محمدمهدی غفاری
چهارمین مرحله از پنجمین دور مذاکرات شش جانبه از سوی نمایندگان 6 کشور آمریکا، چین، روسیه، ژاپن، کره شمالی و کره جنوبی در پکن مقرون به نتیجه بوده است. پس از یک ماراتن سخت نفسگیر 3 ساله، نمایندگان 6 کشور ذیربط در خصوص حل مسائل شبهجزیره کره البته با محوریت فعالیتهای هستهای کره شمالی به توافق اولیه دست یافتند. در پنجمین دور مذاکرات شش جانبه، شرکتکنندگان توانستند آمریکا و کره شمالی را متقاعد کنند که پذیرش دیدگاه الزاما به معنای قبول شروط یکدیگر ـ آمریکا و کره شمالی ـ نیست. زیرا در مذاکرات دورههای قبل، کره شمالی توقف فعالیت نیروگاههای هستهای خود را ابتدا منوط به توقف و لغو تحریمهای اقتصادی آمریکا علیه خود میدانست و متقلابلا آمریکا از کره شمالی میخواست اعطای کمکهای مالی و لغو تحریمها، منوط به اقدام کره شمالی در جهت توقف فعالیتهای هستهای پیونگ یانگ باشد.
طبق توافق اولیه که در واقع چین ـ با ارائه پیشنهاد و پیشنویس ـ طراح آن بوده است کره شمالی قبول کرد که رآکتورهای آب سنگین خود را در قبال دریافت 50 هزار تن سوخت ـ که نهایتا با دریافت 950 هزار تن سوخت در سال کامل میشود ـ متوقف کند.
به این ترتیب پیونگ یانگ و واشنگتن بسترها را برای برداشتن اولین گام و احیانا عادی کردن روابط هموار میبینند، به ویژه آنکه کریستوفر هیل، نماینده ارشد مذاکرهکننده دولت آمریکا اعلام کرد (احتمالا) نام کره شمالی از لیست سیاه شرارت حذف خواهد شد. ضمن آنکه آمریکاییها یک چراغ سبز دیگر مبنی بر اینکه تحریمهای اعمال شده از سوی شورای امنیت سازمان ملل را لغو خواهند کرد.
ظاهرا کره شمالی که حمایتهای چین، متحد تاریخی خود را داشت توانست در چارچوب مذاکره و بالا بردن توان چانهزنی خود به پارهای از مطالبات خود دست یابد که این مساله (البته) مطلوب دولت چین نیز است. چنانچه پیونگ یانگ به قول خود عمل کند، آمریکا نیز برای نشان دادن حسن نیت! خود ناچار به اجرای تعهدات خود در قبال آنچه که به کره شمالی وعده داده بود، خواهد بود. براساس پیشنویس ابتکاری چین، کره شمالی دو ماه فرصت دارد تا در هماهنگی و رایزنی با چهار کمیته فرعی، تهدیدها را به فرصت تبدیل کند. این واقعیت که کره شمالی آخرین پایگاه نظام کمونیستی ـ آن هم از نوع استالینیستی ـ است بر کسی پوشیده نیست.
به همین دلیل کره شمالی درصدد محاسبه سود و زیان خود در این بازی است و ترجیح کره شمالی ماندن در نظام فعلی است فلذا حاضر به توقف فعالیتهای هستهای خود در مرکز (یونگ بیون) میباشد.
از دید کره شمالی، همین که آمریکا وادار به اجرای برخی تعهدات در قبال پیونگ یانگ شده است، یک امتیاز برای کره شمالی محسوب میشود اما همین یک امتیازی که آمریکا در این دور از مذاکرات به کره شمالی داده است با واکنش برخی مقامات آمریکایی روبهرو شده است.
جان بولتون، نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل، هیل و آمریکا را به نرمش در قبال کره شمالی متهم کرده و افزوده است که این نرمش واشنگتن، برخی از کشورها را برای گرفتن امتیاز از آمریکا گستاختر خواهد کرد اما پاسخ هیل به بولتون این بوده است که آمریکا سه گام به جلو برداشته و طبیعی است که یک گام نیز به عقب بردارد.