سید محمد خاتمی گفت: نفت، نعمت بزرگی است و اگر شکر آن را به جا نیاوریم می تواند به جای نعمت، نقمت باشد. به گزارش خبرنگار ما خاتمی در همایش نفت و دموکراسی افزود: بر اساس آنچه اکتشاف شده و اطلاعات فعلی ما ایران صاحب هفتمین منبع و ذخیره نفتی جهان و دومین منبع گازی عالم است. وی گفت: این سرمایه فوق العاده عظیم است و جا دارد با این موقعیت بیش از پیش به رابطه آن با سرشت تاریخی و سرنوشت مان بپردازیم. خاتمی با اشاره به کشف نخستین چاه نفت در یکصد سال پیش در مسجد سلیمان گفت: این کشف ایران را به یکی از تولید و صادر کنندگان بزرگ نفت در دنیا تبدیل کرد. وی افزود: این حادثه کشف نفت با حادثه عظیم دیگری در ایران همراه شد که همان مشروطیت است. خاتمی گفت: هدف از مشروطیت استقرار جامعه مدنی پیشرفت و توسعه و پایدار شدن آزادی بود و البته همه اینها با لحاظ معیارهای دینی و معنوی در ایران بروز کرد. وی اضافه کرد: ملت ما همراه با متفکران بزرگ اجتماعی با مشروطیت همراه بود که این همراهی برای مهارکردن استبداد دیرپا در ایران بود، دیگر اینکه کشور از عقب ماندگی مزمن نجات یابد و شاهد توسعه در همه عرصه ها باشیم. وی گفت: از دیگر خواسته های ملت ایران از مشروطیت این بود که عدالت مبنای همه روابط در کشور باشد.
خاتمی افزود: کشف نفت امیدها را برای تحقق آرمانهای مشروطیت بیشتر کرد و انتظار می رفت این ثروت برای تحقق خواست ملت ایران به کار رود. وی با بیان اینکه بعد از کشف نفت نگرانیها زیاد شد گفت: این سوال مطرح شد که آیا نفت میتواند خواست بلند ملت ایران یعنی حاکمیت بر سرنوشت خود را تضمین کند یا اینکه بیشتر در خدمت مطامع بیگانگان قرار خواهد گرفت یا به علت برنامه ریزی نادرست مدیران منجر به توسعه نیافتن کشور خواهد شد. خاتمی درباره نقش نفت و اینکه چگونه می تواند به بسط اقتصاد و ایجاد مردم سالاری در کشور کمک کند، گفت: تکنیک روح تمدن جدید است و به انسان امروز قدرت فوق العاده ای داده است که از جمله آن می توان به افزایش میل انسان برای تصرف جهان اشاره کرد.
وی افزود: اگر این تصرف بر اساس خودمداری و خودمحوری باشد، فاجعه آفرین است و اگر در مسیر درست باشد، می تواند منجر به تحول در زندگی انسان شود. خاتمی با بیان اینکه تکنیک دو اثر تخریبی دارد، گفت: اثر تخریبی آن در طبیعت تخریب محیط زیست و اثر آن بر زندگی انسان، به وجود آمدن استعمار در زندگی بشر است. رییس جمهور سابق کشورمان افزود: تکنیک مشکل دیگری هم دارد و آن اینکه ابزار تسلط انسان بر طبیعت منجر به تسخیر خود انسان خواهد شد. وی گفت: تکنیک نیاز به انرژی فراوان دارد، از این رو با کشف انرژیهای جدید از جمله نفت و زغال سنگ بیشتر توجه بشر جلب شد. خاتمی افزود: این در حالی است که کشف این انرژی ها خود منجر به بسط دنیای جدید با ابزارها و تکنیک های جدید خواهد شد.
سید محمد خاتمی گفت: نفت میتواند فسادآور باشد و عرصه را بر انسان تنگ کند و مانع پیشرفت جامعه در عرصه های سیاسی اقتصاد و اجتماعی و فرهنگی باشد. به گزارش خبرنگار واحد مرکزی خبر، رئیس جمهور پیشین در همایش نفت و دموکراسی اظهار داشت؛ البته این نگرانی ها از ارزش نفت نمی کاهد و مهم چگونگی بهره برداری از این نعمت الهی است. خاتمی گفت: خوشبختانه برغم مشکلات جامعه، برنامه ریزان و متخصصان به ویژه در دهه گذشته با توجه به درآمدهای ارزی در باب توسعه اشتغال و صنعت اندیشیده اند و حتی رگه هایی از آن را در برنامه چهارم گنجانده اند که اگر ادامه می یافت تا حدود زیادی مسیر را برای حل مشکلات کشور فراهم می کرد. وی افزود: نفت می تواند مسیرهای خوبی برای خروج از تنگناها فراهم کند، مشروط بر اینکه دولت از صمیم قلب به مردم سالاری و توسعه مومن باشد. خاتمی، ساختارهای سیاسی اجتماعی و اقتصادی آینده را مهم خواند و برنامه ریزی برای توسعه آنها را ضروری دانست. وی گفت: اگرچه مسئولان و صاحبنظران از لحاظ نظری به نقش مخرب توجه دولت به درآمدهای نفتی که به ویژه در دهه های اخیر شاهد آن هستیم پی بردهاند اما از لحاظ عملی هنوز فاصله زیادی با وضع مطلوب داریم.
سید محمد خاتمی گفت: قدرت های صنعتی که با دستیابی به انرژی نفت و گاز، قدرتشان روز افزون شد. 3 نیاز عمده داشته و دارند که شامل دسترسی به منابع ارزان و مواد خام برای گردش چرخ های عظیم صنعت بازارهای مناسب برای کالاهای فراوانی که به صورت انبوه تولید کرده اند و مناطق نفوذ و پایگاه برای تامین سروری خودشان در جهان است. خاتمی گفت: ایران در یکی از حساس ترین و مهمترین نقاط جغرافیایی و سیاسی و راهبردی جهان قرار دارد و سرشار از منابع عظیم طبیعی و انسانی است و بازار مهمی برای قدرتهای بزرگ محسوب می شود که به همین لحاظ همواره مورد طمع قدرتها و دخالت ها و تهدیدهای آنان بوده است. خاتمی با اشاره به نهضت مشروطیت که همزمان با کشف نفت آغاز شد، اظهار داشت یکی ازحوادث مهم و امیدبخش تاریخ کشور ملی شدن صنعت نفت بود که با کودتای آمریکایی 28 مرداد و دخالت بیگانگان راه تحقق اهداف آن سد شد. خاتمی انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی را اوج تحولات یک قرن اخیر در کشور دانست و قطع دست بیگانگان از کشور و آزادی و استقلال سیاسی اقتصادی و اجتماعی را از مهم ترین دستاوردهای آن برشمرد.
وی انقلاب اسلامی را دارای آثار بزرگی برای منطقه و جهان دانست و افزود: با وجود این همواره در پایدارش وی گفت: هیچکس به دنبال تغییر حکومت ایران نیست؛ بلکه آنچه ما به دنبال آن هستیم تغییر در سیاست ها و در رفتار ایران است. گیتس گفت: رییس جمهور منتخب و تیم وی هیچ تردیدی درباره رفتار ایران و اقدامات این کشور در منطقه و برنامه های تسلیحاتی آن ندارند. شماری از کارشناسان سیاست خارجی آمریکا از جمله جو بایدن معاون رییس جمهور منتخب آمریکا پیش از این اعلا م کرده بودند این احتمال وجود دارد که دشمنان آمریکا در ماههای آغاز ریاست جمهوری اوباما برای ایجاد بحران تلاش کنند. گیتس که در سمت وزیر دفاع آمریکا در دولت آتی اوباما بقا شده است، گفت: طرحهای گسترده ای برای آماده سازی و تدارک فرایند انتقال قدرت در کاخ سفید در حال تهیه است. وی گفت: هر کسی که تصور کند ماههای آتی می تواند فرصتی برای آزمودن دولت جدید اوباما بوجود آورد، سخت در اشتباه است. وی این اظهارات را در کنفرانس گفتگوی منامه گفت که موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک مستقر در لندن برگزار کرده است.
گیتس گفت: اوباما و تیم امنیت ملی وی که من نیز در آن عضویت دارم، آماده دفاع از منافع آمریکا، دوستان آمریکا و متحدان این کشور از لحظه آغاز به کار در بیستم ژانویه است. گیتس که پیش از این ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا سیا را نیز به عهده داشته است، گفت: امنیت خلیج فارس همواره از نگرانیهای اصلی واشنگتن بوده است و به متحدان آمریکا در منطقه این پیام را داد که تعهد آمریکا به متحدانش در جریان دولت اوباما نیز همچنان ادامه خواهد داشت. وی همچنین باردیگر درخواست آمریکا را از کشورهای عرب مبنی بر حمایت از دولت عراق از طریق برقراری مناسبات دیپلماتیک کامل و نیز بخشش بدهیهای زمان صدام حسین تکرار کرد. گیتس گفت: کشورهای عرب باید از فرصت برقراری مناسبات نزدیک با عراق استفاده کنند تا این فرصت را از ایران بگیرند. وی گفت: شکی نیست که ایران به شدت در تلاش برای اعمال نفوذ در تحولات عراق و خط دهی به دولت این کشور است و هیچگاه یک همسایه خوب برای این کشور نبوده است. وی خطاب به کشورهای عرب گفت: عراق میخواهد شریک شما باشد. وی افزود: با توجه به چالشهای منطقه خلیج فارس و نیز مسئله ایران کشورهای منطقه باید در جهت تحقق این خواسته دولت عراق اقدام کنند. رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا بار دیگر ضمن اعلام گله مندی آمریکا از حمایت ایران، از گروههایی نظیر حماس در فلسطین و حزب الله در لبنان اعلام کرد برنامه هسته ای ایران به احتمال فراوان برای تولید تسلیحات هسته است. ایران همواره این اتهام را رد کرده است.