سیدصمد موسوی
از سال 1979 اعمال تحریمها علیه ایران برای انزوای کشورمان یک پای ثابت سیاستخارجی واشنگتن بوده و همیشه ادعا کردهاند که در این سیاست موفق شدهاند و ایران را به کشوری منزوی مبدل کردهاند و متاسفانه بعضی از افراد ناآگاه یا سست عنصر داخل کشور هم با آنها همصدا شدهاند. اما واقعیت چیز دیگری را نشان میدهد چراکه سیاستمداران کشورمان با دیپلماسی فعال و تکیه بر توانایی در داد و ستد توانستهاند با وجود دخالتها و کارشکنیهای سیاستمداران کاخ سفید، با کشورهای مختلفی نظیر روسیه و چین و... روابط صمیمی ایجاد کرده، با عقد قراردادهای متنوع در عمل این سیاست را با شکست روبرو کرده، سیاست امریکا را خنثی کنند. تا جایی که ناکامیهای امروز امریکا؛ بهویژه انزوای سیاسی روزافزون واشنگتن در ماجرای مقابله با فعالیتهای صلح آمیز اتمی ایران در سالهای اخیر و عدم موفقیت در اجماع جهانی علیه ایران از پیامدهای این موفقیت محسوب میشوند.
در ادامه به بعضی از موارد عینی که اثبات میکند ایران برعکس ادعای امریکا منزوی نبوده بلکه در سیاست خود موفق عمل کرده است را بیان میکنیم:
1. عدم توافق گروه 1+ 5 در باره صدور قطعنامه سوم علیه ایران
با وجود اینکه تلاش کشورهای غربی برای تصویب دور جدید تحریمهای اقتصادی ایران تا کنون نتیجهای در بر نداشته است، گروه 1+5 در هفته اخیر تلاشهای پیگیری برای تهیه پیشنویس قطعنامه جدید شورای امنیت علیه ایران کردند، ولی همچنان مخالفت روسیه و چین با تشدید تحریمها مانع از تصویب آن شده است.
با وجود آن که قرار بود در جلسه شورای امنیت برای تصویب تحریمهای جدید اقتصادی ایران، پیش از آغاز سال 2008 میلادی تشکیل شود و این تحریمهای تحمیلی براقتصاد ایران از آغاز سال 2008 میلادی اجرا شود، ولی به دلیل عدم توافق کشورهای 1+5 با یکدیگر در این مورد و نیاز به مذاکرات بیشتر، جلسه به سال آینده میلادی موکول شد.
ادامه فعالیتهای هستهای کشورمان و نحوه تعامل با ایران هماکنون به یکی از مسایل اختلافی در میان کشورهای اروپایی تبدیل شده است تا جایی که اروپائیان به دو گروه تبدیل شدهاند گروهی همچون فرانسه و انگلیس از تشدید تحریمها حمایت میکنند و گروهی دیگر ضمن ابراز مخالفت با این اقدامات، افزایش فشارها را عاملی برای آغاز یک جنگ دیگر در خاورمیانه عنوان میکنند، چنانکه فرانک والتر اشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان، امریکا را به پرهیز از ماجراجویی توصیه و اعلام کرده که همراه روسیه و چین به دنبال پیدا کردن راه حلی دیپلماتیک برای حل پرونده هستهای ایران است.
به نظر بسیاری از سیاستمداران ادامه این بحثها منجر به افزایش اختلافات بیشتر میان کشورهای اروپایی خواهد شد؛ زیرا با نگاهی به عملکرد اروپا از آغاز اعمال تحریمها علیه ایران از سوی امریکا تا کنون می توان ملاحظه کرد که کشورهای اروپایی تلاش کردند تا روابط اقتصادی خود را با ایران حفظ کنند. در این میتوان به مناسبات فروان ایران با فرانسه که اتفاقا از دوستان و همفکران امریکا بوده و برای صدور قطعنامه تلاشهای فراوانی نمود اشاره کرد.
در مورد ادامه تحریمهای بیشتر علیه ایران نظرسنجیای که از سوی شبکه تلویزیونی دولتی «Span -C» در امریکا صورت گرفته 79 درصد از پاسخ دهندگان به پرسشها با مخالفت با اعمال تحریمهای بیشتر علیه ایران آن را در روند فعالیت برنامه هستهای کشورمان بی اثر دانستهاند و حتی دموکراتهای این کشور نیز مخالفت خود را با هرگونه اقدام خصمانه علیه تهران اعلام کردهاند. که این موضوع به خوبی نشانگر عدم انزوای کشورمان می باشد.
2. روابط گسترده ایران با روسیه
درسالهای اخیر روابط ایران با کشور قدرتمند همسایه یعنی روسیه گسترش چشمگیری پیدا کرده است خود به چالشی برای سیاستمداران امریکا تبدیل شده است از مهمترین این وقایع می توان به دیدارهای رو‡سای جمهوری ایران و روسیه در نیویورک، شانگهای، بیشکک و تهران اشاره کرد؛ بهخصوص حضور پوتین - رئیس جمهور روسیه - در تهران که با وجود سنگ اندازیهای متعدد امریکا صورت گرفت و شرکت در اجلاس سران حاشیه دریای خزر در تهران و مذاکرات دکتر احمدینژاد و پوتین که بر توسعه روابط میان دو کشور ایران و روسیه بهطور صریح و روشن بر ضرورت توسعه همکاریها در همه زمینهها تأکید کردند و همچنین دیدار وی با مقام معظم رهبری از اهمیت ویژهای برخوردار بود. از دیگر رخدادهای مهم در پیشرفت این روابط می توان به موارد ذیل اشاره کرد:
الف) مذاکرات مستقیم دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با رئیس جمهوری روسیه اشاره کرد، آنهم در اقامتگاه پوتین در«نووا اگاریوو» که این امر از نظر دیپلماتیک بسیار حائز اهمیت بود.
ب) سفر دکترمنوچهر متکی وزیر امور خارجه کشورمان به روسیه و شرکت در هفتمین کمیسیون اقتصادی مشترک دو کشور که به گفته ایشان با موفقیت برگزار شد و با اشاره به اینکه تجارت میان ایران و روسیه در 9 ماه سال 2007 در مقایسه با سال قبل 100 درصد افزایش پیدا کرده است گفت: روسیه و ایران اولین و دومین دارنده عظیمترین منابع گاز هستند؛ بنابراین همکاریهای انرژی هم در روابط دو جانبه و هم همکاریهای چند جانبه منشأ منافع فراوانی برای دو کشور خواهد بود.
3. روابط گسترده ایران با چین
در سالهایی که ادعا میشود ایران در انزوا به سر میبرد با کشور بزرگ و قدرتمند چین دارای روابط سیاسی و اقتصادی فراوانی هستیم از جمله این روابط میتوان به قرارداد نفتی دو میلیارد دلاری ایران و چین اشاره کرد که با شرکت سینوپک بزرگترین شرکت نفتی و تولیدکننده مواد پتروشیمی چین منعقد شد؛ قرارداد کلانی در زمینه سرمایهگذاری در میدان نفتی یادآوران با ایران. طبق ارزیابیهای ایران این میدان نفتی 2/3 میلیارد بشکه نفت خام و 7/2 تریلیون فوت مکعب گاز طبیعی قابل استحصال دارد.
در واکنش به این قرارداد وزارت امور خارجه امریکا در موضعی منفعلانه اذعان کرد که از انعقاد قرارداد نفتی میان ایران و چین مأیوس شده و آن را به زعم خود تضعیف کننده تلاشهای بینالمللی در فشار بر تهران برای توقف برنامه هستهای دانست. «جسیکا سیمون» سخنگوی وزارت امورخارجه امریکا در این رابطه گفت: ما از گزارشهای (مربوط به عقد قرارداد) عمیقا مأیوس و نگران شدهایم و این را به صراحت به مقامهای چینی خواهیم گفت.
4. حضور قدرتمند ایران در خاورمیانه
با وجود تلاشهای امریکا در منطقه خاورمیانه مبنی بر ایجاد اختلاف بین ایران و کشورهای منطقه که یکی از استراتژیهای اصلی دشمن برای انزوای ایران در جهان عرب محسوب میشود در این میدان می توان به اجلاس آناپولیس اشاره کرد که یکی از مهمترین اهداف آن انزوای ایران بود. با این وجود تلاش ایران در سیاست فعال و تنشزدایی باعث شده که نه تنها ایران به انزوا کشانده نشود؛ بلکه در سالهای اخیر مناسبات ایران با کشورهای عربی خلیج فارس و خاورمیانه سیر صعودی را طی کند. در ادامه به چند نمونه اشاره میشود:
الف) شرکت دکتر احمدینژاد در شورای همکاری خلیج فارس که با دعوت امیر قطر صورت گرفت. این حضور یکی از مواردی بود که توطئه انزوای ایران را خنثی کرد و خط بطلانی بر تبلیغات امریکا و دوستانش کشاند و ثابت کرد که عملا ایران منزوی و تنها نیست که تأثیرگذارترین کشور منطقه محسوب میشود.
ب) دعوت رسمی پادشاه عربستان از دکتر احمدینژاد برای انجام مناسک حج که اولین بار در تاریخ روابط این دو کشور صورت پذیرفت.
ج) موضوع مهم دیگر در این مقوله ورود اتحادیه عرب و چهرههای شاخص اعراب در حمایت و دفاع از بهرهمندی ایران از انرژی هستهای است که میتوان به اظهارات «عمرو موسی» دبیرکل اتحادیه عرب در دفاع و حمایت از مواضع و دیدگاههای محمد البرادعی اشاره کرد. این درصورتی میباشد که معمولا کشورهای عربی و نهادهای بینالملل عرب در مسایل مرتبط با ایران معمولا از موضع سکوت رفتار میکردند.
د) توسعه روابط مصر و ایران که آغاز روابط جدید سیاسی در منطقه است که با سفر هیأت بلندپایه مصری به کشورمان، فصل جدید روابط جمهوری اسلامی ایران و مصر ایجاد خواهد شد.
این همکاری علاوه بر اینکه آثار زودهنگام مثبتی بر منطقه دارد و قطعا مورد توجه سایر کشورهای منطقه هم قرار خواهد گرفت؛ یکی از استراتژیهای اصلی دشمن برای انزوای ایران در جهان عرب را با شکست مواجه می کند.
هـ) تأثیر ایران در تحولات عراق که با وجود مخالفتها و ناخوشنودیهای سران امریکا باعث شده تاکنون سه دو مذاکره در سطح سفرا در عراق درباره بهبود اوضاع امنیت این کشور برگزار کنند و این خود به خوبی نشان میدهد که خود امریکا نیز اعتقادی به این دروغ خود که ایران را منزوی کرده، ندارد. درضمن داد و ستدهای فراوان با عراق که با وجود حضور پررنگ و چشمگیر امریکا در این کشور قراردادهای متعددی را با ایران منعقد کرده ، سیاست امریکا را خنثی کرده است.
علاوه بر موارد مذکور میتوان به محبوبیت ایران در مناطق دیگر دنیا مثل امریکای لاتین و افریقا اشاره کرد. کشورمان در تحقق سیاست فعال خود با عقد قرادادهای مختلف و دیدارهای مختلف با سران این کشورها برای نیل به این مهم تلاش میکند و همچنین در نفی ادعای بیاساس انزوای ایران می توان به استقبال پر شور مردم آن کشورها به همراه مسو‡ولین کشورشان، در سفرهای دکتر احمدینژاد اشاره کرد.
5. اعترافات سیاستمداران دنیا
در طی روزهای گذشته بسیاری از سیاستمداران و بزرگان جهانی بر این عقیدهاند که دیگر زمان بیاعتنایی به کشورها تمام شده و باید به آنها احترام گذاشت و با زورگویی نمیتوان از کشوری چیزی طلب کرد. و تنها راه مذاکره است و این خود نیز بطلانی بر نظریه انزوا است. به نمونه هایی از این اعترافات اشاره میکنیم:
سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا: جمهوری اسلامی ایران با نفوذترین کشور منطقه است.
سناتور دموکرات «دایان فین اشتین» گفته است: اکنون زمان دیپلماسی در بالاترین سطوح است.
سرگئی لاوروف وزیر امورخارجه روسیه در جلسهای که برای تصویب پیشنویس قطعنامه سوم علیه ایران برگزار شد بود ضمن استقبال از گزارش سازمانهای جاسوسی امریکا اذعان داشت: «روسیه اطمینان دارد ایران حتی پیش از سال 2003 میلادی هم برنامه نظامی نداشته است. بنابراین دلیلی برای تشدید فشارهای اقتصادی یا محروم کردن این کشور از حضور در عرصههای اقتصادی، تجاری و صنعتی بینالمللی وجود ندارد.»
پادشاه عربستان سعودی نیز در سفر به لندن ضمن هشدار به امریکا در پرهیز از هرگونه ماجراجویی جدید علیه ایران، گفت: «باید با حکمت و درایت تصمیم گرفت».
«سعود الفیصل»، وزیر امور خارجه عربستان قبل از آغاز نشست آناپولیس، تأکید کرد: «ایران کشوری مهم در منطقه است و نقش مهمی در امنیت منطقه ایفا میکند لذا ما با ایران رابطهای صمیمانه برقرار میکنیم و نسبت به فعالیتهای ایران اطمینان کامل داریم.»
آنجلیکا رئیس هیأت روابط با ایران در پارلمان اروپا ضمن انتقاد از مواضع امریکا درباره مسأله هستهای و تاکید بر مذاکره برای این منظور توصیه کرد که موضوع هستهای ایران از شورای امنیت و مذاکره درباره تصویب قطعنامههای بیشتر علیه ایران خارج شده و بهطور کامل به آژانس برگردد و گفته: «از آنجا که از امریکا انتظار هیچ راهکار سازندهای در حل مسأله هستهای ایران نمیرود بایستی اروپاییها در این زمینه اجرای امور را در دست بگیرند. اروپاییها نباید با مسامحهکاری با سیاستهای امریکا همراه شده و به گزینه نظامی با ایران در حل این مسأله روی آورند. ما باید بدون امریکا وارد مذاکره با ایران شویم.»
وزیر جنگ رژیم صهیونیستی ضمن انتقاد از رئیس جمهوری امریکا به سبب شکست تلاشهایش در تحریک جامعه بینالمللی بر ضد ایران بوش را انسانی غیر منطقی توصیف کرد. ایهود باراک در این مورد گفته است بوش در تحریک جامعه بینالمللی بر ضد ایران برای توقف برنامه هستهای این کشور شکست خورده است.
در پایان بایسته است قسمتی از سخنان دکتر علاءالدین بروجردی که در نطق پیش از دستور مجلس ایراد کرده، به درستی بین ایران و امریکا مقایسه کرده است را بیاوریم: «... در چنین شرایطی بهراستی چه کسی منزوی است؟ آیا جمهوری اسلامی ایران که مقامات عالی رتبهاش وقتی به عراق بحرانزده سفر میکنند، به همه جا میروند و همه را میبینند و یا امریکایی که حتی در سطح سفر رئیسجمهور بهرغم داشتن دههاهزار نیروی مسلح در این کشور بدون اطلاع قبلی و با نگرانی و ترس، سفری فقط چند ساعته به عراق دارد؟
آیا جمهوری اسلامی ایران در صحنه سیاسی جهان امروز منزوی است که در اجلاس مهم شانگهای که دو عضو مؤسس آن از اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل هستند دعوت میشود، و در سطح رئیس جمهور به سخنرانی، ملاقات و مذاکرات رسمی میپردازد یا امریکایی که برای جلوگیری از این دعوت، همه تلاش خویش را بهکار میگیرد و نمیتواند؟ وی با ادامه این سوالات، خاطرنشان کرد: آیا جمهوری اسلامی ایران کشوری منزوی است که از رئیسجمهورش در سفر به کشورهای مختلف جدای از استقبال مقامات رسمی، مردم با شور و شوق و علاقه استقبال میکنند یا امریکایی که به هر کجا که میرود حتی کشورهای اروپایی، با موج اعتراض و ابراز نفرت مردم مواجه میشود.»