اولین کنگره افراد و جمعیتهای مبارز فلسطینی در سال 1919 در شهر بیتالمقدس تشکیل شد، در قطعنامه این کنگره مواردی از جمله تقاضای جلوگیری از مهاجرت، شکستن وعده بالفور، پایان دادن به حکومت سرپرستی و وحدت با سوریه با در نظر گرفتن اینکه فلسطین هم جزء سوریه به نام "سوریه جنوبی" باشد، گنجانده شده بود. کنگره چهارم در ژوئن 1921 در شهر بیتالمقدس به دنبال کنگرههای معمولی دوم و سوم تشکیل شد و تمام مواد قطعنامههای کنگرههای قبلی را تأکید و تثبیت نمود. همچنین در روزهای چهارم تا هشتم آوریل 1920 در شهر بیتالمقدس، در محل "موسم النبی"، اولین شورش و اعتراضات فلسطین روی داد. مراسم مذهبی "موسم النبی" تبدیل به یک صحنه شورش و تظاهرات ملی شدیدی علیه صهیونیسم و استعمار بریتانیا شد. در جریان این شورش مردم به یهودیان حمله کردند و در اثر تصادم شدیدی که بین اعراب و یهودیان و افراد پلیس که از یهودیان دفاع میکردند رخ داد، عدهای از یهودیان و عربها کشته و مجروح شدند. در 1921 نیز شورشهایی علیه یهودیها به وقوع پیوست و عربهای سایر کشورها به روشنی مخالفت خود را با طرح صهیونیستها مبتنی بر تبدیل کردن فلسطین به منطقه یهودینشین اعلام کردند. در پارلمان انگلستان، صهیونیستها قدرت فوقالعادهای داشتند. به همین دلیل حکام انگلیسی کوشیدند جاهطلبی یهود را تعدیل کنند و بدین وسیله آنها را برای عربها پذیرفتنی گردانند، زیرا در غیراینصورت ممکن بود عربها برای همیشه یهودیان را از خود جدا نموده و به کلی به صورت بیگانه بنگرند. این قبیل ملاحظات موجب شد که انگلستان، به وسیله یادداشت چرچیل که در سوم ژوئن 1922 منتشر شد، سیاست خود را اعلام کند. در این یادداشت، "اعلامیه بالفور" که در اصل پذیرفته شده بود، به دقت و بدون کوچکترین اشتباهی مجدداً تفسیر شده بود. در این یادداشت سؤال شده بود که ماهیت موطنی یهودیان چیست؟ و جواب داده شده بود که: برخلاف تصور عدهای قصد آن نیست که فلسطین، همانقدر که انگلستان، انگلیسینشین است، یهودینشین شود، بلکه قصد این است که: "جامعه فعلی یهود، به کمک یهودیان سراسر دنیا، توسعه بیشتری پیدا کند تا اینکه جامعه تبدیل به مرکزی بشود که بطور کلی یهودیان به دلایل مذهبی و نژادی، بدان علاقه نشان دهند و افتخار کنند" در مورد مهاجرت یهودیان به فلسطین گفته شده بود که محدودیتهایی در مهاجرت پدیدار خواهد شد، به دلیل اینکه "ظرفیت اقتصادی این کشور در حال حاضر قدرت پذیرفتن تازه واردان را ندارد." همچنین تصریح شده بود که قصد این نیست که "جمعیت، زبان و فرهنگ عرب از فلسطین ریشهکن گردد تا تحت انقیاد دیگران آورده شود."
دولت انگلستان به سازمان صهیونیستها فهماند که اگر این سازمان بخواهد قیمومیت بریتانیا بر فلسطین رسمیت پیدا کند باید این توجیه و تفسیر از اعلامیه "بالفور" را رسماً تصویب کند. هیئت مدیره سازمان صهیونیسم این توجیه و تفسیر را پذیرفت و تصویب کرد و بدین ترتیب رسماً طرح ایجاد یک دولت یهودی را رد کرد و به قول "وایزمن" اظهار امیدواری کرد که "طرحی برای ایجاد اکثریت در فلسطین تنظیم شود." موقعی که چنین اکثریتی در فلسطین بوجود آید، دولت یهود، به جبر شرایط زمان خودبخود بوجود خواهد آمد. بدین ترتیب پیشنویس قطعنامه مربوط به واگذاری قیمومیت فلسطین به بریتانیا با تأیید صهیونیستها از توجیه و تعبیر مجدد اعلامیه بالفور و بدون آن ماده مربوط به ایجاد دولت یهود به جامعه ملل تقویم شد و در بیست و دوم ژوئیه 1922 به تصویب رسید. از این تاریخ به بعد حکومت سرپرستی فلسطین هر سال سهمیه مهاجرین یهودی را اعلام کرد و عده آن پیوسته رو به افزایش نهاد. این وضعیت خشم اعراب را برانگیخت و اعتراضات ضدصهیونیستی از سال 1928 مجدداً آغاز گردید و در تابستان 1929 در کنار دیوار براق با دیوار ندبه درگیری خونینی بین اعراب فلسطین و صهیونیستها درگرفت. طبق مندرجات مطبوعات فلسطین، جدال بین یهودیان صهیونیست و اعراب فلسطین در اگوست سال 1929 بوقوع پیوست. طی راهپیماییهایی که طرفین انجام دادند برخوردی بسیار خونین در روز 23 همان ماه بوجود آمد که بر اثر تیراندازی شدید صهیونیستها و سربازان بریتانیایی، فلسطینیها خسارات زیادی متحمل شدند، از آن جمله 351 نفر شهید، 150 نفر زخمی و صدها نفر زندانی شدند. بعد از درگیری دیوار براق به تدریج مبارزات و اعتراضات مردم فلسطین اوج تازهای گرفت و در سال 1963 قیام شیخ عزالدین قسام به وقوع پیوست. و این مبارزات همچنان ادامه داشت.
در سال 1939 دولت انگلیس میزگردیهمة احزاب و گروههای صهیونیستی در رابطه با قدس اعلام کردند، قدس کامل و یکپارچه پایتخت اسرائیلمی باشد و برای همیشه تحت حاکمیت اسرائیل خواهد مانداز ابتدای اشغال فلسطین توسط بریتانیا در سال 1917، میزان مالکیت عربی در قدس بیش از 90% از مساحت قدس بوده و مالکیت یهود بیش از 4% را تشکیل نمی داداز نمایندگان صهیونیست و فلسطین در لندن تشکیل داد که بر اثر پافشاری طرفین در اعاده حقوق خویش بینتیجه ماند. در 17 ماه مه 1939 دولت انگلیس کتاب سفیدی منتشر ساخت و پیشنهاد کرد که ظرف مدت ده سال دولت مستقلی در فلسطین تشکیل شود که طبق قرارداد مخصوص دیگری به دولت انگلیس مربوط باشد. در این کتاب سفید سرزمین فلسطین را به سه منطقه تقسیم میکرد، منطقهای که بطور مجاز به یهودیان واگذار میشود، منطقهای که بطور محدود به یهودیان واگذار میگردد و منطقه ممنوع برای واگذاری. هر چند که اعراب پیشنهاد را پذیرفتند، اما صهیونیستها از این عمل انگلیس به شدت خشمگین شدند و گفتند که دولت انگلیس جانب اعراب را گرفته است.در دوران جنگ بینالمللی دوم تقریباً بر فلسطین آرامش حکمفرما بود. از 28 آوریل تا 15 مه 1947 سازمان ملل متحد جلسات متعددی برای رسیدگی به مسئله فلسطین برگزار کرد و تصمیم گرفت کمیتهای به نام کمیته مخصوص ملل متحد فلسطین تشکیل شود. اعضای کمیته مزبور که از فلسطین دیدن کردند شرح بازدید خود را همراه با پیشنهادهایی تقدیم سازمان ملل نمودند.بنا به تصمیم و توصیه گروه نفوذ و اعمال فشار امریکا و نهضت صهیونیست اکثریت اعضای کمیته سازمان ملل متحد در 29 نوامبر 1948، رأی به تقسیم سیاسی و وحدت اقتصادی فلسطین داد. طبق نظریه مزبور کشور فلسطین به دو منطقه عرب و یهود تقسیم میشد که شهر بیتالمقدس به هیچ یک از مناطق تعلق نداشت و تحت اداره سرپرستی شورای قیمومیت سازمان ملل متحد قرار گرفت.در چهاردهم ماه مه 1948، دولت انگلیس به قیمومیت خود خاتمه داد و قشون خود را از آن کشور خارج نمود. در همان روز شورای ملی یهود در تلآویو انعقاد یافت و بنگوریون موجودیت دولت اسرائیل را اعلام و چند ساعت بعد "ترومن" رئیس جمهور وقت امریکا دولت جدیدالتأسیس را عملاً به رسمیت شناخت.
1ـ 2) بررسی حاکمیت و ملیت در قدس در ادوار تاریخ
از آنجا که یکی از مؤلفههای مهم ژئوپلتیک قدس ناهمگونی مذاهب و فرهنگها بوده و این امر باعث پیچیدگی ژئوپلتیکی میگردد ولی آمارنگاری عربی ـ اسلامی بیتالمقدس نشان میدهد که اکثر ساکنین شهر در طول تاریخ، عرب بودهاند. در قرون 13 و 14 میلادی تعداد ساکنان عرب شهر، بالغ بر 40 هزار نفر بوده است و همچنین بعد از آزادی بیتالمقدس در نبرد حطین جمعیت مسلمان شهر قدس بین 70 تا 80 درصد از کل جمعیت شهر بود. منابع تاریخی درباره مسیحیان بیتالمقدس ذکر میکنند که اکثر آنها اصلیت عربی دارند و بعضی اصلیت اروپائی دارند. مهمترین طوائف مسیحی که در قرن 13 در بیتالمقدس وجود داشتند شامل لاتینها، سوریون (سریانی)، الیعاقبه، ارمنی، ارتدوکس، النساطره، الهنود، الاحباش و الجورجیون بودند.اما حضور یهودیان در قدس در دوران اسلامی بسیار کم بود و آنها به دنبال انعقاد پیمان صلح و دریافت اماننامه در دوران خلیفه دوم در این شهر حضور پیدا کردند. بر اساس این پیمان یهودیان اجازه اقامت در بیتالمقدس را نداشتند ولی آنها با پوشش خدمت در مسجدالاقصی در این شهر نفوذ کردند ولی خلیفه عمربن عبدالعزیز به وجود یهودیان در این شهر مقدس پایان داد. به اختصار میتوان گفت که اعراب در بیتالمقدس در تمام اعصار قدیم و حتی در دوران اشغال این شهر توسط اروپائیان حضور مستمر داشتهاند بطوری که تمام آثار تاریخی باقیمانده در قدس عربی بوده و در تمام محلات و مناطق بیتالمقدس این آثار به چشم میخورد. در دوران اسلامی شعاع حضور علمی، فرهنگی و تمدنی مسلمانان در بیتالمقدس به قدری تابناک بود که طلاب علم و معرفت از تمام عالم اسلامی در آنجا گرد هم میآمدند.با بررسی ادعاهای متفکران یهودی در اثبات وجودشان در بیتالمقدس متوجه مــیشویم کــه آنها دوران و اعصار تاریخقدس را فراموش میکنند و بر روی آن سرپوش میگذارند بخصوص دوره طولانی حاکمیت عربی ـ اسلامی از قرن هفتم میلادی تا زمان اشغال کامل قدس در سال 1967 را نادیده میگیرند. حیات بیتالمقدس تحت حاکمیت اسلامی بیش از دوازده و نیم قرن ادامه داشته است. همچنین این مدت غیر از مدت زمانی است که قدس حیات عربی صرف قبل از ظهور اسلام داشته که این دوران هم قرون متعددی را شامل میگردد. به این دلایل باید گفت که ادعاهای رژیم صهیونیستی برای برگزاری جشنهای سه هزارمین سال تأسیس بیتالمقدس و ادعایش مبنی بر اینکه سه هزار سال بطور متوالی قدس پایتخت یهود بوده است، معتبر و قانونی نبوده است و این ادعا بر جعل آشکار تاریخ بنا گردیده است.
2ـ2) موضع رژیم صهیونیستی در مورد قدس
پیش از تأسیس حکومت غاصب یهود در فلسطین، رهبران جنبش صهیونیسم آرزو میکردند که روزگاری بیتالمقدس را اشغال کنند. مثلاً "آلفرد موند" یکی از رهبران صهیونیسم که در سال 1922 وزیر کار انگلستان بود، در مجمعی به یهودیان چنین وعده داد: "روزی که هیکل سلیمان را تجدید بنا کنیم، خیلی نزدیک است و من در آینده حیات خود را وقف تجدید این بنا، بر ویرانههای مسجدالاقصی میکنم"در هفتم ژوئیه 1920 ژنرال "بولز" انگلیسی، فرماندار نظامی فلسطین، به دولت انگلیس چنین گزارش داد: "ابراهیم اسحق، خاخام بزرگ یهودیان فلسطین، و شورای رهبران مذهبی یهود و "اوسیشکن" نائب رئیس جمعیت صهیونیسم، رسماً از حکومت سرپرستی بریتانیایی در فلسطین تقاضا کردهاند که تمام بیتالمقدس و مسجدالاقصی را به آنان واگذار نماید".در دائرةالمعارف یهود، در ذیل ماده "صهیونیسم" مینویسد: "یهودیان در صددند که نیروهای خود را متمرکز کنند و دشمنان خود را از بیتالمقدس بیرون کنند و آن را مقر فرماندهی خود قرار دهند "کلررنز" رئیس جمعیت "نگهبانان دیوار ندبه" در هفتهنامه "پالستاین" شماره ششم اوت 1939 آشکارا چنین نوشت: "این مسجدالاقصای مسلمانان که بر قدسالاقدس، معبد سلیمان بنا شده، متعلق به یهودیان است".بدین ترتیب کاملاً روشن میگردد که یهودیان پیش از تشکیل حکومت غاصب خود در فلسطین همیشه در فکر تجاوز به مسجدالاقصی نخستین قبله مسلمانان بودهاند، زیرا خاخامهای یهود معتقدند که باید بر روی ویرانههای مسجدالاقصی، معبد سلیمان را از نو بنا کنند و توراتی را که در زیر بنای مسجدالاقصی مدفون است بیرون بیاورند.پس از اشغال قدس در سال 1967، دولت "اشکول" (نخستوزیر سابق رژیم صهیونیستی) سیاستش را در رابطه با قدس مشخص کرد، "اشکول در رابطه با حاکمیت اسرائیل بر کل شهر تأکید کرد و در مقابل گروهی از رهبران دینی اعلام نمود که قصد ما این است که مدیریت بینالمللی برای اماکن مقدس قرار دهیم بدین صورت که در دست رهبران دینی ذینفع باشد. سپس توضیح داد، از خیلی وقت پیش اسرائیل برای رسیدن به ترتیبات متقابل آماده بوده است، بر این اساس منظورمان مربوط به اماکن مقدس و اداره آن میشود و هرگز به مسئله حاکمیت نمیپردازیم. بعد از آن اسحاق رابین نخست وزیر سابق رژیم صهیونیستی نیز موضع "اشکول" را پس از امضا توافقنامه اسلو تائید کرد.
همزمان با شناسایی اسرائیل توسط واتیکان و درخواست پاپ مبنی بر به وجود آمدن وضعیت ویژه برای شهر قدس، اسحاق رابین اعلام کرد که منافع متعدد کلیساهای مسیحی را در حین مذاکرات با سازمان آزادیبخش فلسطین پیرامون قدس مدنظر قرار خواهیم داد و اضافه نمود در آنجا اختلافی بین موضع وی و موضع کشورهای عربی پیرامون این موضوع میباشد و مایل به جدایی حل دینی از حل سیاسی قضیه قدس است و وضعیت دینی بدین صورت باقی خواهد ماند. همه کلیساها به صورت خودگردانی اداره خواهند شد و نیز کشورهای اسلامی در رابطـه با چگونگـــی اداره مقدســاتیهودیان پس از مصادرة زمینهای فلسطینیان سه کمربند از شهرکهای یهودی با هدف محاصره و جداسازی شهر بیت المقدس از کرانة باختری ایجاد کرده اند رژیم صهیونیستی از ابتدای اشغال قدس شریف اقدامهایی در جهت تغییر بافت جمعیت این شهر مقدس آغاز کرده که کماکان ادامه دارداسلامی مسئول خواهند شد. و موضع ما در خصوص قدس ثابت میباشد. قدس به صورت پایتخت یکپارچه تحت حاکمیت اسرائیل باقی خواهد ماند و مسئله قدس غیرقابل مذاکره میباشد.از طرفی موضوع اسرائیلیها بر جعل آشکار تاریخ بنا میگردد. بدینگونه که بدون پایه و اساس تاریخی، ادعا مینمایند که حاکمیت یهود بر قدس سه هزار سال و بطور متوالی میباشد. در صورتی که با مراجعه به تاریخ میتوان پی به بیاساس بودن آن برد. "اشکول" درخصوص میانگین پیشرفت یکپارچگی قدس از جنبه واقعیتی و حقوقی در بحثی ویژه با مجله "جویش آبزرور" در 20 سپتامبر 1968، در حالی که حقایق تاریخی را نادیده میگیرد پاسخ داد، قدس به صورت یکپارچه و بطور دائم پایتخت اسرائیل بوده است به استثناء 19 سال که بین سالهای 1948 تا سال 1967 فاصله افتاده است، اضافه بر این، شهر از یک قرن گذشته تاکنون محل زندگی اکثریت یهودی بوده است، اما دوره 19 ساله (1967 ـ 1948) این دوره کوتاه بوده است پس به چه حقی اردنیها بر بخش شرقی قدس در این دوره مسلط بودهاند. بنابراین وضعیت این شهر به صورت وضعیت سابق آن یعنی شهر یکپارچه و تقسیم نشده برگشته است.
بازگشت حزب لیکود به قدرت، موضع حزب کار در خصوص مسئله قدس را رد میکند و مسئولین این حزب اظهار میدارند آنچه که حزب کار در حین گفتگو با فلسطینیها ارائه نموده خطر امنیتی به وجود آورده و آنچه در مورد قدس در جریان بوده هدفش بازگشت به تقسیم این شهر میباشد. لذا شعار "قدس با صلح" یک موقعیت بالائی را در حملات انتخاباتی لیکود علیه حزب کار به همراه داشت و قبل از به قدرت رسیدن، مجموعهای از شعارها و اهداف حزب لیکود را با مدنظر قرار دادن قدس عرضه مینمودند. از این رو روزنامه "معاریو" در 5 حزیران 1996 ذکر کرد: معاون شهرداری قدس "شمویل مئیر" با آگاهی رئیس شهرداری "اولمرت" و با هماهنگی با سازمان "اتریت کوهانیم" طرحی را برای استیلای نهایی بر قدس شرقی فراهم نموده که نکات بارز آن بستن مؤسسات فلسطینی در این شهر نابودی منازل فلسطینیهایی که به رغم رژیم اشغالگر به صورت غیرقانونی ساخته شده اند، اخراج فلسطینیهایی که بصورت غیرقانونی در قدس میباشند و برپائی شهرکهای جدید یهودینشین میباشد. در یک جمعبندی کلی از نظر اسرائیلیها حکومت نتانیاهو برای تقویت موضع صهیونیستها در قدس، دیدگاه خشنتری نسبت به سایر گروهها دارد.بنابراین موضع اسرائیلیها پیرامون قدس، علیرغم امضای توافقنامه اسلو که سازمان آزادیبخش فلسطین را به عنوان طرف مذاکرات پیرامون قدس میشناسد و همچنین علیرغم تعهد اسرائیل نسبت به توافقات اسلو که موضوع بررسی وضعیت قدس را موکول به مرحله مذاکرات نموده است و صدور قطعنامههای سازمان ملل در خصوص وضعیت قدس، همچنان ثابت بوده است اما در برنامههای انتخاباتی احزاب گروههای داخلی رژیم صهیونیستی قبل از انتخاب پارلمانی و نخستوزیری در سال 1996 درخصوص مسئله قدس مسئله به گونه دیگر است:
1. همه احزاب و گروههای صهیونیستی در رابطه با قدس اعلام کردند، قدس کامل و یکپارچه پایتخت اسرائیل میباشد و برای همیشه تحت حاکمیت اسرائیل خواهد ماند.
2. درخصوص قدس گفتگو با فلسطینیها غیرممکن میباشد.
3. ساخت و توسعه شهرکهای یهودی نشین در قدس ادامه خواهد داشت.
4. قدس بصورت یکپارچه و غیرقابل تفکیک پایتخت ابدی در اسرائیل و مرکز مردم یهود برای همیشه تحت حاکمیت اسرائیل باقی خواهد ماند.
3ـ2) استراتژی یهودیسازی قدس
از زمان تأسیس رژیم صهیونیستی در سال 1948، آن رژیم چند هدف را در خصوص قدس شریف در دستور کار خود قرار داده است که از جمله این اهداف تصرف کامل شهر بیتالمقدس، یهودیسازی این شهر با تغییر چهره و رنگ اسلامی آن و انتقال پایتخت این رژیم از تلآویو به بیتالمقدس میباشد. رژیم صهیونیستی برای رسیدن به این اهداف اقداماتی همچون اشغال و غصب زمینهای اعراب، تخریب منازل و اماکن اسلامی و عربی و اذیت و آزار ساکنان عرب همراه وارد نمودن فشارهای سیاسی، اقتصادی، حقوقی و اجتماعی، بطوری که زندگی برای اعراب در این شهر بسیار مشکل میباشد و اخراج مردم غیریهودی این شهر که به صورتهای مختلفی مشاهده میگردد، انجام میدهد.نخستین تلاشها برای شهرکسازی در بیتالمقدس از اواسط قرن 19 آغاز گردید. بگونهای که طی سالهای 1843 ـ 1897 تعداد 27 شهرک یهودی در این شهر و اطراف آن و از سال 1897 تا 1930 تعداد 24 شهرک یهودی دیگر در آن احداث گردید.انگلیسیها نیز در دوران قیمومیت فلسطین 117 هزار دونم (دونم مساوی یک هزار متر مربع) از اراضی حکومتی واقع در فرمانداری بیتالمقدس را به آژانس یهود واگذار نمودند و طی این مدت از هرگونه ساختمانسازی در بخش شرقی بیتالمقدس ممانعت کردند.در سال 1945 زمانی که فلسطین تحتالحمایه دولت بریتانیا بود مساحت بیتالمقدس (19331) دونم بود، که 58% از آن یعنی (11191) دونم در مالکیت اعراب و (4835) دونم (25%) در اختیار یهودیان، (3305) دونم را راهها و میادین تشکیل داده و 17% بقیه نیز به موارد دیگر اختصاص داشت.پس از تشکیل رژیم صهیونیستی در سال 1948، مطابق قسمت (ب) از ماده پنجم توافقنامه آتشبس امضا شده بین اردن و رژیم صهیونیستی در "رودس" سوم مارس 1949، مرزهای بیتالمقدس بدین صورت تعیین گردد؛ در مورد منطقه قدس خطوط مرزهای آتشبس کاملاً طبق مرزهای تعیین شده در توافقنامه آتش بس امضا شده در تاریخ 20 نوامبر 1948 منطبق میباشد. به این ترتیب قدس به دو قسمت تقسیم گردید.
1. قسمت شرقی تحت حاکمیت اعراب که مساحتی بالغ بر (2220) دونم داشت.
2. قدس غربی تحت حاکمیت اسرائیل با مساحت (16261) و علاوه بر آن مناطقی با مساحتی در حدود (850) دونم در حد فاصل این دو منطقه نیز زیر نظر سازمان ملل متحد قرار گرفت.
پس از سال 1967 که رژیم صهیونیستی شهر بیت المقدس و زمینهای بسیاری از حومه آن را اشغال نمود، این شهر مساحتی در حدود (108000) دونم پیدا کرد؛ سپس با توسعه دوباره این شهر بوسیله الحاق زمینهای از کرانه باختری مساحت این شهر در سال 1994 به (123000) دونم رسید. روند مصادره زمینهای بیتالمقدس به شرح ذیل میباشد:
ـ حکومت قیمومیت فلسطین (117 هزار دونم از اراضی فرمانداری قدس را جدا کرده و به آژانس یهود بخشید.)
ـ به دنبال اشغال مستقیم قدس در سال 1967، (116) دونم از بخش جنوبی محلههای شهر قدیمی به ظاهر برای مصالح عمومی و در واقع به جهت برپائی محله یهودی جدید مصادره شد.
ـ مرحله بعدی در سال 1968 آغاز شده و (3345) دونم از اراضی منطقه "شیخ جراح و وادی الجوز و ارض السمار" برای ساخت شهرکهای یهودی مصادره شد.
ـ اوایل دهه هشتاد زمانی که (کنیست) مجلس صهیونیستی در 30 جولای 1980 قانون جدیدی به عنوان اینکه قدس پایتخت رژیم صهیونیست میباشد را تصویب کرد و رژیم صهیونیستی اراضی روستاهای "بیت حنیفا و شعفاط" که حدود (440) دونم بود را برای برپائی شهرکهای "بسغات زئیف" و "بسغات أومر" مصادره کرد.
ـــ از سال 1987 مرحله دیگری از روند مصادره زمینهای قدس و شهرکسازی آغاز گردید که هنوز ادامه دارد. این مرحله اولین بار توسط "اریل شارون" تروریست و وزیر جنگ سابق رژیم صهیونیستی و وزیر مسکن در دولت ائتلافی سال 1987 و وزیر امور زیر بنائی و مسکن در دولت تندرو نتانیاهو، با اشغال یک ساختمان متعلق به اعراب در محلههای اسلامی این شهر آغاز شد و به دنبال آن گامهای مشابهی در روستاها و شهر بیتالمقدس از سوی گروههای افراطی یهودی انجام گردید. همچنین نیروهای اشغالگر در 14/3/1995، (2040) دونم از اراضی روستای شعفاط و عنانا، العسیویه، نزدیک قدس را به دلیل انتقال خطوط برق بین شهرکهای "راموت و معالیه ادومیم" مصادره نمودند.
بنابراین بدینگونه مساحت شهر قدس از حدود 5/6 کیلومتر مربع در سال 1948 به 5/70 کیلومتر مربع در طول 20 سال پس از سال 1967گسترش یافت و در این مدت 32 روستای عربی اشغال و نابود شد و بر روی آن شهرکهای یهودی ساخته شد. آنچنان که با اشغالگری یهودیها، بیش از 24 هزار دونم از زمینهای قدس در طول 28 سال پس از جنگ 1967 مصادره گردید و در طول این دوره بیش از (38500) واحد مسکونی یهودی در قدس شرقی ساخته شد و موجب افزایش تعداد یهودیان در این بخش از شهر، از صفر در سال 1967 به بیش از 165 هزار شهرکنشین تا سال 1995 در برابر 160 هزار فلسطینی گردید.از ابتدای اشغال فلسطین توسط بریتانیا در سال 1917، میزان مالکیت عربی در قدس بیش از 90% از مساحت قدس بوده و مالکیت یهود بیش از 4% را تشکیل نمیداد. همچنین ساکنان قدس را که در حدود 40 هزار نفر در آن زمان بودند شامل میشد و ساکنان یهودی بیش از 35% کل جمعیت، حدود 10 هزار یهودی بودند. غیر از این، نسبت جمعیت و مالکیت یهود و عرب در زمان قیمومیت، در آغاز سال 1994 مشاهده گردید که نسبت به ساکنان عرب 26% از مجموع ساکنان 587 هزار نفری قدس شریف میباشد در حالی که نسبت ساکنان یهود به 74% میرسد. اما 86% مالکیت اراضی و املاک برای یهودیان و اماکن عمومی و 10% برای عربها میباشد و برای حفاظت از 4% باقیمانده طرف عربی آن کوشش مینماید تا اشغالگران صهیونیست مصادره ننمایند.
( جدول زیر تغییرات ایجاد شده در نسبت ساکنان و مالکیت یهود و عرب از سال 1917 تا 1994 را نشان میدهد.)
درصد مالکیت عربی / درصد مالکیت یهودی/ ساکنان عرب/ ساکنان یهود/ مجموع ساکنان
1917/ 90%/ 4%/75%25%40 هزار نفر1994
10% برای اعراب/ و 4% باقیمانده 86% /برای یهودیان و اماکن عمومی26%/ 74%/ 587 هزار نفر
رژیم صهیونیستی در راستای سیاستهای توسعهطلبانهاش پس از اشغال کرانه باختری و نوار غزه در سال 1967، یکی از برنامههای یهودی سازی خود را در قالب شهرکسازی در قدس آغاز کرد. از اینرو یهودیان پس از مصاره زمینهای فلسطینیان سه کمربند از شهرکهای یهودی با هدف محاصره و جداسازی شهر بیتالمقدس از کرانه باختری ایجاد کردهاند که به شرح ذیل میباشد:
1. کمربند اول دور شهر قدیمی و اطراف آن به سوی بخش غربی شهر کشیده شده که به صورت ایجاد محله یهودی و پارک ملی در درون دیوار تاریخی شهر و بخش شرقی و جنوب آن یک مرکز تجاری در داخل این کمربند میباشد.
2. کمربند دوم محلههای عربی بیرون از دیوار شهر، در مناطقی واقع در درون محدوده شهرداری قدس دوران حاکمیت اردنیها را از سه طرف در برمیگیرد و شهرکهایی به صورت کمان، شهر را از محلههای مسکونی اعراب در شمال و جنوب جدا میسازد که تعداد این شهرکها در چارچوب این کمربند 11 شهرک یهود میباشد.
3. کمربند سوم با هدف محاصره شهر قدس بر اساس طرحهای پیشنهادی اسرائیل و یهودیسازی آن ایجاد شده، این طرح در صدد تهیسازی محلههای عربی از ساکنین آن و جایگزینی یهود به جای آنها است.
بنابراین تا سال 1996 حدود 71% از مساحت قدس شرقی مصادره گردیده است که 31% آن به بهانه مصالح عمومی و 40% دیگر به بهانه مناطق فضای سبز مصادره شد و اعلام گردید این مناطق قابل ساختمانسازی نیست ولی پس از مدتی اجازه ساختمانسازی در آن مناطق به یهودیها داده شد، در حالی که ساختمان سازی برای عربها منع شده بود.در دوران اشغال، اسرائیلیها 15 شهرک و 17 محله مسکونی در زمینهای مصادره شده قدس شرقی تا سال 1996 ساختند و 88% از کل واحدهای مسکونی که در قدس شرقی بنا گردیده بود برای اقامت یهودیان بود، در حالی که فقط 12% در محلههای عربی ساختمانسازی صورت گرفته بود. همچنین هیچ واحد مسکونی برای اعراب از 38500 واحد مسکونی که در قدس شرقی بر روی زمینهای مصادره شده عربها ساخته شده بود اختصاص ندادند.
4 ـ2) وضعیت در روند تغییر بافت جمعیت شهر قدس
رژیم صهیونیستی از ابتدای اشغال قدس شریف اقدامهایی در جهت تغییر بافت جمعیت این شهر مقدس آغاز کرده که کماکان ادامه دارد. بدون شک کلیه این تلاشها در راستای طرح تخلیه بیت المقدس از ساکنان اصلی آن به صورت که رهبران رژیم صهیونیستی میخواهند، یعنی هیچگاه میانگین جمعیت فلسطینیان از 28% کل جمعیت پای فراتر ننهد. تحقیقاً برای تحقق این طرح با توجه به رشد جمعیت، وضعیت خاصی برای فلسطینیان ساکن بیتالمقدس بوجود آمده است که موارد ذیل از جمله اقدامهای رژیم صهیونیستی در این خصوص میباشد:
الف) ابطال اوراق هویت و عدم تجدید اقامت
ب) مصادره زمینهای فلسطینیان و مسئله ساخت مسکن
ج) انهدام منازل فلسطینیان
د) سعی در عدم اعطای اجازه ساخت منازل برای فلسطینیان و افزایش وسیع قید و بندهای صدور چنین مجوزهایی
ی) عدم اعطای مجوز ساخت بناهای بیش از دو طبقه برای فلسطینیان
و) اعطای اجازه به یهودیان برای داشتن املاک در قدس شرقی، در حالی که این امر برای فلسطینیان به کلی ممنوع میباشد.
3. اسلام و مسئله قدس
مقارن با ظهور اسلام در سال 614 م، بیتالمقدس دو بار در بین دو قدرت بزرگ آن زمان یعنی ایران و روم شرقی دست به دست گشت. ابتدا خسروپرویز امپراطور ساسانی، قدس را از دست رومیان بیرون آورد و صلیب حضرت عیسی را به پایتخت ایران منتقل نمود. در این سال علاوه بر قدس، مصر، سوریه، فنیقیه و فلسطین نیز به تصرف ایرانیان در آمد. سپس در سال 629 میلادی مجدداً فلسطین و سوریه به دست هراکلی (هراقلیوس) امپراطور روم افتاد و صلیب حضرت عیسی از پایتخت ایران به بیتالمقدس منتقل گردید.با ظهور اسلام، در مدت سیزده سال پس از بعثت پیامبراکرم(ص)، مسجدالاقصی در قدس قبله مسلمانان به شمار میرفت، در این سال هنگامی که حضرت رسول(ص) در مسجد بنیسلمه واقع در مدینه نماز میخواندند، قبله به فرمان الهی به سوی مکه تعیین شد. آن مسجد را از آن پس ذوقبلتین گفتند. یعنی صاحب دو قبله که یکی رو به سوی مسجدالاقصی و دیگری به سوی مسجدالحرام دارد.پیامبر اسلام حضرت محمد(ص) در اواخر عمر، سپاهی عظیم به سرداری جوانی به نام "اسامة بن زید بن حارثه" را مأمور فتح شام نمود. اما همزمان با حرکت "اسامة بن زید" پیامبر اسلام(ص) رحلت فرمودند. در زمان ابوبکر سپاهیانی برای فتح شام فرستاده شد و شهرها یکی پس از دیگری بدست مسلمانان افتاد و پس از مرگ ابوبکر عمربن خطاب سپاهیانی را به فرماندهی ابوعبیده جراح برای ادامه فتوحات گسیل داشت که در اثر جنگهایی بین مسلمانان و رومیان با فتح مسلمانان و سقوط دمشق از دست رومیان پایان یافت و پس از دمشق سایر شهرهای سوریه به دست مسلمانان افتاد و ابوعبیده پس از فتح حمص و بعلبک راهی شهر بیتالمقدس گردید. سپاه ابوعبیده جراح در محلی به نام "اجنادین" نزدیک بیتالمقدس بقیه سپاه رومیان را سرکوب ساخت، اما شهر قدس به شکست تن در نداد و به مقاومت ایستاد و ابوعبیده جراح شهر را به محاصره گرفت. عاقبت مردم شهر وادار به مصالحه شدند، مشروط به اینکه خلیفه مسلمین با حضور خود در قدس کار مصالحه و شرایط صلح را به انجام رساند. ابوعبیده جراح به خلیفه پیغام فرستاد و قضایا را شرح داد.
عمربن خطاب این شرط را پذیرفت و صلحنامه و قرار دادی منعقد نمودند مشروط بر اینکه نصاری با پرداخت جزیه در امان بوده و در اجرای مناسک دینی آزاد باشند. معابد و کلیساهای آنها را در اختیارشان گذاشت و یهودیان را از ورود به بیتالمقدس و اختلاط با سایر ساکنان منع کرد.بر طبق مواد قرارداد که در سال 15 ی .ق منعقد شد، قدس رسماً به تسلط مسلمانان در آمد و نام این شهر از "ایلیا" به بیتالمقدس تغییر یافت. عبدالملک بن مروان در سال 690 میلادی "قبة صخره" را ساخت و مسجدالاقصی را پی گذاشت. عبدالملک برای اینکه بتواند هزینه این عمارت را تأمین نماید، دستور داد خراج و مالیات هفت سال سرزمین مصر را به این کار اختصاص دهند.اداره قدس توسط مسلمانان در زمان خلفای عباسی نیز ادامه یافت. خلفای عباسی به سهم خود در تعظیم و تکریم قدس و نگهداری اماکن متبرکه کوششها کردند. هنگامی که بر اثر زلزله قسمتی از بنای صخره ویران شد، ابوجعفر منصور دومین خلیفه عباسی معروف به دوانیقی فرمان داد طلای پوشش درهای قدس را کندند، از آن مسکوک ساختند و هزینه بازسازی آن نمودند.هنگام وقوع جنگهای صلیبی که مورخان آن را نه جنگ دانستهاند لکن علاوه بر نه جنگ بزرگ، دفعات جنگ و گریزها و درگیریهای کوچک از این تعداد خیلی بیشتر بوده است. در جنگ اول و ششم صلیبی، بیت المقدس به اشغال صلیبیون در آمد و در بقیه جنگها پیروزی با مسلمانان بود و قدس در دست مسلمانان قرار داشت."آلبرماله" و "ژول ایزاک" هدف از لشکرکشیهای مسیحیان به بیتالمقدس و جنگهای صلیبی را تبلیغات و موعظه پاپ و کشیشها برای نجات بیتالمقدس و تربت خیالی عیسی(ع) از دست مسلمانان که برابر با رفتن به بهشت میدانستند، ذکر کرده و میگویند؛ از این رو پاپ "اوربن دوم" با حضور جمع کثیری از روحانیون و امنای دین، مسیحیان را دعوت نمود که اسلحه بردارند و تربت عیسی(ع) را نجات دهند. پاپ در مرکز و جنوب فرانسه به گردش پرداخته، مردم را به جنگ ترغیب میکرد و ضمناً به عموم اسقفها نامه نوشت و آنها را دعوت نمود که برای جنگ "صلیب" به وعظ پردازند و دیگران را نیز به وعظ وا دارند و وعده داد که هر کس در لشکرکشی شرکت کند آمرزیده خواهد شد.
روز حرکت قشون صلیبیها که با حکم پاپ تعیین و اعلام گردید، گوئی تمام اروپا از جا کنده شد. عده افراد قشون به یک میلیون نفر میرسید، ولی مرد جنگی بیش از سیصد هزار نفر نبود، قشون صلیب سه سال بعد از تاریخ حرکت، به بیتالمقدس رسید. در این موقع بیش از چهل هزار نفر از افراد قشون باقی نمانده و بقیه در راه تلف شده بودند. تشنگی و گرسنگی، باقیمانده افراد را تهدید میکرد، لذا دیوانهوار حمله کردند و وارد شهر شدند و خونریزی سختی برپا کردند. "گودفروا" فرمانده نیروهای صلیبی به پاپ نوشت "اگر میخواهید بدانید با دشمنانی که در بیتالمقدس به دست ما افتادند چه معاملهای شد، همین قدر بدانید که کسان ما در رواق سلیمان و در معبد، در لجهای از خون مسلمانان میتاختند و خون تا زانوی مرکبها رسید، فقط ده هزار مسلمان در معبد قتل عام شد و هر کس در آنجا راه میرفت تا بند پایش را خون میگرفت... از کفار (مسلمانان) هیچکس جان سالم به در نبرد و حتی زنان و اطفال خردسال را هم کشتیم. پس از کشتار نوبت به غارت خانه رسید، کسان ما چون از خونریزی سیر شدند به خانه ریختند و هر چه به دستشان افتاد ضبط کردند و هر کس وارد خانهای میشد آن را ملک مطلق خود میشمرد، و این رسم چنان جاری و ساری بود که گوئی قانونی بود که باید مو به مو رعایت شود.حمله صلیبیون به شهر بیتالمقدس را اگر با ورود عمر خلیفه دوم مسلمین مقایسه کنیم که با کمال سادگی و بدون خونریزی وارد آنجا شد و مسلمانان مدت پنج قرن بدون ریخته شدن یک قطره خون آنجا را اداره کردند، به خوبی به اهمیت این شهر برای اسلام و مسلمانان که به آن نهایت احترام را میگذاشتند، واقف خواهیم شد.صلاح الدین ایوبی بعد از آنکه به قدرت رسید، طی جنگهای متوالی به تدریج شهرهای بیروت، عکا، عسقلان، رمله، غزه، بیت لحم، بیت ابراهیم و چندین شهر دیگر را متصرف شد و آماده حمله به شهر بیتالمقدس و رها سازی آن از دست صلیبیون گردید. سپاه صلاحالدین در پانزدهم رجب سال 583 ی .ق به شهر حمله کرد و پس از یک هفته جنگ نیروهای صلیبی مستقر در شهر تسلیم شدند. صلاحالدین و سوارانش ساده و بیتکلف وارد شهر شدند و به هیچوجه صدمه و آزادی به اهل شهر وارد نساختند. برخلاف مسیحیان صلیبی که در سال 429 ی .ق به هنگام فتح قدس جویهای خون به راه انداختند و هفتاد هزار نفر را قتل عام نمودند، سپاهیان مسلمان کوچکترین گزندی به مردم نزدند و به آنها نزدند و به آنها امان دادند تا هر چه دارند بردارند و از آن شهر بروند و مسجدالاقصی پس از 89 سال که در دست صلیبیون بود به دست مسلمانان افتاد.
جنگهای صلیبی همزمان با سلسله ایوبیان بود. از زمانی که صلاحالدین قدس را فتح نمود جانشینان وی نیز کماکان آن را در دست داشتند و صلیبیون در جنگهای دیگر صلیبی که در سال (1229 ـ 1228) میلادی مطابق با (627 ـ 626) ی .ق به تحریک پاپ "انوریوس سوم" به وقوع پیوست. فردریک دوم پادشاه آلمان به سوی بیتالمقدس حرکت نموده و از اختلاف بین سلاطین ایوبی سود جسته و قدس را اشغال نمود. اما به علت اختلاف پاپ و کشیشها با فردریک، وی به سال 627 ی .ق مطابق با 1229 .م از قدس به کشورش مراجعت کرد و جنگ ششم صلیبی را به پایان رسانید. هشت سال بعد، مسلمانان بار دیگر بیتالمقدس را محاصره و فتح نمودند.حکمرانان سلسله ممالیک با مرگ آخرین پادشاه ایوبی یعنی تورانشاه چهارم (648 ی .ق) رسماً در مصر زمام امور را به دست گرفتند. این ممالیک حتی سپاه مغول را که عازم تسخیر بیتالمقدس بود شکست دادند و با نبردهای فراوان خود با صلیبیها در سال 690 (1291 میلادی) با تصرف شهر عکا، آخرین بازماندگان صلیبی را نابود کردند و نفوذ خود را در شهرهای شام و فلسطین گسترش دادند. در هنگامیکه حکومت شام و فلسطین و مصر به دست ممالیک اداره میگردید بیتالمقدس نیز زیر نظر آنان اداره میشد. با ظهور سلاطین عثمانی ترکیه و نفوذ آنان در کشورهای اسلامی بیتالمقدس نیز به تصرف آن سلاطین درآمد. ادامه دارد ...