نویسنده: مهینالسادات صمدی
بر اساس برنامهریزیهای سازمان ناتو، مقامات عضو این نهاد دسامبر سال جاری میلادی در ارتباط با عضویت گرجستان در این پیمان بار دیگر به بحث خواهند نشست. این در حالی است که در نشست اخیر شورای ناتو در تفلیس اختلافات مشهودی در این خصوص بروز و ظهور یافت. تمایل به عضویت گرجستان در این نهاد از یک سو و ضرورت حفظ ارتباط با روسیه و التفات به واکنشهای منفی آن به این مسئله از سوی دیگر نشست تفلیس را زیر تاثیر قرار داد و در عین حال این پیمان را به ارزیابی دقیقتری از منافع و مضار عضویت تفلیس در این نهاد وادار کرد.
بیمها و امیدها در خصوص عضویت گرجستان در ناتو
نشست اخیر ناتو در تفلیس و اختلافنظرهای پنهان و پیدای اعضای آن در خصوص چگونگی واکنش در برابر روسیه و موضوع مهم عضویت گرجستان در این نهاد، بیانگر نگرانی شمار از اعضاء ناتو نسبت به تبعات نامعلوم و غیرقابل پیشبینی واکنش منفی روسیه به این امر است.موضع گیری اخیر ناتو نسبت به گرجستان را میتوان به عبارتی محتاطانه و کج دار و مریض تعبیر کرد. برخی از اعضای مهم این پیمان طرفدار تسریع در روند عضویت گرجستان در آن هستند، در حالی که برخی دیگر از اعضاء با اشاره به پیامدهای منفی آن بر امنیت منطقه و اروپا مخالف پذیرفتن زودهنگام گرجستان در ناتو هستند.در همین بین به اعتقاد برخی ایالات متحده امریکا که همواره منافع خود را در نظر دارد و خواهان ایجاد کانون آشوب در منطقه قفقاز است، با اصرار بر عضویت هرچه سریعتر گرجستان و اکراین در ناتو، به هیچ وجه به هزینههای احتمالی این اقدام برای مردم این کشورها و منطقه توجهی ندارد.از سوی دیگر کشورهایی چون فرانسه و آلمان که در ماه آوریل مخالفت خود را به تصیمیمگیری در خصوص عضویت گرجستان در ناتو در این نشست صراحتاً عنوان کردند و خواستار به تعویق افتادن این تصمیم تا نشست دسامبر شدند، این بار سکوت اختیار کرده و به مخالفتهای ضمنی بسنده کردهاند. البته این کشورها به طور غیررسمی اشاره کردهاند که وضعیت منطقه نسبت به گذشته به مراتب بدتر است.به عبارت دیگر در حال حاضر پیمان اتلانتیک شمالی در برابر تصمیم سرنوشتسازی قرار گرفته و این در حالی است که گرجستان به هر طریقی تلاش دارد تا عضویت ناتو را به دست آورد.
میخائیل ساکاشویلی، رئیس جمهور گرجستان در آستانة نشستِ تفلیس تلاش کرد با اعلام هشدار به اعضاء ناتو در خصوص اینکه "امتناع از پذیرفتن گرجستان به عضویت ناتو میتواند نشانه ترس و ضعف این نهاد در برابر روسیه باشد و به گفته وی آغازی بر انحلال آن باشد، تلاش کرد به هر نحو ممکن نسبت به جلب حمایت اعضاء آن از کشورش اقدام کندهر چند برگزاری نشست شورای ناتو در تفلیس پیش از جنگ روسیه و گرجستان برنامه ریزی شده بود، اما به هر تقدیر میزبانی نشست شورای ناتو برای رئیس جمهوری گرجستان امتیازی مغتنم محسوب میشود.هر چند شورای ناتو در سال 2000 نشست خود را در اکراین برگزار کرده بود، اما نشست اخیر آن در تفلیس برای روسیه نگرانیهای جدی ایجاد کرد. به نحوی که مقامات کرملین از دیمیتری راگازین، نماینده خود در ناتو خواستند سفر خود به تفلیس برای شرکت در این نشست را لغو کند. راگازین در همین رابطه اظهار داشته بود؛ "ما از ناتو خواهش میکنیم که از برگزاری نشستهای عالی در گرجستان خودداری کند، زیرا رهبران این کشور اینگونه بازدیدها را به مثابه حمایت کامل سیاسی و موجه از ساکاشویلی تعبیر میکنند".
جمعبندی
هرچند امریکا از حامیان اصلی پیوستن گرجستان به ناتو است و آشکارا این کشور را به تسلیحات نظامی تجهیز میکند، اما سایر اعضاء ناتو از جمله آلمان ضمن مخالفت با عضویت گرجستان و اکراین به این نهاد معتقدند این دو کشور پیش از پیوستن به ناتو باید با خود را با معیارهای مورد این سازمان انطباق دهند.به اعتقاد آلمان و برخی اعضاء دیگر، عضویت در ناتو روندی است که که بر اساس آن کشورهای نامزدِ عضویت باید اصلاحات جدی سیاسی و اقتصادی را به انجام برسانند، مشکلات داخلی و مرزی خود را رفع نمایند و قادر به مشارکت در تأمین امنیت کشورهای عضو باشد، اما در شرایط حاضر گرجستان هیچ یک از شرایط بازگفته را حائز نیست.به هر تقدیر به نظر میرسد ناتو در شرایط کنونی و در موضوع پذیرش و یا عدم پذیرش عضویت گرجستان و اکراین در وضعیت دشواری قرار گرفته است. این سازمان از یک سو نباید نسبت به روسیه ضعف نشان دهند که به عقیدة برخی این امر ممکن است به استمرار رویکردهای تهاجمی آن در سیاست خارجی منجر شود و از طرف دیگر هیچ یک از کشورهای عضو نمیخواهند با تقابل با روسیه منافع و تعاملات راهبردی خود با این کشور به مخاطره بیندازند.