* علل افزایش بهای نفت در ماههای اخیر را ناشی از چه مسائلی میدانید؟
** ـ نفت یک کالای صرف اقتصادی نیست و از ارزش استراتژیک برخوردار است. بههمین دلیل قیمت آن علاوه بر عرضه و تقاضا تحت تاثیر شرایط سیاسی و نگرانیهای مصرفکنندگان نیز قرار دارد. طی دو سال اخیر، تنشهای ژئوپولیتیک عامل اصلی رشد بهای نفت بودهاند. با این وجود، تقاضای نفت خام در دنیا روز به روز در حال افزایش است و در بلندمدت، تقاضای نفت خصوصاً از سوی کشورهای آسیایی افزایش خواهد یافت و تقاضا شدیداً از عرضه پیشی خواهد گرفت و قیمت واقعی نفت افزایش خواهد یافت.
* تشکیل یک بورس نفت مبتنی بر یورو تا چد حد عملی است و چه تاثیری بر بازار نفت خواهد داشت؟
** ـ اگر نفت به جای دلار با یورو خرید و فروش شود، آمریکا و دیگر کشورهای که هماکنون نفت را به دلار خرید و فروش میکنند، نهایتاً مجبور خواهند شد نفت یورویی خریداری کنند. کشورهایی که هماکنون ذخایر ارزی یورو ندارند از قدرت خرید پایینتری در خرید نفت برحسب یورو در بازارهای جهانی برخوردار خواهند بود که این امر موجب کاهش بهای نفت در کوتاهمدت خواهد شد. اما رسیدن به چنین نقطهای و مبادله نفت برحسب یورو مقدمات فراوانی نیاز دارد. پیشنهاد من به اعضای اوپک این است که به تدریج به سمت جایگزین ساختن یورو به جای دلار هم در فروش نفت خود و هم در ذخایر ارزی خود بروند.
* مسأله هستهای ایران چه میزان بر رشد بیسابقه بهای نفت، تاثیر گذارده است؟
** ـ تنش هستهای ایران و یا مخالفت غرب با برنامه هستهای این کشور، جزو همان عوامل ژئوپولیتیک موثر بر بازار نفت طی دو سال اخیر بوده است. اما من معتقدم که برخلاف برخی تحلیلهایی که در این زمینه میشود، تاثیر تنش هستهای ایران بیش از سایر عوامل نیست. کلاً آمریکا به عنوان بزرگترین مصرفکننده نفت جهان سعی دارد منطقه خاورمیانه را به منطقه امن انرژی خود تبدیل کند. آمریکا تاکنون توانسته است تقریباً تمامی کشورهای منطقه نفتخیز خاورمیانه را تحت کنترل مستقیم یا غیرمستقیم خود در آورد. از آنجا که ذخایر نفت و گاز خزر چندان قابل توجه نیست، آمریکا نمیتواند نسبت به منابع هیدروکربوری خاورمیانه بیتفاوت باشد. به نظر من مخالفت با برنامه هستهای ایران یا خط لوله گاز به هند و پاکستان هم ریشه در نیاز آمریکا به منابع انرژی دارد.
* اعضای سازمان کشورهای تولیدکننده نفت (اوپک) به منظور حفظ جایگاه خود در عرصه اقتصاد جهانی و بازار نفت، چه اقداماتی باید انجام دهند؟
** ـ اعضای اوپک میبایستی برخلاف فشار کشورهای مصرفکننده نفت خصوصاً آمریکا و اروپا، از افزایش عرضه نفت خودداری نمایند. این عمل از یکسو موجب بالارفتن ظرفیت مازداد تولید اوپک و متعاقباً افزایش نفوذ و قدرت بالقوه آن در بازار نفت میشود و از سوی دیگر باعث صیانت از ذخایر نفت آنها میشود تا عمر ذخایر نفت این کشورها افزایش یابد.