نخستین همایش ایران و استعمار انگلیس دیروز با سخنرانی اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام در تالارعلامه امینی دانشگاه تهران برگزار شد؛ همایشی که توسط موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی و با همکاری مجمع هماهنگی کانون های اسنادی و تاریخ پژوهی کشور (مهتاب) مشتمل بر کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، مرکز اسناد وزارت امور خارجه، سازمان اسناد و کتابخانه ملی برگزار شد و آنگونه که اعلام شده بود دانشگاهیان و تاریخ پژوهان <برای روشن کردن زوایای پنهان حضور انگلیس در ایران> به سخنرانی و گفت وگو پرداختند.
هاشمی رفسنجانی در سخنرانی خود از تلاش برخی کشورها برای ربودن دانشمندان ایرانی خبر داد و آن را نتیجه ضعف برخی مدیریت های داخلی دانست و بر اتخاذ راهکارهای مناسب به منظور جلوگیری از خروج دانشمندان ایرانی از کشور تاکید کرد. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه تاریخ معاصر ایران مورد ظلم واقع شده است، گفت: از سویی واقعیات تاریخ در دوره قاجار مکتوم ماند و از سوی دیگر، طرف های مقابل ما به دلیل اینکه محکوم بوده اند، نخواستند که این اسناد برملاشود، به همین دلیل واقعیات را مکتوم نگه داشتند.
به گزارش ایلنا،وی به مقایسه ایران بعداز انقلاب و ایران سال های دوران قاجار و پهلوی پرداخت و افزود: تاریخ معاصر مربوط به 200 سال قبل است که در آن، رفتار دولت های مسلط مانند آمریکا و روسیه با ایران بررسی می شود. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، تاریخ معاصر ایران را به نمایشگاه عجیب حرص، طمع، بی رحمی و حرکات ضدانسانی استعمارگران از یک طرف و بی اطلاعی، بی عرضگی و ضعف مدیریت حکام ایران از سوی دیگر تشبیه کرد و افزود: وقایع تاریخ معاصر ایران را به خوبی می توان مانند سریال تاریخی به مردم نشان داد و این مسائل برای انسان های امروز و دانشجویان اهمیت دارد.
رئیس مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه ایران از موقعیت ممتازی در آن زمان برخوردار بود، گفت: میدان دار استعمار در درجه اول انگلیس و در درجه دوم روسیه است و البته فرانسه هم، گهگاهی نظری داشت اما به نظر می رسد اوضاع فرانسه نسبت به دو کشور بهتر باشد. وی ادامه داد: شبه قاره هند برای انگلیس در اولویت اول بود و یکی از راه های مهمی که می توانست کشورهای استعمارگری مانند پرتغال و اسپانیا را به هندوستان برساند، ایران بود.
انگلیس برای آنکه راه را بر رقبای خود ببندد، به ایران توجه کرد. هاشمی رفسنجانی با بیان اینکه ایران قربانی تنازعات استعماری شده است، اظهار داشت: ضعف ایران، استبداد حکام بود که حضور مردم در صحنه را نمی خواستند و تنها راه حفظ حکومت خود را حمایت کشورهای خارجی می دیدند. رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزود: انگلیس در اولین جایگاه، با تحمیل قرارداد و حضور نظامی در جنوب ایران استعمار خود را آغاز کرد و روسیه نیز با استناد به وصیت پطرکبیر برای دستیابی به آب های گرم به ایران حمله کرد و گرجستان که از متصرفات شمالی ایران بود، تصرف شد.
هاشمی رفسنجانی گفت: یک سابقه شرمگین کننده تاریخ بین ایران، روسیه و انگلیس در مدت کوتاهی بر سر واگذاری امتیازات آغاز می شود. هاشمی رفسنجانی آخرین امتیاز دولت قاجار به انگلیس را امتیاز نفت در سال 1291 عنوان کرد و گفت: تا پایان دوران شوم سلطنت پهلوی کشور ایران گرفتار آن امتیاز شوم بود. وی به مجلس مشروطه اشاره کرد و گفت: ظاهرا انگلیس خواهان مشروطه در ایران بود اما خود، افراد خودفروخته را در کانون تصمیم گیری یعنی مجلس جمع کرد.
رئیس مجمع تشخیص مصلحت با بیان اینکه بعداز جنگ جهانی اول، تنها کشور سرپای استعماری که نفوذش در ایران بلامانع شد، انگلیس بود، ادامه داد: در این دوران با خروج نیروهای روسیه، انگلیس نیروهای خود را در شمال و جنوب کشور جای داد و بحق انگلیسی ها به ما خیلی بدهکارند و باید شرمنده باشند و ما از آنها، خیلی طلبکار هستیم. هاشمی رفسنجانی به قرارداد 1919 دولت پهلوی و انگلیس اشاره کرد و گفت: خدا روح مصدق را رحمت کند و او را با بزرگان و نیکان محشور کند.
با این که مجلسی در آن زمان نبود، با آن قرارداد مخالفت کرد و تنها، آن را روی کاغذ نگه داشت. وی تاریخ دوره پهلوی را مورد بررسی قرارداد و اظهار داشت: دوره پهلوی سراپا تصمیم انگلیسی ها بود. آن حکومت با دستور آمد و با دستور رفت اما قاجاری ها این گونه نبودند و به جنگ با برخی استعمارگران پرداختند. رضاخان یک قزاق بی سواد بود که با دستور آمد و هیچ اراده ای از خود نداشت. محمدرضا نیز که روی کارآمد، چاره ای جز سرسپردگی به تصمیم انگلیسی ها نداشت. رئیس مجلس خبرگان ادامه داد: در اواخر حکومت پهلوی سفرای انگلیس و روسیه، هر روز با محمدرضا ملاقات می کردند و به او دستور می دادند.
درست است که ملت علیه حکومت پهلوی قیام کرد اما محمدرضا با دستور آنها رفت؛ همان هایی که دولت مصدق را ساقط و دستاورد ملی صنعت نفت را ضایع کرده بودند. هاشمی رفسنجانی امتیاز انقلاب اسلامی به دولت های گذشته را متکی بودن به نیروهای مردمی عنوان کرد و گفت: مردم، اقیانوس بی کرانی هستند که یار خالص مسئولان به شمار می روند و اگر مسئولان خودفروشی نکنند، مردم همواره در صحنه حضور خواهند داشت. وی به 3 رکن انقلاب اشاره کرد و گفت: نمی دانم 3 رکن استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی را چه کسی مطرح کرد، اما این موارد از فطرت مردم برخاسته بود. اگر یکی از سه رکن ضربه ببیند، دو رکن دیگر نخواهند توانست کاری از پیش ببرند. اگر آزادی نباشد مردم همکاری نمی کنند و اگر اسلامی در کار نباشد، ملت در صحنه حضور نخواهند داشت. هاشمی افزود: باید هشیار باشیم که به خاطر برخی بی برنامگی ها و نسنجیدگی ها، فرصت ها از دست نرود. رئیس مجلس خبرگان گفت: دانشگاه تهران در گذشته می توانست تنها حدود یک هزار و 500 نفر از اشراف و بزرگان کشور را در خود داشته باشد اما به برکت انقلاب اسلامی در حال حاضر دانشجویان زیادی در کشور حضور دارند و باید مراقب باشیم که به خاطر ضعف های داخلی، این سرمایه های ملی از دست نرود.
آنچه انگلیس بر ایران روا داشته است
در سخنرانی افتتاحیه همایش <ایران و استعمار انگلیس>، فرهاد رهبر، رئیس دانشگاه تهران، با اشاره به اهمیت حفظ اسناد مرتبط با خیانت های انگلیس و استعمار انگلیس در کشورهای مسلمان گفت: پرونده سیاه استعمار انگلیس به کشورهای اسلامی محدود نمی شود و اگر قرار باشد انگلیس به خاطر شرارت هایش در حق ملت ها غرامتی بپردازد باید به بردگی ملت هایی درآید که زمانی تحت استعمار آنها بوده اند. وی در ادامه خاطرنشان کرد: یکی از زخم های غیرقابل التیام در ایران فاجعه قحطی بزرگ در سال های 1917 تا 1919 است.
به گزارش ایسنا، او تاکید کرد: تدوین و نشر پیشینه استعمار انگلیس و اعلان همه تجارب آن در اختیار آمریکا به روحیه دشمن شناسی در کشور کمک می کند و از آن درس هایی استخراج می شود که در سیاستگذاری ما خصوصا سیاستگذاری خارجی ما موثر واقع می شود. پروفسور شاپور رواسانی، استاد و پژوهشگر حوزه تاریخ معاصر، نیز با برشمردن انواع فعالیت های استعماری انگلیس در ایران، گفت: نفوذ اقتصادی، سلطه کالایی، نفوذ سیاسی، تشکیل احزاب و سازمان های علنی، تشکیل سازمان های غیرعلنی مانند فراماسونری، نفوذ فرهنگی و تحریف تاریخ و باستان شناسی تاریخی از شیوه های مختلف و راه های متنوعی بود که انگلیس برای استعمار خود برگزید. انگلیس حتی تجارت خارجی را در اختیار گرفت و انحصار خود را از جنوب آغاز کرد و به کل ایران گسترش داد. رواسانی تاکید کرد: من به جوانان می گویم به آینده پرامید و درخشان و طلوع آزادی بنگرید و در آسمان ایران پرواز کنید.
استعمار نمی تواند از عقاب های تیزپرواز ایران مرغ خانگی بسازد. واعظ زاده خراسانی، پژوهشگر حوزه تاریخ ایران، نیز در سخنرانی خود با بیان اینکه انگلستان در راه اندازی فرقه های بابیت و بهاییت دست داشت، افزود: نقش آغازین در شروع این فرقه ها را ابتدا روسیه و سپس انگلیس برعهده گرفت و ارتباط روسیه و انگلیس با فرقه های مختلف در ایران و کشورهای اسلامی از زمان تبعید میرزا حسین علی به بغداد قابل بررسی است. محمدعلی کاظم بیگی، استاد دانشگاه، گفت: استعمارگران بریتانیا و روسیه باوجود اختصاص سرمایه و تلاش چشم گیر به توسعه حمل ونقل ریلی در قلمروی خود، وجود خط آهن سراسری در ایران را تهدیدی علیه منافع خویش حساب می کردند. دکتر عبدالودود سپاهی، استاد دانشگاه سیستان و بلوچستان نیز در سخنرانی خود گفت: انگلیسی ها دنبال جدا کردن بلوچستان به عنوان سنگ بنای سپر دفاعی هندوستان از ایران بودند. غفار پوربختیار یکی دیگر از اساتید دانشگاه به مساله بختیاری های ایران پرداخت و گفت: <دولت انگلیس پس از رویگردانی سران ایل بختیاری از آنها به رضاخان روی آورد.>
علی اکبر علیمردانی، پژوهشگر، نیز طی سخنانی در همایش ایران و استعمار انگلیس با توجه به روابط ساواک با سرویس جاسوسی انگلستان اظهار داشت: پس از آنکه محمدرضا شاه به انگلستان سفر و با ملکه انگلستان دیدار کرد، پیشنهاد آموزش کادر ساواک به شاه ارائه شد که با موافقت وی روبه رو شد. وی با اشاره به تحولات 1357 و در آستانه انقلاب اسلامی تصریح کرد: 6MI به دنبال تحویل اسناد سرویس جاسوسی بریتانیا از سوی رژیم شاه بود اما این اقدام با مخالفت ساواک روبه رو شد. به گفته فردوست، شبکه بی سیم وابسته به سرویس اطلاعاتی بریتانیا خواهان تمامی اسناد فعالیت های جاسوسی بریتانیا در ایران بود که ساواک به دلیل تبعات این تصمیم برای رژیم و نیز ساواک با آن مخالفت کرد.
بازبینی در روابط تهران و لندن در صورت ضرورت
رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی نیز در حاشیه همایش ایران و استعمار انگلیس گفت: اگر ضرورتی در بازبینی روابط ایران با انگلیس احساس شود، مجلس به وظیفه خود در این زمینه عمل خواهد کرد. به گزارش ایرنا، غلامعلی حدادعادل به خبرنگاران گفت: این نوع مسائل دیر به مجلس می رسد و در واقع قبل از اینکه مجلس بخواهد با قانونگذاری نقشی ایفا کند، مراکز دیگری مانند دولت و شورای عالی امنیت ملی اختیارات لازم را در این زمینه دارند. از نماینده مردم تهران درباره نقش مجلس در این زمینه سوال شد و حدادعادل که در سخنرانی خود در این همایش خواستار هشیاری مردم به ویژه نسل جوان در برابر توطئه های جدید استعماری شده بود، در پاسخ گفت: اصولا مجلس در سیاست خارجی سعی می کند نقش درازمدت تری را ایفا کند، چون سیاست خارجی تابع شرایط بسیاری است و مبانی آن احتیاج به قانونگذاری دارد. حداد عادل در این همایش گفت: حضور اسرائیل در منطقه از گناهان بزرگ انگلیس محسوب می شود. وی افزود: تا وقتی ملت ایران در صحنه باشد قطعا استعمار انگلیس دیگر تکرار نخواهد شد.