اعتماد ملی: وزیر امور خارجه آمریکا پیشنهاد تغییر 180 درجهای سیاست واشنگتن نسبت به تهران را مطرح کرد.
کاندولیزا رایس با اشتباه خواندن سیاست کاخ سفید در قبال جمهوری اسلامی طی 28 سال گذشته گفت: آمریکا طی این سالها سیاست تماس با ایران را دنبال نمیکرد؛ ما سیاست درستی را نداشتیم. رایس با ابراز تاسف از اینکه واشنگتن از زمان اشغال سفارت آمریکا و گروگان گرفتن دیپلماتهای این کشور، مناسبات دیپلماتیک با تهران نداشته است، گفت: در حال حاضر شخصاً پیشنهاد تغییر 180 درجهای در این سیاست را مطرح کردهام. رایس که بهار سال جاری برای گفتوگوی رودررو با همتای ایرانی خود به شرط تعلیق غنیسازی اورانیوم از سوی ایران ابراز آمادگی کرده بود و گفتوگو با شبکه العربیه که خبرگزاری فارس آن را نقل کرده، تصریح کرد: برقراری گفت و شنود میان ایرانیها و سه کشور اروپایی و نیز پنج کشور عضو دائم شورای امنیت هم از پیشنهادهای من بوده است.
رئیس دستگاه دیپلماسی کاخ سفید افزود: در عین حال هنوز نمیدانم چرا ایران حاضر به گفتوگو با آمریکا نشده است. رایس که در حال حاضر مبتکر ایده باز تعریف روابط دیپلماتیک تهران _ واشنگتن شده است بامداد روز شنبه در سفری غیرمنتظره به عراق به خبرنگاران گفت: واشنگتن کانالهایی برای تماس با جمهوری اسلامی ایران داشته و هر از گاهی از این کانالها استفاده کرده است. رایس یکی از این «کانالها» را که سالهاست مقامات تهران و واشنگتن از طریق آن پیامرسانی میکنند فاش کرد و گفت: ایالات متحده اورانیوم را تعلیق کند. رایس با بیان اینکه مذاکره با ایران دشوار خواهد بود، افزود: برخی دولتهای پیشین تلاش کردند که با ایران مذاکره کنند اما در طول 27 سال گذشته ناکام ماندند. گام دوم القای این مساله است که این ایرانیان هستند که حاضر به نشستن پشت میز مذاکره نیستند. به گفته رایس، آمریکا مایل است با ایران گفتوگو کند اما این ایرانیان هستند که مایل نیستند با واشنگتن گفتوگو کنند. گام سوم که این روزها مورد توجه جدی روزنامههای آمریکایی است رفع اتهام فرصتسوزی از دولت بوش در سال 2003 است که طی آن کاخ سفید به نامه ایران که از طریق سفیر سوئیس در تهران _ به عنوان حافظ منافع ایالات متحده در ایران _ منتقل شده بود توجهی نکرد؛ نامهای که روزنامه واشنگتنپست در گزارش اخیر خود درباره آن نوشته بود: صادق خرازی سفیر سابق ایران در پاریس پیشنهاد کرده بود نمایندگی آمریکا در مذاکرات احتمالی را ریچارد آرمیتاژ معاون سابق وزارت خارجه بر عهده گیرد. اما تیم گولدیمان سفیر سوئیس در تهران به خرازی گفته بود که باید به ملاقاتهایی در ردههای پایینتر فکر کرد. چند روز پیش تامکیسی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفته بود این نامه از طریق مجراهای رسمی به دست ما نرسیده بود بلکه بیشتر یک ابتکار سوئیسی به شمار میآمد. رایس هم خطاب به کنگره آمریکا گفت که به یاد ندارد در سال 2003 پیشنهادی از سوی ایران مبنی بر آمادگی این کشور برای مذاکره درباره برنامه هستهای آن، حمایت از گروههای مسلح که آمریکا در فهرست تروریستها قرار داده و به رسمیت شناختن اسرائیل دریافت شده باشد. رایس که آن زمان مشاور امنیت ملی کاخ سفید بود به سناتورها گفت: «افراد زیادی هستند که میگویند ایرانیها مایل به مذاکره بودند اما اگر آنها چنین پیشنهادی داده بودند، من از آن مطلع میشدم.»
تکاپوی دیپلماتها، تقلای ژنرالها
علائم ارسالی از سوی واشنگتن نشان دهنده فعال شدن وزارت امور خارجه در امر سیاستگذاری روابط با ایران و کمرنگ شدن نفوذ حلقه استراتژیستهای همفکر با دیکچنی معاون رئیسجمهور است. دو روز پیش نیکلاس برنز معاون امور سیاسی وزیر خارجه آمریکا که مرد شماره دو دستگاه دیپلماسی آمریکا به شمار میرود برخورد دیپلماتیک با ایران را خواست تمام گروههای آمریکا چه در داخل و چه خارج از کاخ سفید خواند و بر اهتمام دولت بوش به حل و فصل مسالمتآمیز مساله هستهای ایران تاکید کرد و گفت: در دولت بوش اعتقادی مبنی بر حمله به ایران وجود ندارد. دیوید سترفیلد مشاور بلندپایه وزیر خارجه آمریکا هم پرده از تلاشهای پشت پرده برداشت و به بیبیسی گفت: ما به صورت مستقیم و غیرمستقیم پیامهایی در مورد مذاکره با ایران به مقامات این کشور ارائه کردهایم اما سیگنالهای ارسال شده همچنان بدون پاسخ باقی مانده است. حلقه دیپلماتهای کاخ سفید وقتی با طیف ژنرالهای ضدجنگ پنتاگون (وزارت دفاع) همگام میشوند صریحترین پیامی که از آن استنباط میشود رد گزینه جنگ با ایران از سوی دو وزارتخانه کلیدی آمریکاست. علاوه بر آن به رغم تشدید تبلیغات جنگطلبانه از سوی برخی شبکههای تلویزیونی متمایل به نومحافظهکاران جریان دیگری از سوی شبکههای خبری چون سیانان و سیبیاس حکایت از چرخش افکار عمومی ایالات متحده به سمت مذاکره فوری و بدون قید و شرط با ایران دارد.
پایگاه اینترنتی شبکه خبری سیانان روز یکشنبه هفته جاری اعلام کرد 74 درصد شرکت کنندگان در یک نظر سنجی اعلام کردهاند که بهتر است آمریکا فوری و بدون قید و شرط با ایران وارد مذاکره مستقیم شود. 24 درصد هم خواستار انتخاب گزینه نظامی از سوی کاخ سفید شدند. شبکه خبری سیبیاس هم نتایج یک نظرسنجی را منتشر کرد که بر مبنای آن 51 درصد از مردم آمریکا خواستار مذاکره دولت بوش با ایران و سوریه شدند و 49 درصد دیگر آن را بیفایده خواندند. با تغییر ترکیب اکثریت کنگره آمریکا به سود دموکراتهای مایل به گفتوگو با ایران، سیاست جدید دستگاه دیپلماسی آمریکا در بستری مناسب طی طریق میکند. چنانچه سناتورهای برجستهای چون جوزف بایدن، جانکری و هیلاری کلینتون هم سرسختانه حامی ایده مذاکره مستقیم با ایران هستند.
ایران در انتظار علائم مثبت
آرایش جدید دیپلماتیک در آمریکا و تقویت مواضع طیف حامی گفتوگو با ایران با وقوع تحولات در داخل ایران و ورود ادبیات جدیدی به گفتار رسمی و تدبیر رسمی طیف میانهرو محافظهکاران همزمان شده است. برجستهترین موضعگیری از سوی اکبر هاشمیرفسنجانی اتخاذ شده که گفته است «هر وقت آمریکا علامتی را مبنی بر حسن نیت در برخوردش با ایران ارسال کند ما نیز موانع ورود به مذاکره را رفع خواهیم کرد.» گر چه مواضعی از این دست بارها از سوی مسوولان جمهوری اسلامی بیان شده اما آنچه قابل تامل است تبدیل خواسته تهران از «مشاهده اقدامات عملی از جانب آمریکا» به «دریافت علائم مبتنی بر حسن نیت» است. علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی هم با بیان اینکه «هیچ وقت نگفتیم با هیچکس مذاکره نمیکنیم» تلویحا دامنه گفتوگوهای احتمالی را تا نمایندگان آمریکا هم گستراند. حتی محسن رضایی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام هم که ماه گذشته در گفتوگوی ویژه شبکه خبری شبکه دوم سیمای جمهوری اسلامی برخورد آمریکا با ایران را قطعی دانسته و نام آن را «استراتژی جوجهتیغی» علیه جمهوری اسلامی دانسته بود در اظهارات اخیر خود گفت: «تمام بحثهای مطرح شده در شرایط کنونی برای مذاکره آمریکا با ایران است و در واقع میتوان گفت جنگ آمریکا جنگ مذاکره است، چرا که میگویند ایران باید قابلیت مذاکره داشته باشد، بنابر این اگر شکست بخورد راهی جز مذاکره با ایران ندارد.»