ارتش چین تحت فرمان چه کسی است؟

 محمدصادق امینی
کارشناسان مسائل نظامی می گویند چین از رشد اقتصادی خود برای تقویت بازوی نظامی اش استفاده می کند در حالی که عملکرد شفافی هم از خود بروز نمی دهد. این در حالی است که بنابر اظهارات همین کارشناسان عادت چین به مخفی کاری، چالش ها و تهدیدات ترسناکی را در ارزیابی جاه طلبی های این کشور در دراز مدت مطرح می کند. برای دولت های خارجی و تحلیلگرانی که تحولات نظامی چین را دنبال می کنند یکی از بزرگ ترین رازها این است که چه کسی واقعاً در این کشور مسئول ارتش است و آن را اداره می کند؟
در همین خصوص روزنامه امریکایی «اینترنشنال هرالد تریبیون» در گزارشی می نویسد: از نظر اسمی و صوری «هوجین تائو» رئیس جمهور چین که همچنین رئیس کمیته مرکزی ارتش )بالاترین رده فرماندهی ارتش چین( است رئیس نیروهای مسلح این کشور است ولی تردید قابل تاملی در میان کارشناسان نظامی بین المللی درخصوص میزان قدرت و نفوذ او و سایر رهبران سیاسی روی ارتش 3/2 میلیون نفری قدرتمند این کشور وجود دارد.
در همین خصوص «فیلیپ یانگ» یکی از کارشناسان ارتش چین و مدرس روابط بین الملل در دانشگاه ملی تایوان می گوید: من فکر می کنم هوجین تائو همچنان با چالش هایی از سوی ژنرال های نظامی ارشد این کشور مواجه باشد: مخصوصاً ژنرال هایی که در سرویس های مختلف ارتش برنامه کاری متفاوتی دارند و دیدگاه های آنها درخصوص تحولات دنیای بیرونی مخصوصاً شرق آسیا با او متفاوت است.
برای همسایگان چین و همچنین قدرت های نظامی منطقه یی مخصوصاً ایالات متحده امریکا کمبود اطلاعات درخصوص چگونگی تصمیم گیری برای ارتش چین تلاشی بیهوده برای فهمیدن زیرساختی است که می تواند توازن قدرت در آسیا را تغییر دهد. این گزارش در ادامه با اشاره به اینکه برخی از اهداف طولانی مدت نظامی چین و همچنین اطلاعات درخصوص نوع و میزان تسلیحات استقراریافته در این کشور در نشریات ارتش و سخنرانی های رهبران عالی رتبه منتشر نمی شود، می افزاید: ماموریت اولیه ارتش چین حفاظت از باقی ماندن قدرت در انحصار حزب کمونیست، محافظت از رهبران عالی رتبه این کشور و دفاع از تمامیت ارضی چین است و این در حالی است که بیشتر چینی ها و تحلیلگران خارجی بر سر این موضوع اتفاق نظر دارند که پکن مصمم به ساخت ارتشی است که بتواند ادعای آن مبنی بر اینکه تایوان بخشی از این کشور است را به مرحله اجرا در آورد. برخی از تحلیلگران نظامی خارجی بر این باورند که در حال حاضر مباحثاتی جدی درباره اقدام پیش دستانه در برخی رویدادها و مخصوصاً استفاده از تسلیحات هسته یی در ارتش چین وجود دارد. این در حالی است که دولت بوش نیز مستمراً از نبود شفافیت درخصوص عملکرد و بودجه نظامی چین انتقاد کرده و حتی خواستار افزایش همکاری های نظامی بین واشنگتن و پکن شده است.
وزارت دفاع امریکا (پنتاگون) نیز در گزارش سالیانه یی که درخصوص قدرت نظامی چین منتشر کرد، نوشت: دنیای بیرونی اطلاعات کمی از انگیزه ها، تصمیم گیری ها و قابلیت های مدرن سازی ارتش چین دارد، رهبران چین باید توضیحات کافی درباره اهداف و دلایل گسترش توانایی های نظامی چین ارائه کنند.
انتقادات سران سیاسی و نظامی امریکا از گسترش توانایی های نظامی چین در حالی صورت می گیرد که مقامات ارشد نظامی پکن چنین اظهاراتی مبنی بر اینکه قوی تر شدن ارتش چین خطر بزرگی را متوجه ثبات منطقه یی می کند را رد می کنند و بر این موضوع پافشاری می کنند که هزینه های نظامی چین تنها صرف نیازهای دفاعی این کشور می شود. با این وجود برخی از تحلیلگران بانفوذ چینی می گویند که ارتش چین در سال های اخیر گام های قابل توجهی در تشریح دکترین نظامی و هزینه های نظامی خود برداشته و امیدوارند که چنین روندی ادامه یابد. اما در همین حال می گویند که حمایت نظامی واشنگتن از تایوان مانع از آن می شود که چین جزئیات بیشتری درخصوص اهداف استراتژیک و ساختار ارتش خود را علنی کند.
«شن دینگلی» یک کارشناس امنیتی از دانشگاه «فودان» در شانگهای می گوید: ما باید به منظور حفظ قابلیت های جنگی مان اسرار مشخصی را محرمانه نگه داریم: ما نمی توانیم اجازه دهیم امریکا و تایوان بفهمند که چگونه می خواهیم با آنها مقابله کنیم.
این اظهارات در حالی صورت می گیرد که بعد از انهدام یک ماهواره هواشناسی توسط یک موشک چینی در تاریخ 11 ژوئن تردید تحلیلگران درخصوص اینکه چه کسی واقعاً ارتش را در این کشور کنترل می کند قوت بیشتری گرفت زیرا واکنش مقامات عالی رتبه وزارت خارجه چین به گونه یی بود که کاملاً نشان می داد از طرح ارتش برای انهدام یک ماهواره هواشناسی از کار افتاده توسط یک موشک ضد ماهواره هیچ اطلاعی نداشتند. این موضوع از آنجایی حائز اهمیت است که با وجود اعتراضات گسترده یی که در جامعه بین المللی نسبت به این آزمایش موشکی صورت پذیرفت 2 هفته طول کشید تا وزارت خارجه چین این آزمایش را تایید کند.
عده یی دیگر از تحلیلگران نیز در اظهارات خود به واقعه ماه اکتبر اشاره می کنند که در جریان آن یکی از جدیدترین زیردریایی های متعارف چین توانست بدون اینکه شناسایی شود خود را به نزدیکی ناو هواپیمابر «کیتی هاواک» و کشتی های جنگی اطراف آن برساند و تنها هنگامی که در نزدیکی یکی از آنها از آب بیرون آمد، شناسایی شود. مقامات امریکایی این اتفاق را کوچک شمردند ولی برخی از کارشناسان به این موضوع اشاره می کنند که آیا رهبران سیاسی چین چنین اقدامات تحریک آمیزی را تحریم کرده اند یا خیر.
از نظر تعدادی از تحلیلگران این دو اتفاق را می توان نمایشی آشکار از رشد توانایی های نظامی چین برای واشنگتن تفسیر کرد. می توان حتی به آن به چشم مدرکی نگریست دال بر اینکه برخی عناصر در ارتش آزادی بخش خلق چین PLA بر خلاف همتایان غیر نظامی خود نگرانی زیادی از عواقب دیپلماتیک اقدامات خود ندارند.
هرالد تریبیون در ادامه این گزارش می نویسد: مدارکی دال بر این وجود دارد که برخی از افسران عالی رتبه چین از سرپیچی از سیاست رسمی در کشور لذت می برند. بر اساس اظهارات مقامات رسمی چین «ژو چنگو» ژنرال ارشد چینی بعد از اینکه در جولای سال 2005 گفت در صورتی که امریکا بر سر تنش تایوان اقدام به مداخله نظامی کند چین با حملات هسته یی این اقدام امریکا را پاسخ خواهد داد از زیر انتقادات جدی فرار کرد زیرا در میان انتقادات بین المللی که درخصوص این اظهارات صورت گرفت مقامات سیاسی چین اصلاً تمایلی به انتقاد یا حتی اظهارنظر درخصوص دیدگاه های او نشان ندادند. با دلایلی که به آن اشاره شد برخی ناظران مسائل چین می پذیرند که هو جین تائو در مقایسه با رهبران انقلابی چین مانند «مائو تسه تونگ» و «دنگ شیائوپنگ» که نفوذ بسیاری بر ارتش داشتند نفوذ کمتری بر ارتش دارد. آقای یانگ در این مورد می گوید: بعد از دنگ شیائوپنگ هیچ یک از رهبران چین آن اقتدار و نفوذ را روی ارتش نداشته اند.
در سال 2003 که هوجین تائو قدرت را از «جیانگ زمین» به عنوان رهبر کشور، حزب و ارتش تحویل گرفت بیشتر تحلیلگران گمانه زنی کردند که زمان می خواهد تا او بتواند خودش را با روشی که پیشینیانش در قبال ارتش در پیش گرفته اند وفق دهد و شروع به ساختن پایگاه قدرت خود کند. بنابر این گزارش نشانه هایی وجود دارد که هوجین تائو در تلاش است تا از طریق ترفیع و روی کار آوردن نظامیان وفادار به خود و همچنین واکنش شدید تادیبی علیه نظامیانی که در جریان دو حادثه سال گذشته که منجر به کشته شدن 90 نظامی این کشور شد نفوذش را روی ارتش گسترش دهد. این در حالی است که انتظار می رود وی در هفدهمین نشست کنگره خلق چین که در اکتبر برگزار می شود تعداد زیادی از حامیان خود را به پست های مهم در ارتش منصوب کند. این موضوع از آنجایی حائز اهمیت است که نگاهی به سخنرانی ها و گزارش هایی که در روزنامه ها و مجلات نظامی چین منتشر شده کاملاً آشکار می کند که «هو» تلاش بزرگی را برای تثبیت اعتبار خود به عنوان یک رهبر نظامی و متفکر سیاسی آغاز کرده است.
وی در سخنرانی هایش ارتش را ترغیب به آماده شدن برای جنگ های تکنولوژیک در عصری می کند که استفاده از اطلاعات در میادین نبرد بسیار حیاتی است. تحلیلگران می گویند که اشاره «هو» در این سخنرانی ها به ارتش و تفکر سیاسی رهبران سابق مانند مائو، دنگ و جیانگ، تلاش برای ارائه این تصویر از خود است که وی به عنوان بخشی از سنت، ارتش چین را از تکیه به نیروی انسانی زیاد و نیرویی روستایی به سوی ارتشی مدرن و تکنولوژیک رهبری کرده است. این گزارش در انتها با اشاره به اینکه ارتش چین از زمان زمامداری هو جین تائو از بودجه دو رقمی سالیانه برای افزایش تسلیحات پیشرفته و سطح رفاه زندگی افسران عالی رتبه برخوردار شده، می نویسد: با وجودی که وی سابقه نظامی ندارد و مهندس است هنگامی که با مقامات نظامی دیدار می کند یا در مراسم رژه شرکت می کند کتی زیتونی رنگ که شبیه یونیفورم های نظامی است بر تن می کند. برخی از تحلیلگران چنین اقدامی را تلاشی برای تحکیم کنترل هو روی ارتش تلقی می کنند.