در چند هفته گذشته شاهد درگیرى هاى شدیدى در منطقه اوستیاى جنوبى بودیم که در عمل منجر به جنگ دو کشور روسیه و گرجستان و از آن مهمتر رویارویى غرب و روسیه شد. پیش از این نیز در سال ۱۹۸۹ ناآرامى هایى در این منطقه روى داد که در جنگ داخلى ۱۹۹۱و ۱۹۹۲ به اوج خود رسید. کشور گرجستان یکى از کشورهاى ماوراى قفقاز است که از شمال به فدراسیون روسیه، از شرق به جمهورى آذربایجان، از جنوب با ارمنستان و از جنوب غربى با ترکیه هم مرز است. به گزارش ایرنا پایتخت گرجستان تفلیس و مساحت این کشور ۶۹ هزار و ۷۰۰ کیلومترمربع و جمعیت آن بالغ بر چهار میلیون و ۶۰۰ هزار نفر و زبان مردم این کشور هم گرجى است. این کشور در زمان «فتحعلى شاه قاجار» در سال ۱۸۱۳ به موجب پیمان گلستان و بدنبال جنگ اول ایران و روس از ایران جدا شد و به تصرف روسیه تزارى درآمد. پس از اضمحلال حکومت تزارها و استقرار کمونیسم در روسیه و روى کار آمدن استالین، تحولات دیگرى در این منطقه رخ داد. این تحولات در اثر سیاست هاى قوم زدایى و مذهب ستیزى استالین و اختناق حزب کمونیست حاکم بر اتحاد جماهیر شوروى سابق شکل گرفت. براثر این سیاست ها، خطوط مرزى بین جمهورى ها بدون توجه به فرهنگ، تاریخ، مذهب و زبان اقوام و ملل ترسیم شد و بسیارى از ملل این منطقه به چند تکه تقسیم شدند و بصورت اقلیتى قومى یا مذهبى در داخل مناطق دیگر قرار گرفتند. این سیاست منجر به ایجاد کانون هاى بحران در مرزهاى ملل و اقوام تحت امر حکومت اتحاد جماهیر شوروى سابق شد. پس از فروپاشى اتحاد جماهیر شوروى برخى از این کانون هاى بحران به میدان هاى جنگ و درگیرى هاى محلى و منطقه اى تبدیل شدند؛ از جمله این بحران ها مى توان به بحران قره داغ که منجر به درگیرى چندساله بین جمهورى هاى آذربایجان و ارمنستان شد اشاره کرد. سه منطقه بحرانى دیگر نیز در حوزه کشور گرجستان قرار دارند که عبارتند از اوستیاى جنوبى، آبخازستان و آجارستان. اوستیا درحال حاضر به دو قسمت اوستیاى شمالى و جنوبى تقسیم شده است. اوستیاى شمالى به عنوان یک جمهورى خودمختار در فدراسیون روسیه قراردارد، اوستیاى جنوبى هم داراى ۱۰۳ هزار نفر و مساحتى بالغ بر سه هزار و ۹۰۰ کیلومتر مربع است که اغلب مردم آن مسیحى و بخشى از آنها مسلمان هستند. مرکز اوستیاى جنوبى شهر «تسخینوالى» و نام دیگر آن «چربا» است. مردم اوستیا به سبب تعلق به اقوام آریایى، خود را «ایرون» مى نامند. از دیدگاه زبان شناسى، زبان مردم «اوستى» از شاخه زبان هاى ایرانى است و نام بومى «آسى» براى اوستیا یعنى «ایریستان» نیز به معناى «ایرانستان» (سرزمین ایرانیان) است. زبان آسى که ۷۰۰هزار متکلم دارد در طول تاریخ ویژگى خود را به عنوان یک زبان با ریشه ایرانى حفظ کرده است. این موضوع در ریشه یابى کلمات و ساخت دستورى جملات به چشم مى آید. پیوندها و شباهت هاى فراوان بین زبان آسى و زبان هاى خوارزمى و سعدى نشانگر این واقعیت است که «اوستیان» از سرزمین هاى آسیاى میانه و شرق دریاى خزر به این نواحى کوچ کرده اند. این زبان یکى از کهن ترین زبان هاى ایرانى است که تاکنون به حیات خود ادامه داده و همچنان ویژگى هاى دستور زبان ایران باستان را در خود حفظ کرده و از ترکیب با زبان فارسى هم کاملا دور و مستقل مانده است. علاوه بر اشتراکات مربوط به ریشه هاى زبانى، باورهاى کهن مردم «آسى» نیز در پیوند عمیق با فرهنگ ایرانى است.
زبان «آسى» داراى دو گویش اصلى است؛ گویش «ایرونى» در شرق و گویش «دیگورى» در غرب اوستیا رواج دارد و اکثر «آس»ها به گویش ایرونى تکلم مى کنند که گویش ادبى هم به حساب مى آید. غیر از این دو گویش، یک گویش آسى دیگر هم در مجارستان وجود دارد که «یاسى» نام دارد. درحال حاضر دو نشریه روزانه به زبان «آسى» چاپ مى شود، یکى به نام «راست زیناد» (راستى) و دیگرى به نام «خورزرین» ( آفتاب طلایى) که به موضوعات ادبى و اشعار معاصر اوستى مى پردازند. این شرایط درحالى است که درگیرى جدید در اوستیا علاوه بر ریشه هاى تاریخى ناشى از دوتکه شدن منطقه اوستیا در زمان استالین، تابعى از شرایط سیاسى جهانى و رقابت قدرت هاى بین المللى نیز هست. از نظر تاریخى تقسیم اوستیا به دو قسمت شمالى و جنوبى و قرار گرفتن «آسى»هاى واقع در اوستیاى جنوبى به عنوان یک اقلیت قومى داخل گرجستان، منشا اختلافات و درگیرى هاست، اما از نظر شرایط بین المللى موضوع به کشمکش روسیه و غرب بر سر سهم خود از اقتدار جهانى باز مى گردد. دراین کشاکش، دولت غربگراى گرجستان که بدنبال یک انقلاب رنگى ساخته و پرداخته غرب به قدرت رسیده در یک سو و دولت روسیه در سوى دیگر آن قرار دارند. دولت غربگراى گرجستان از ابتداى درگیریها از پشتیبانى کامل نهادهاى غربى از جمله ناتو و ایالات متحده آمریکا برخوردار بوده است. اما روسیه با توسعه حوزه نفوذ ناتو به سمت شرق و افزایش نفوذ غرب در گرجستان و حوزه قفقاز که «حیاط خلوت» این کشور تلقى مى شود، منافع ملى و استراتژیک خود را در خطر مى بیند و از اینرو نگران تسلط یکجانبه غرب بر این منطقه است. در همین حال مسکو با هرگونه تحرک غرب یا حکومت هاى غربگرا در آسیاى میانه و قفقاز براى توسعه حوزه نفوذشان به شدت مقابله مى کند. درگیرى هاى اوستیا که ریشه در تاریخ و فرهنگ گذشته این منطقه دارد هم اکنون به یک نزاع حساس بین المللى تبدیل شده و آغاز یک جنگ سرد جدید بین شرق و غرب را در میدان تسخینوالى رقم زده است. این جنگ سرد با به رسمیت شناخته شدن استقلال اوستیاى جنوبى و آبخازستان از طرف روسیه و برغم مخالفت هاى جدى کشورهاى غربى وارد مرحله جدیدى شد که در آینده بر دسته بندى هاى سیاسى - نظامى جهانى تاثیر خواهد گذاشت.