قاسم غفوری
در حالی که دولتمردان انگلیسی در سالهای اخیر به همکاری همهجانبه با آمریکا تاکید داشتهاند سیر تحولات بینالمللی و چالشهای فراروی آنها سبب شده تا آنان نیز برای حفظ قدرت به برخی انتقادها ازدولت آمریکا روی آورند هر چند که همچنان اتحاد گذشته را حفظ مینمایند.
با روی کار آمدن نومحافظهکاران در آمریکا (سال 2000) روابط ایالات متحده و انگلیس به رهبری حزب کارگر گسترش همهجانبهای یافت. بوش در کاخ سفید و بلر در لندن به دلیل سیاستهای جنگطلبانه و توسعهطلبانه مشترک توانستند به عنوان اولین متحدان عرصه بینالملل در کنار یکدیگر قرار گیرند. در طول سالهای اخیر انگلیس تنها کشور اروپایی میباشد که بر روابط فراگیر با آمریکا بویژه در عرصه نظامی تاکید و آن را حفظ نموده است. دولتمردان لندن که در طول تاریخ سیاستهای استعماری را پیگیری میکردند، حضور نومحافظهکاران جنگطلب را در کاخ سفید زمانی مناسب برای آغاز استعماری دیگر ارزیابی نمودند. نکته قابل تامل در روابط کنونی دولتمردان لندن و واشنگتن، برخی انتقادها و سیاستهای یکجانبه انگلیس در قبال آمریکا میباشد.
در این راستا برخی گزارشهای منتشره توسط مقامات انگلیسی را میتوان نشانهای بر نوعی چرخش (هر چند موقت و ظاهری) انگلیس از سیاستهای بوش قلمداد نمود. اعلام هشدار بلر به بوش در مورد عواقب جنگ عراق و عدم توجه وی به آنها، انتشار گزارش جنایات سربازان آمریکایی در عراق و افغانستان که قتل چندین سرباز انگلیسی از جمله اصلیترین موارد آن میباشد، اختلاف نظر در مورد چگونگی حل بحران فلسطین و ارتباط آن با تحولات عراق و... را به نوعی دوری نسبی لندن از اتحاد با آمریکا میتوان ارزیابی نمود. با این وجود و با عنابت به اینکه دولتمردان انگلیس در سالهای اخیر در لوای آمریکا به اهداف بسیاری دست یافتهاند این اختلافات را میتوان اقدامی سیاسی و به نوعی بازی جدید بلر دانست که بر اساس تحولات بینالمللی و چالشهای وی برای حفظ قدرت اتحاذ گردیده که جنبه ظاهری داشته و در باطن وی همچنان بر همکاری با کاخ سفید اصرار دارد.
1) انگلیس در حالی به همکاری با آمریکا ادامه میدهد که دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا به پیروزی رسیدهاند. این تحول در دستگاه اجرایی آمریکا به نوعی دوگانگی را در عملکرد لندن ایجاد نموده است. بلر از یکسو بر همکاری با نومحافظهکاران تاکید دارد و از سوی دیگر خواستار همگرایی با دموکراتها میباشد. با توجه به سیاست انتقادی دموکراتها از دولت، مقامات لندن در شرایط کنونی با انتشار اخبار و گزارشهایی که به نوعی بیانگر عدم رضایت کامل آنها از سیاستهای نومحافظهکاران است، برای نزدیکی به دموکراتها تلاش میکنند.
2) سیاستهای جنگطلبانه و عدم رسیدگی به بحرانهای داخلی، اعتراضات شدید مردمی از دولت بلر را در پی داشته است. وی که دورانی بحرانی را برای حفظ قدرت سپری میکند، اجرای برخی سیاستها که نشانه دوری وی از آمریکا و گرایش به خواست مردم دارد را در دستور کار قرار داده که مهمترین محور آن برخی از انتقادها از تحولات عراق و سیاستهای جهانی بوش میباشد، هر چند که در نهایت ادامه همکاری با کاخ سفید را اجرا مینماید.
3) لندن از خاورمیانه به عنوان اصلیترین منطقه نفوذ یاد میکند. هر چند که آنها اجباراً جای خود را به آمریکا واگذار کردند اما همچنان خواستار حضور در منطقه میباشند. در شرایط کنونی که آمریکا جایگاه خود را در خاورمیانه و جهان اسلام از دست داده است. بریتانیا تلاش دارد تا با برخی چرخشها در سیاست خارجی و ظاهرسازی در برابر آمریکا موقعیت جدیدی در این مناطق کسب نمایند هر چند که ملتهای خاورمیانه، بوش و بلر را متحدان جداییناپذیر میدانند.
4) گرایش انگلیس به همکاری همهجانبه با آمریکا، موجب دوری آن از اروپا و قدرتیابی رقبایی نظیر فرانسه و آلمان گردیده است. دولتمردان لندن که تمایلی برای ادامه این روند ندارند برآنند تا بازگشتی نسبی به اتحادیه داشته باشند. آنها همگرایی با اروپا را در دستور کار قرار دادهاند که در این چارچوب برخی تضادها با آمریکا را مطرح مینمایند.
بر اساس آنچه ذکر شد میتوان گفت که عملکردهای اخیر مقامات انگلیس در اجرای برخی انتقادها از آمریکا برگرفته از سیاستهای داخلی و بینالمللی انگلیس میباشد که آنها را وادار ساخته تا در ظاهر هم که شده به این امر روی آورند آنچه مسلم است سیاستهای جنگطلبانه مشترک دولتمردان انگلیسی و آمریکا بیش از هر چیز بر عملکرد آنها تاثیرگذار است و آنها به این دلیل گرفتاری مشترک در عراق و افغانستان بر همکاریهای گذشته ادامه خواهند داد هر چند که در ظاهر انتقادهایی از یکدیگر داشته باشند.