حقوقی بخواهیم ببینیم بهترین ملاک کار، گزارش بازرسان آژانس است که تلاش شده به دور از تاثیرپذیری از عوامل سیاسی باشد و به نظر میرسد هم اکنون مسیر درستی را طی میکند و ما امیدواریم تا پایان این رویکرد حفظ شود. از بعد سیاسی نیز اغلب کشورها به عنوان پیشرفتهای عمده به آن مینگرند و امروز با این گزارش درک بهتری از موضوع پیدا کردهاند. البته دستگاههای تبلیغی چند قدرت سلطهگر همچنان سعی دارند فضا را مغشوش و منفی جلوه دهند اما ما بسیار امیدواریم که رویکردهای آنها به دور از تنگنظری و سطحینگری به سمت واقعیتهای بیشتر سوق یابد.
* تصمیم چین مبنی بر خروج اولیه 1+5 و احتمال بازگشتش به این گروه (با توجه به خبرهای ضد و نقیض در این زمینه) را چگونه ارزیابی میکنید؟
** دولت چین بارها بر حق مسلم جمهوری اسلامی ایران به داشتن انرژی هستهیی تصریح کرده و رویکرد آن تاکنون مغایر با تشدید تحریم علیه جمهوری اسلامی بوده است زیرا آنها کاملاً باور دارند که جمهوری اسلامی ایران به هیچ وجه در مسیر برنامههای هستهیی خود انحراف نداشته و به دنبال فناوری غیرصلحآمیز هستهیی نیست. حضور کشورهایی مانند چین به عنوان اعضای مهم جامعه بینالملل و رویکرد مستقل آنها میتواند جایگاه و اعتبار سیاست خارجی در جامعه بینالملل را ارتقا بخشد اما ما با منطق عدالت و صلحطلبی معتقدیم که دنیا بیش از همیشه به صلح عادلانه محتاج است و ایجاد محرومیتها برای هیچ دولت و ملتی پذیرفته نیست و سعادت و توسعه کشورها متعلق به اراده آحاد مختلف ملتها بوده و تنگنظری سلطهگران موجب سستی آنها نخواهد شد.
* آیا جمهوری اسلامی ایران هیچگونه نظری راجع به تحولات پاکستان ندارد؟ آیا ایران از روند دموکراسی در این کشور حمایت نمیکند؟
** تحولات داخلی پاکستان مربوط به خود این کشور است. امیدواریم که این تحولات در روند توسعه، دموکراسی و ثبات در آن کشور خدشهیی وارد نساخته و با درایت مسئولان پاکستان و در پرتو روند رخدادهای دموکراتیک آن کشور مسیر توسعه و رفاه پاکستان تداوم یابد.
* به نظر برخی از صاحبنظران و حتی نمایندگان مجلس، پروژه خط لوله گاز به پاکستان یک کار سیاسی است و با توجه به قیمت بسیار نازل گاز ارسالی به این کشور ارزش اقتصادی ندارد، آیا واقعاً ایران در این زمینه سیاسی عمل میکند؟
** اصولاً این گونه پروژهها در چارچوب سیاستهای راهبردی نظام، با هدف تامین منافع متقابل و توسعه مناسبات دو کشور و در خدمت پیشرفت و رفاه ایران و پاکستان و همچنین صلح و امنیت منطقه طراحی میشود و با در نظر گرفتن جمیع این جهات مورد بررسی و مطالعه کارشناسی قرار میگیرد. بنابراین در پروژه خط لوله صلح گسترش همکاریهای همه جانبه کاملاً مدنظر بوده است.
* در صورت حمله ترکیه به شمال عراق، ایران چه موضعی خواهد داشت؟
** جمهوری اسلامی ایران همواره از تمامیت ارضی کشور عراق حمایت کرده و خواهد کرد. به نظر نمیرسد اقدام نظامی چارهساز باشد. ما هرگونه اقدام تروریستی را محکوم میکنیم و معتقدیم اشغالگران و کشورهایی که از خارج منطقه در عراق حضور دارند، در قبال تامین امنیت منطقه مسئولیت دارند و شیوع ناامنی و درگیری در مناطق مذکور حاصل عملکرد بد نیروهای اشغالگر است.
* اخیراً مقامات آمریکایی نسبت به روند همکاری ایران در عراق اظهار خوشبینی کردهاند، آیا در این زمینه یک توافق نانوشته در حال انجام است؟
** آنچه برای جمهوری اسلامی ایران اولویت دارد کمک به ملت و دولت عراق برای به دست گرفتن زمام امور و کاهش آلام و دردهای آنها است. متاسفانه همچنان شاهد مواضع دوگانه مقامات آمریکایی بودهایم. برخی از مسئولان آمریکایی همچون گذشته مسیر اتهامزنی را دنبال کرده و بدون ارائه کوچکترین سندی جمهوری اسلامی ایران را متهم میسازند. ما اطلاعات موثقی داریم که آمریکاییها با گروههای تروریستی در نواحی مختلف عراق و پسماندههای حزب بعث ارتباطاتی داشتهاند. برای تغییر وضع موجود در عراق مقامات آمریکا باید از مواضع و رفتار دوگانه خود دست بردارند.
* به نظر شما گزارش دبیرکل آژانس تا چه حد میتواند در عدم صدور یا تعدیل متن قطعنامه سوم اثر داشته باشد؟
** ما معتقدیم که صدور قطعنامهها مبنای سیاسی و روانی داشته و از بنیانی حقوقی و منطقی برخوردار نیست. به عبارت دیگر دلیل موجهی برای صدور قطعنامهها در گذشته و آینده وجود ندارد. تاکید برخی قدرتها بر صدور قطعنامه سوم تاثیری بر اراده جمهوری اسلامی ایران به منظور تحقق حق مسلم و قانونی هستهیی ما نداشته و نخواهد داشت. راهبرد ما راهبردی منطقی همراه با پایداری و استواری است و ملت ما مصمم به استمرار آن است.
* آیا آژانس هستهیی در آستانهیی قرار گرفته است که بتواند پرونده حقوقی هستهیی ایران را مختومه اعلام کند؟
** مذاکرات و همکاریهای جمهوری اسلامی ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی همچنان در چارچوب طرح اقدام یا مدالیته ادامه خواهد داشت. براساس توافقات قبلی، آژانس سوالات و ابهاماتی را مطرح ساخته که به مرور در حال پاسخگویی و رفع این ابهامات هستیم. تاکنون موضوعاتی بسیار مهم مانند پلوتونیوم، آلودگی در کرج، ماشینهای سانتریفیوژ P1 و P2 و اوراق اورانیوم فلزی حل شده و تعاملات فیمابین همچنان ادامه دارد. البته همان طور که اشاره شد موضوع P1 و P2 مهمترین بخش ابهامات در برنامه هستهیی کشورمان بود که گزارش البرادعی نشان میدهد که در مورد این موضوع کاملاً شفافسازی شده است.
* تحریمهای آمریکا و اروپا علیه ایران عملاً آغاز و رو به افزایش است. آیا در حال حاضر ایران اقدامات متقابل خود را که قبلاً به آن اشاره کرده بود، شروع کرده است؟
** ما طی قریب به 28 سال گذشته در شرایط تحریم کامل از سوی ایالات متحده آمریکا قرار داشتهایم. علاوه بر آن کشورمان امکان واردات فناوریهای High tech و تجهیزات صنعتی و نظامی مدرن و پیشرفته از بسیاری از کشورهای اروپایی را نداشته و عملاً با تحریم مواجه بوده است. اما دیدیم که ملت ایران طی این سه دهه با تحمل سختیها و مرارتهای بیشمار در زمینههای اقتصادی و خودکفایی صنعتی به چنان موقعیتی دست یافته که امروز امکان تولید اغلب نیازهای خود را در داخل داراست و لذا به رغم همه تهدیدها و هجمههای تبلیغاتی، هراسی از آنها نداشته و این تهدیدها در عوض، موجب عوارض و پیامدهای منفی برای کشورهای سلطهگر شده است.
جمهوری اسلامی ایران به هیچوجه از تحریم استقبال نمیکند و اعتقاد دارد که مناسبات خوب جمهوری اسلامی ایران با کشورهای جهان و وجود پیوندهای دوستی و مودت میان ملتهای منطقه، مولفههای اصلی استقرار صلح و امنیت و دستیابی به توسعه و پیشرفت هستند. تجربه نشان داده که ملت بزرگ ایران تحریم را به یک عامل شکوفایی اقتصادی و پیشرفتهای شگرف برای خود تبدیل کرده و خواهد کرد. مردم ما از تحریم نگرانی ندارند چرا که حاصل این فشارها در سه دهه گذشته ملت ایران را آبدیده کرده و به خوبی آنان را واکسینه ساخته است.
* موضع نهایی ایران در خصوص پیشنهاد عربستان مبنی بر کنسرسیوم هستهیی چیست؟
** این طرح از سوی ایران نه رد و نه تایید شده است. واقعیت این است که ایران در حال بررسی این پیشنهاد است. اما باید در نظر گرفت که کشورهای عربی همسایه در خصوص فعالیتهایی هستهیی زمینهیی ندارند، بنابراین ایران نمیتواند فعالیتهای هستهیی خود را در این کشورها ادامه دهد. از سویی باید دید کشور عربستان به عنوان پیشنهاد دهنده این طرح تا چه اندازه در تحقق این طرح جدی است یعنی ادامه در کشور سوئیس. به هر حال ایران در حال ارزیابی و بررسی این طرح است. ضمن اینکه ما میتوانیم با نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی تمامی تجربیات خود را در اختیار کشورهای منطقه قرار دهیم.
* نقش وزارت امور خارجه در پروژه خط لوله صلح چیست؟ آیا ضعف وزارت نفت موجب حضور وزارت امور خارجه در این پروژه شده است؟
** وزارت امور خارجه بر اساس مسئولیت قانونی خود در زمینه شناسایی و فراهم کردن زمینههای همکاری و همچنین امضای موافقتنامهها و پیگیری اجرای آنها با کشورهای خارجی اقدام میکند. همان گونه که میدانید ریاست بخش ایرانی کمیسیونهای مشترک اقتصادی بنا به اقتضای موقعیتهای ویژه بر عهده وزارتخانههای مختلف گذاشته شده است که وزارت امور خارجه نیز مسئولیت برخی از آنها از جمله کمیسیونهای مشترک اقتصادی با کشورهای همسایه مانند پاکستان را بر عهده دارد. در این وزارتخانه معاونتهای اقتصادی و سیاسی منطقهیی با هماهنگی سایر و وزارتخانهها، سازمانها و موسسات ذیربط در پیشبرد این اهداف تلاش میکنند.
* چهار ماه از تصویب رژیم تجاری ایران میگذرد اما هنوز سند این گزارش به سازمان تجارت جهانی (WTO) ارائه نشده است، لطفاً بفرمایید علت این تاخیر چیست؟ با توجه به اینکه وزارت بازرگانی مسئولیت این تاخیر را قبول ندارد و عدم ارائه گزارش را بر عهده وزارت امور خارجه میداند، آیا علاوه بر اختلاف داخلی میان دو وزارتخانه، مسائل سیاسی بینالمللی در عدم ارائه این گزارش موثر نبوده است؟
** در راستای پیگیری عضویت کامل جمهوری اسلامی ایران در سازمان تجارت جهانی پیشنویس اولیه رژیم تجاری ایران به دبیرخانه آن سازمان ارسال شده است، لیکن این متن نیازمند اصلاحاتی است که هماکنون مراحل نهایی خود را دولت سپری میکند.
اصولاً تدوین و ارائه گزارش رژیم تجارت خارجی مورد توجه و اهتمام دولت نهم است و مجموعه اعضای دولت از جمله وزرای محترم امور خارجه و بازرگانی در این زمینه متفقالقول هستند. در این زمینه تلاشهای کمیسیون اقتصادی دولت و معاون اول محترم رئیسجمهور بسیار راهگشا بوده و هماکنون همه دستگاههای ذیربط در تلاشند که با همکاری و هماهنگی هم این گزارش را اصلاح و سریعاً به WTO ارسال کنند.