هرمز برادران
* شما در سخت ترین شرایط لبنان ریاست جمهورى این کشور را عهده دار بودید و اشراف دقیق بر صحنه سیاسى و امنیتى کشورتان دارید. بنابراین به صورت شفاف مى توانید به این پرسش پاسخ دهید که آیا آرامش و تفاهم کنونى در لبنان پایدار مى ماند یا نه؟
** لبنان مراحل بحرانى را پشت سر نهاده و اینک در حال ارزیابى و ایجاد تحول در برخى زیرساخت هاى سیاسى است. اوضاع فعلى لبنان بسیار حساس و پرمخاطره است و پاره اى گروه ها در صدد ایجاد اخلال و لطمه زدن به دموکراسى لبنان هستند. مهمترین مرحله که پیش روى لبنان قرار دارد انتخابات پارلمانى سال آینده است که اگر کارشکنى گروه هاى مخالف خارجى یا داخلى در برابر آن تداوم یابد امکان دارد این کشور وارد سناریوى بحرانى دیگرى شود.
* آیا درگیرى هاى داخلى در شمال لبنان یا درگیرى هاى مسلحانه میان هواداران برخى احزاب و گروه هاى سیاسى در لبنان در این مقوله جاى مى گیرد عوامل محرک این ناامنى ها چیست؟
** بخش اعظمى از اختلافات میان این گروه ها و درگیرى هایى که به وجود مى آید از جانب اسرائیل طرح ریزى مى شود. اسرائیل همواره علیه صلح و امنیت لبنان یک تهدید بزرگ بوده و درصدد ایجاد تفرقه در لبنان برآمده است. در ریشه یابى این مسئله قبل از هر چیزى باید شکست اسرائیل در جنگ ۳۳ را متذکر شد که به واسطه آن مقاومت ضربه سنگینى بر اسرائیل وارد آورد و سیدحسن نصرالله در تاریخ جاى گرفت. در آن هنگام ارتش نیز توانست در کنار مقاومت براى اتحاد و آرامش لبنان به موفقیت هایى دست یابد. با توجه به اینکه اسرائیل در مرزهاى ما قرار دارد همچنان به تهدید علیه ما ادامه مى دهد و تنها یکپارچگى ملت لبنان است که مى تواند مانع از تحقق اهداف اسرائیل شود و به همین دلیل لبنان بیش از هر چیزى به آشتى ملى واقعى نیازمند است. علاوه بر دخالت هاى اسرائیل در ناآرامى ها میان احزاب یا آنچه که در شمال لبنان مى گذرد، تل آویو تبلیغات رسانه اى گسترده اى نیز علیه ارتش دارد.
* امریکا بازیگر دیگرى در مسائل داخلى لبنان است که با ملاحظه منافع اسرائیل ایفاى نقش مى کند. امریکا از یک سو کمک هایى به ارتش لبنان ارائه مى دهد و از سوى دیگر، در بعد سیاسى، درصدد پیشبرد طرح سازش به منظور تداوم بقاى اسرائیل است. شما هم در ارتش و هم در مقام ریاست جمهورى شاهد مراودات امریکا با جناحى از لبنانى ها بوده اید. واقعیت این ارتباطات چیست؟
** ارتش ما تنها جیپ و لوازم ساده نقلیه نظامى و کمک هاى بسیار ناچیزى از امریکا دریافت مى کند. اما کمک واقعى که شامل کمک هاى مالى و تجهیزات پیشرفته نظامى است به اسرائیل مى رسد. بنابراین نمى توان گفت که کمک هاى امریکا به ارتش لبنان خدشه اى به استقلال نظامى لبنان وارد مى کند. اسرائیل از حمایت واقعى بزرگترین ارتش دنیا برخورداراست، حتى هنگامى که ما روابط بسیار نزدیکى با امریکا برقرار کرده ایم در پایان دریافته ایم که ما را کنار گذاشته و روابط مطلوب و پایدارى با اسرائیل ایجاد کرده است. من در دانشگاه ها و مراکز نظامى انگلیس، فرانسه و امریکایى تحصیل کرده و آموزش دیده ام. در آن هنگام چیزى از روابط سیاسى نمى دانستم و اساساً تمام هم و غم ما بر دفاع از وطن متمرکز بود. زمانى که به فرماندهى ارتش رسیدم زمزمه هایى را شنیدم مبنى بر اینکه امریکا و برخى دیگر از کشورها دوستان لبنان هستند. اما به تدریج دریافتم و آنگاه که به ریاست جمهورى رسیدم یقین پیدا کردم که این مسئله واقعیت ندارد و دوستان واقعى لبنان، ایران و سوریه هستند و آنچه که علیه ایران و سوریه گفته شده تبلیغات رسانه اى بوده است.
* در این فضاى تهدید، همانگونه که گفتید، مرحله حساس بعدى انتخابات پارلمانى سال آینده است. جبهه بندى احزاب در مسیر انتخابات لبنان چگونه است و آیا مى توان پیروز احتمالى این رأى گیرى را حدس زد؟
** برنده انتخابات آتى یک گروه خاص شیعه، سنى یا مسیحى نیست، بلکه مقاومت است. هر یک از احزاب مى کوشند که اکثریت را به دست آورند اما به طور قطع اکثریت پارلمانى از آن مقاومت خواهد بود. هر یک از ۳ طیفى که به آنها اشاره کردم دیدگاه ها و نگرش هاى متفاوتى حتى در میان خود دارند. براى نمونه، سمیر جعجع از جمله مسیحیانى است که در مسیر خلاف سایر مسیحیان و مارونى ها حرکت مى کند و جبهه این طیف را دچار تشتت کرده است. اما اگر بخواهیم در کالبدشکافى اکثریتى که پیروز خواهد شد به گروه هاى خاصى اشاره کنیم باید از حزب الله، جناح میشل عون و احتمالاً گروه سعد حریرى نام ببریم.
* آیا شما هم در آینده سیاسى لبنان سهیم خواهید بود یا پایان ریاست جمهورى تان به معناى وداع همیشگى با سیاست خواهد بود؟
** رفتن من از ریاست جمهورى به معناى کناره گیرى کامل از سیاست نیست. خانواده من همواره با سیاسیون مراوده داشتند و من نیز در چنین محیطى رشد کردم. بنابراین روابطم را با گروه هاى سیاسى ادامه خواهم داد. اما این بدان معنا نیست که مى خواهم به پارلمان بروم یا در کابینه بعدى وزیر شوم بلکه با توجه به تجاربى که در ارتش و ریاست جمهورى حاصل کرده ام به عنوان ناظرى مؤثر با گروه هاى سیاسى و تأثیرگذار در ارتباط خواهم بود و دیدگاه هایم را با آنها در میان خواهم گذاشت.
* در یک سالى که شما کاخ بعبدا را ترک کرده اید روابط خارجى لبنان دچار تحولاتى شده که برقرارى رابطه با سوریه از جمله آنهاست. فرانسه در این رخداد مهم دخالت داشت و هم اکنون نیز تلاش دارد تا لبنان را وارد روند سازش با اسرائیل کند و نسخه مشابهى از مذاکرات غیرمستقیم سوریه و اسرائیل را به اجرا بگذارد. چه ارزیابى درباره نقش فرانسه در لبنان دارید و آیا لبنانى ها حاضر خواهند بود آنگونه که فرانسه و اروپا مى خواهند با اسرائیل به مذاکره بنشینند؟
** اساساً مسئله بر سر مذاکره مستقیم یا غیرمستقیم نیست. ما به هر نحوى که لازم باشد از حقوق خود دفاع کرده و در صورت لزوم ارتباطات جدیدى خلق مى کنیم. فرانسه به منظور احیاى جایگاه سنتى خود به خاورمیانه بازگشته است. البته پیش از این نیز ژاک شیراک از دوستان اعراب بود و همواره با اعراب نشست و برخاست داشت. اما اینک نیکولاسارکوزى با اهداف و ابزارها و نگرش هاى دیگرى درصدد دوستى با اعراب است و کمک کرد تا فصل نوینى در روابط لبنان و سوریه گشوده شود که ما از آن استقبال کردیم. اما این نکته نباید ما را از شرایط مذاکره با اسرائیل غافل کند. وقتى سارکوزى بر سر کار آمد قبل از هر چیزى روابط خود را با اسرائیل تحکیم کرد سپس به اعراب روى آورد. اسرائیل و سوریه به میانجیگرى ترکیه مذاکراتى غیرمستقیم را به پیش مى برند و فرانسه نیز چنین سودایى درباره اسرائیل و لبنان دارد. یقین دارم که سورى ها اعتمادى به اسرائیل ندارند و تا پایان گفت وگوها و تا زمانى که نتایج آن را مشاهده نکنند به اسرائیل اعتمادى پیدا نخواهند کرد. ما نیز همین گونه هستیم. لبنانى ها به اسرائیل اعتمادى ندارند. قبل از هرگونه مذاکره و ارتباطى، اسرائیل باید تضمین هایى بدهد که به تعهدات خود عمل مى کند و آنها را به اجرا در مى آورد.