دکتررضا امراللهی / استاد دانشگاه صنعتی امیرکبیر و رئیس پیشین سازمان انرژی اتمی ایران
امروز کشورمان با مسائل متعددی در زمینه آب و انرژی روبه روست که برای هر ایرانی سوالاتی را به همراه داشته و دارد. سرفصل های زیر فقط طرح موضوع است و برای پاسخ دادن به آنها باید هر کدام از نامزدهای دوره بعدی ریاست جمهوری جواب مشخص داشته باشند.
1- آب تنها ماده یی است که بشر را زنده نگه می دارد، مایه حیات و زندگی است، آب حرف سال های بعد دنیاست و کشور ما هم از این بابت در صف های اول است.
ایران کشور کم آبی است و بنابراین می طلبد که سرمایه گذاری جدی در صنعت آب شود. خوشبختانه بعد از پیروزی انقلاب سدهای مختلفی در کشور طرح و اجرا شده و بخش عمده یی از آب کشور را سامان داده است ولی راه بلندی در پیش است تا آب ساماندهی شود. امروز دانش بشری ثابت کرده است تا آب هست، انرژی هم هست و در کشورمان در سال گذشته دیدیم بخش هایی از انرژی کشورمان به دلیل کم آبی یا کاربری اشتباه به مشکل برخورد که مشکلات آن بر دوش مردم بود و امید داریم ان شاءالله تکرار نشود. ولی آیا نباید رئیس جمهور آینده از حالابرای آب و انرژی خود برنامه یی را اعلام کند که براساس آن عمل کند.
ممکن است گفته شود این برنامه ها موجود است و فقط باید آن را اجرا کرد. بهتر است از همین حالانامزد ریاست جمهوری همان طور که از مردم رای می خواهد به مردم نیز برنامه خود را ارائه کند و قول بدهد در برنامه ریزی آب و انرژی برنامه مشخصی را اجرا خواهد کرد و به همین دلیل لازم است قبل از رای گیری نامزد رئیس جمهوری برنامه آب و انرژی خود را اعلام کند و یادش باشد امروز زمزمه یی شروع شده که جنگ بعدی در جهان جنگ آب است.
2- پس از آب و در زمینه انرژی اولین سوالی که به ذهن متبادر می شود مساله انرژی هسته یی است که بالاخره رئیس جمهور دوره بعد آیا علاقه مند به داشتن نیروگاه هسته یی است یا خیر و آیا در این وانفسا حاضر است برای آن سرمایه گذاری جدی بکند یا خیر، آیا او سعی می کند کاربردهای فراوان صنعت هسته یی را در کشور توسعه دهد، آیا رئیس جمهور آینده کشورمان نباید موضع مشخصی درباره NPT داشته باشد، آیا رئیس جمهور آینده کشورمان نباید از حالاموضع خود را درباره پروتکل الحاقی روشن کند، مگر نه اینکه پروتکل الحاقی بلایی است که به شکل پروتکل تنظیم شده ولی در اصل مخالف صریح «حق حاکمیت ملی» همه کشورهاست، آیا اینها نباید در دیدگاه نامزدهای رئیس جمهور جدید آینده برای مردم گفته شود و آیا نباید رئیس جمهور آینده از حالابه فکر پاسخ به این قبیل سوالات اصلی باشد که یکباره غافلگیر نشود، آیا رئیس جمهور ایران نباید برای پروژه گداخت هسته یی که جواب فردای انرژی جهان و طبعاً کشور ما نیز هست، پاسخی داشته باشد، آیا باید در گداخت هم مثل شکافت، توپ فوتبال خارجی ها بشویم و وقتی دست به کار شویم که کار از کار گذشته باشد، آیا بالاخره اگر قرار است معاهده منع گسترش سلاح های هسته یی NPT را کماکان قبول داشته باشیم نباید به این فکر بود که چه راهکاری را می توان پیشنهاد کرد که در پذیرش NPT در منطقه دچار تبعیض نباشیم.، آیا می توانند از ایران انتظار داشته باشند نه تنها به NPT بلکه به فراتر از آن نیز گردن نهاده ولی کشور ددمنشی مثل اسرائیل چند گام آن طرف تر حتی از اعمال NPT به طور ظاهری و نمایشی نیز جلوگیری کند، آیا رئیس جمهور آینده فکری برای شعار «خاورمیانه عاری از سلاح های هسته یی» کرده است؟ اینها مسائلی است که در بخش انرژی باید رئیس جمهور به آنها فکر کرده، برای آنها راه حل بیابد. به نظر اینجانب مردم به این پاسخ ها رای خواهند داد و نه تبلیغات انتخاباتی.
3- آیا رئیس جمهور آینده تاکنون برای تعدد منابع انرژی در کشور فکری کرده است، آیا رئیس جمهور در آینده هم مثل گذشتگان گول یک عده را خواهد خورد که زغال سنگ سوخت خوبی نیست و... یا اینکه او مثل بقیه دنیا به این اعتقاد می رسد که اگر زغال سنگ بد است چرا امریکا نزدیک 40 درصد برق خود را از زغال سنگ می گیرد و ژاپن بالای 20 درصد، چین هم همین طور. آیا رئیس جمهور نباید فکر کند گاز و نفت را تا آنجا که ممکن است نباید در نیروگاه ها سوزاند؟ آیا رئیس جمهور آینده درخصوص استفاده از انرژی های نو و به ویژه باد در کشور برنامه یی دارد؟
4- آیا رئیس جمهور آینده کشورمان به این فکر افتاده است که باید چند نیروگاه اتمی در کشور داشت، آیا هیچ گاه به حرف کارشناسان در این رابطه توجه کرده است؟ آیا فکر نمی کند ما در هر حال و در هیچ زمان نباید بیشتر از 25 درصد برق تولیدی خود را از انرژی هسته یی انتظار داشته باشیم چرا که ما سازنده کامل نیروگاه اتمی نیستیم و بنابراین نباید همه تخم مرغ های خود را در یک سبد بگذاریم.
5- آیا رئیس جمهور آینده کشورمان به این فکر افتاده است که حداقل 50 درصد بهای دریافتی فروش نفت و فرآورده های آن باید صرف سرمایه گذاری در بخش آب و انرژی شود، آیا می توان باور یا انتظار داشت که رئیس جمهور آینده اجازه دهد همسایه های ما در دریا سهم بیشتری از نفت کشورمان را تصاحب کنند، آیا موقع آن نرسیده است که این بار بخشی از بهای فروش نفت صرف تاسیسات و خدمات دریایی که در خدمت انرژی است، شود؟
6- آیا رئیس جمهور آینده به این فکر افتاده است که تا کی باید ماشین های رنگ و وارنگ به کشورمان وارد شود، آیا نامزد رئیس جمهوری نباید فکر کند چرا این همه اتومبیل سواری نسبتاً غول پیکر به کشورمان وارد می شود، آیا چگونه می توان ثروت نسل های آینده (نفت) را حفظ کرد و جلوی این قبیل ثروت سوزی ها را گرفت؟ رئیس جمهور از مردم بپرسد آیا حاضرند اجازه دهند سالانه پنج میلیارد دلار یا بیشتر بنزین وارد کند و در ماشین های خارجی شمال شهری ها بریزد و مردم ضعیف هر روز در صف اتوبوس، ماشین های جورواجور و آخرین مدل را نگاه کنند که از جلویشان رد می شود.
7- همه مردم ما می دانند متاسفانه رگ اقتصاد کشور ما به نفت بستگی دارد و سال گذشته حدوداً 80 میلیارد دلار نفت فروخته ایم و باز هم همه رای دهندگان می دانند این ثروت بزرگ «خون فروشی» است و لاجرم نباید بیهوده خرج شود و تنها راه مصرف درست آن این است که حداقل نیمی از این سرمایه عظیم در بخش آب و انرژی سرمایه گذاری شود. به طور خلاصه رئیس جمهور آینده باید برنامه خود را برای سرمایه گذاری در بخش آب معین کند، باید سرمایه گذاری در بخش انرژی (نفت، گاز، نیروگاه، پتروشیمی، انرژی های نو و...) را قبل از درخواست رای به مردم بگوید و مردم هم باید به این برنامه ها رای دهند والاروز از نو روزی از نو.
دوباره ماشین های بنزین خور خارجی ها را می بینیم که در کشورمان جولان می دهند. حمل و نقل عمومی که شریان کشور است ضعیف و از پول نفت به جای استفاده بهینه استفاده بد خواهد شد.
بعد از امنیت ملی اینها است که باید دغدغه رئیس جمهور آینده باشد نه کارهای کوچک تر و اینها است که باید نامزدهای ریاست جمهوری از حالابه یکایک آن فکر کنند و در نطق ها یا سفرهای استانی به آن پاسخ دهند تا مردم رئیس جمهوری را انتخاب کنند که «خون گرم خاک» را نفروشد و به جای آن انگور و گوجه فرنگی و پرتقال و اتومبیل 6 سیلندر و پرمصرف و رنگ وارنگ بیاورد.
بالاخره نامزدهای ریاست جمهوری باید حتماً مشخص کنند چند درصد از درآمد نفت را صرف تولید انرژی خواهند کرد.