سرویس ترجمه: این روزها چینیها که در همه جای دنیا حضوری فعال و چشمگیر دارند، تصمیم گرفتهاند، حتی در عرصه هوا ـ فضا و رقابتهای تسلیحات فضایی آمریکا را پشت سر بگذارند.
اصل ماجرا برمیگردد به 1957، زمانی که اتحاد جماهیر شوروی سابق، اولین فضاپیمای خود را به مریخ فرستاد. رهبر سابق چین مائوتسه تونگ به دنبال دستیابی به فضا و وارد شدن در عرصه رقابتی با شوروی سابق و ایالات متحده برآمدند. به طوری که در 1970 چین اولین پرتاب موفقیتآمیز ماهواره فضایی خود را با موفقیت کامل انجام داد. سپس در سال 2002 اولین اخترشناس خود را به مدار سیارات فرستاد.
واقعیت این است که بسیاری از فناوریهای فضایی چین به دهههای دوران شوروی سابق و مدلهای آمریکا مربوط میشود که نتوانستند پکن را از پیگیری و دستیابی به سلاحهای ضدماهوارهای نیز مانع شوند. واشنگتن و مسکو از دهه 80 آزمایشهای آنها را متوقف کرده بودند. از نقطه نظر بعضیها، تعبیر چینی «جنگ ستارگان» سکوال squal در حال شکلدهی جدید در حمله به هستههای دشمن میباشند.
حتی در این رابطه، جامعه بینالمللی از پرتاب ماهواره ضدسلاحهای بالستیک به فضا که در 11 ژانویه 2007 صورت پذیرفت، بشدت تکان خورد. بویژه از آن چه که کشورهای ایالات متحده، ژاپن و استرالیا و سایر کشورها پرتاب کرده بودند فراتر رفت. در این میان از کار انداختن یک ماهواره هواشناسی چین در مدار سفلی که به ندرت اتفاق میافتد که درست در همان جایی قرار بگیرد که ماهوارههای آمریکا از قبل در آن جا پارک کردهاند، توسط یک سلاح انرژی به نام کینتیک kinetic احتمالاً یک سلاح 21 ـ DF از نوع سلاحهای بالستیک که همچون تکهای کهنه از کایت میباشد مورد اصابت واقع و کاملاً کارایی خود را از دست داد. اما آن چه در این میان جدید و تازه است، این است که چینیها اقدام به بومی نمودن ابزار و قطعات ماهوارههایی کردهاند که امروزه آنها را قادر به ساخت سلاحهایی لیزری، فضایی نموده که براحتی میتوانند ماهوارهای در حد و اندازه یک یخچال را تا فاصله 500 مایلی در فضا نابود سازند. حال آن که فرضیه و دیدگاههای سایرین بود که چین از یک چنین توانایی برخوردار نیست. اما در مقابل چشمان جامعه دفاعی ایالات متحده، این امر ثابت کرد که چینیها دارای ظرفیتها و تواناییهای بسیار بالاتری هستند.
«مایکل دیسوئین»، یک متخصص برجسته چینی و عضو مرکز صلح بینالمللی دیل کارنگی ضمن این اظهارات میگوید: برخیها میگویند، اگر میتوانید این کار را انجام دهید، حال آن که ما از آن خبر نداشتیم، چه کاری دیگر میتوانند انجام دهند که ما از آن اطلاع نداریم. در این میان، سخنگوی وزارت خارجه چین لیوجیان شائو اصرار دارد که آزمایش پرتاب ماهوارهای تهدیدی علیه هیچ کشوری محسوب نمیشود.
اما این گفته وی به نوعی صدای تهدید و پیشروی را از خود بروز میکرد. در عین حال، مقامات رسمی چین هرگز نگرانی و دغدغه خود را درباره امتناع ایالات متحده از ممنوعیت سلاحها در قضا پنهان نکردند و با وجود فشارها ایالات متحده به توسعه سلاحهای فضایی ادامه میدهد.
مرکز سیاست فضایی ملی آمریکا، در اکتبر گذشته تصریح کرد که حق تکذیب و ممانعت در مقابل هر نوع تخاصمی علیه منافع آمریکا در دسترسی به فضا در انحصار آمریکا میباشد. به طوری که این مساله همچون اعلامیهای از سوی یک مقام رسمی چین تعبیر شد و آن را به «بوی باروت اسلحهای که بیش از حد قدرت خود شلیک کرده است» تشبیه نمود.
معاون دایره مدیریتی کنترل تسلیحات و خلع سلاح چین میگوید: رشد سلطهطلبی آمریکا در واقع همچون سیاست جدید، به نابودی اشتیاق و توجه کشورها در جهت یقین و تثبیت کنترل رزمایشهای فضایی منجر میشود.
خطمشی نظامی چین اغلب بر اساس فلسفه چینی تنظیم میشود، مبنی بر اینکه، تواناییهای افراد را در مرحله حساس پایین نگه دارد و سپس او را در زمان محدود کند. لذا، آزمایش اخیر پرده از روی این خطمشی چین برداشت به طوری که انعطافپذیری تمامی تحلیگران را بیش از پیش متعجب و شگفتزده کرد. آنهایی که به چهره نه خندان و نه گریان چینیها عادت کرده بودند، اکنون به چهرهای جدید به نام «قدرت نرم» از چینیها مواجه شدهاند.
در عین حال این چهرهنشانی و تشریحی و توضیح و تفسیری از دیپلماسی سکوت و سکوت دیپلماتیک چینیها و وزیر خارجه و وزارت امور خارجه چینیها را در برندارد تا دیگران از رهگذر آن بتوانند به نیات نظامی آنها در پرتاب ماهواره فضایی تا قبل از اقدام پی ببرند. به طوری که دو هفته پس از پرتاب و انجام آن دنیا به این مساله رسید. درست در 19 ژانویه که خبر پرتاب ماهواره فضایی چین به گوش جهانیان رسید. بدون آن که خود چینیها آن را علنی سازند فکر میکردند که دو طرف دهان خود را همچنان بسته نگاه خواهند داشت.
مقامات چینی اعلام کردند که کشورشان مشتری جدید و رفیق تازهای در فضا میباشد و اصرار دارند ثابت نمایند حضور جدید آنها در فضا موقعیت رهبری آمریکا در فضا موقعیت رهبری آمریکا در فضا و یا حتی روسیه را هرگز به چالش نخواهند کشید. در عین حال، آزمایش اخیر ASAT، پرتاب ماهواره چینی میتواند بذر شک و تردیدهایی را در خصوص برتری آمریکا را در اذهان جهانیان بیفشاند. حال آن که وزارت خارجه چین حرف دیگری را میزند و آن پذیرش قدرت اول فضایی آمریکا میباشد. سخنگوی این وزارتخانه میگوید: من هیچ مشکلی در راه این آزمایش فضایی نمیبینم و در نتیجه حتی در صورت ارسال و مساله رقابت تسلیحاتی در فضا چالشی را در پیش روی خود نمیبینم.
دیپلماتهای خارجی میگویند، خواه پکن با شعارهای خود ادعای عدم چالش با دیگران سر بدهد و یا دیگران آن را قبول کنند جامعه جهانی به این حرکت فضایی جدید چین همواره به چشم تهدید نگرانکننده مینگرد.
برخی از متخصصان آمریکایی میگویند: چینیها حداقل تاکنون در سه نوبت در آزمایشهای پرتاب ماهوارهای خود معروف به ASAT قبلاً با ناکامی و شکست مواجه شدهاند که در ماههای آوریل و نوامبر و اکتبر سال گذشته صورت گرفت. اگر چه متخصصین و استراتژیستهای آمریکایی از این ناکامیهای سال 2006 چین مطلع بودند، اما هرگز به صورت عمومی آن را اعلام نکردند و خود چینیها هم در این خصوص سکوت کردند. اما اشتباه چینیها در این بود که فکر کردند اگر آنها سکوت کنند، آمریکاییها هم سکوت خواهند کرد. نگاه نظامی چینیها به آمریکا در رشد روزافزون آن به قدرت ماهوارهای همچون نگاهی به رقیب سرسخت میباشد. به طوری که یک گزارش حاکی است استفاده از ایالات متحده از ماهوارهها در خلال سال 2003 و قبل از جنگ عراق، تخمین زد که این قدرت ماهوارهای آمریکا، اطلاعاتی معادل 95 درصد از قدرت تجهیزات نظامی عراق و نیز 90 درصد از ارتباطات و وسایل ارتباطی و مخابراتی نظامی این کشور، صد درصد از قدرت دریایی و موقعیت زمینی و هوایی آن را کاملاً برای آن به ارمغان آورد.
دکتر «دینچنگ» که به موضوعات فناوری نظامی چین در مرکز تحلیلهای راهبردی در واشنگتن دیسی کار میکند، ضمن ارایه گزارش مذکور میگوید: درست است که مقامات چینی خود را رفیق تازه فضایی بودن دردسر برای واشنگتن مسکو میدانند. یک دهه گذشته چینیها از اینکه رژیم حاکم بر تایوان که به دنبال استقلال از چین بود و به پشتوانه آزمایشهای تسلیحاتی در نزدیکی جزیره تایوان ادعا کردند که حتی با توسل به زور هم شده باید به چین واحد ملحق شوند. لذا در یک هشدار به چین، واشنگتن دوایر کرافت خود را در نزدیکی تنگه تایوان مستقر نمود. اما با توجه به عدم عملیات از سوی آمریکا، چینیها در صدد کسب قابلیتهای خود از طریق پرتاب ماهوارهای بر روی عملیات و تحرکات نظامی آمریکا در این جزیره میباشند که میتواند محاسباتی را در جهت بحران تایوان به نفع چینیها رقم زند. در این میان آرتودینگ یک تحلیلگر امنیتی در دانشگاه ملی چینگچی تایوان ضمن این اظهارات می گوید: اتکای آمریکا به طور وسیعی بر ماهوارههای تخصصی آن چنان است که آزمایشهای چینیها آنها را به این نتیجه و تفکر برساند که آیا آنها میخواهند درگیر در بحران تنگه تایوان شوند؟ در این میان بسیاری از متخصصین دفاعی آمریکایی میگویند آزمایشهای پرتاب ماهوارهای چینیها، نشان از آغاز یک گفتمان بینالمللی به امید اجتناب از مسابقه تسلیحاتی جدید میباشد. این در حالی است که دولت بوش از دعوت روسیه و چین برای مذاکره بر سر پیمان منع و توقف تسلیحات فضایی خودداری کرده است. دلیل این موضوع بسیار هستند. منع تحقیق و توسعه سلاحهای ضد فضایی و رسیدن به یک توافق غیرممکن میباشد. توقف و منع آزمایشهای چین که به تازگی صورت گرفته، در سطح وسیع آن، پای جامعه جهانی را برای محدود کردن انگیزههای آمریکاییها در جهت برنامههای دفاعی تسلیحاتیشان را باز خواهد کرد و دلیل نهایی برای یک چنین اقدام آمریکا نبود چارچوبی برای هر گونه مذاکره از جمله کنفرانس سازمان ملل درباره خلع سلاح ژنو که دارای 65 عضو فعال میباشند، است.
آمریکا و روسیه دو دهه قبل درباره توقف آزمایشهای سیستمهای ضدماهوارهای به توافقاتی دست یافتند. اما اکنون ورود علنی چین به بازی ضد ماهوارهای به جمع دو میلیون ایستگاههای ماهوارهای در جو زمین نه تنها سایر ماهوارهها را تهدید میکند، بلکه ماهوارههای خود را نیز مورد تهدید قرار داده است.
«لورا گریگو» یک متخصص امور امنیتی فضایی در مرکز اتحادیه دانشمندان ضمن این اظهارات می گویند: مشکلات موجود ساده و آسان نیستند، اما احتمال حل آن وجود دارد.