محمدمهدی اسلامی
در این دنیا افتخارم این است که خود بسیجیام، از خدا میخواهم تا با بسیجیانم محشور گرداند. این یکی از مشهورترین سخنان امام خمینی درباره بسیج مستضعفین است. نهادی که با صدور فرمان تشکیل آن از سوی امام خمینی رضوانالله تعالی علیه در پنجم آذر ماه 1358، سرآغاز نضجگیری فرهنگ بسیجی در کشور گردید در شرایطی که به تازگی انقلاب دینی مردمی به ثمر نشسته بود.
انقلاب دینی یک پروژه بلند مدت تاریخی است که گر چه اهداف کلان آن به نحو بنیادی، مناسبات اجتماعی موجود را به چالش میکشد اما در هر زمان صورتی خاص مییابد و کنش سیاسی مکتبی آن مستلزم کادرهایی است که مستظهر به انگیزههای مکتبی بوده و رفتارهای سودگرایانه بر زندگی ایشان غلبه نداشته باشد. حضور این نیروها به شرط بقای انگیزههای مزبور و نیز اتکا، به "نظریه انقلابی" علت محدثه (یا پدید آورنده) انقلاب است و همین علت محدثه، علت مبقیه یا عمل بقا و تداوم آن نیز به شمار میرود. انقلاب دینی از آنچنان غنا و ظرفیت درونی برخوردار است که میتواند در هر مقطع با تزکیه خط مشی سابق خود و در پیشگیری راهکاری جدید، به حیات خود ادامه دهد. انقلاب دینی یعنی انقلابی که با مرجعیت وحی سازمان میپذیرد و در این پوست انداختنها و تزکیههای پیدرپی باز هم به همان بنیادی مومن است که راه آن را از اغیار جدا میکند.
با چنین اندیشهای میتوان به اهمیت حرکت امام راحل(ره) پی برد که دست قدرتمندش، بذر بسیج را در سرتاسر این کشور پاشید و این بذر مبارک در همهی زوایای کشور رویید، بالید و ثمربخش شد، بدون این که برای تحلیلگران، سیاسیون سابقهدار و حتی انقلابیون قدیمی و مخلص، فابل پیشبینی باشد.
حضور بسیجیان در دوران پس از جنگ نیز، نه تنها ممکن بلکه ضروری است. آنچنان که بنیانگذار بسیج حضرت امام خمینی نیز بر آن تاکید داشتند: "بسیج باید مثل گذشته و با قدرت و اطمینان خاطر به کار خود ادامه دهد"؛ رهبر فرزانه انقلاب نیز ضرورت تداوم بسیج را چنین فرمودند:" تا زمانی که برای این کشور امنیت لازم است و تا وقتی که این کشور و این ملت به امنیت احتیاج دارد- یعنی همیشه؛ چون همیشه احتیاج به امنیت هست- به نیروی بسیج به انگیزه بسیجی، به سازماندهی بسیجی و به عشق و ایمان بسیجی احتیاج هست."
تداومی که نه تنها نمیبایست جهتگیریهای صدر انقلاب را ترک گوید، بلکه میباید همان جهتگیریها را در قالب گفتار سیاسی نوینی صورتبندی کند. گفتاری که میبایست ضرورتهای تداوم انقلاب را در تصمیمسازیهای حکومتی (از سیاست گرفته تا فرهنگ) مطالبه نماید.
همان طور که حدوث انقلاب گفتار سیاسی خاص خود را میطلبید، تداوم انقلاب نیز نیازمند تولید گفتار سیاسی متناسب خود است و بسیجیان میتوانند از حاملان و گسترش دهندگان این گفتار جدید باشند. گفتاری که همان مضمون را با لحاظ کردن مقتضیات زمان و مکان باز تولید کند.
مقام معظم رهبری در تبیین وظیفه امروز بسیج چنین فرمودهاند:"... بسیج، آن روز از مرزهای نظامی جغرافیایی کشور دفاع کرد و در میدان رزم توانست خود را نشان دهد؛ اما مگر مرزهای دفاعی انقلاب فقط به مرزهای جغرافیایی منحصر میشود؟ از بزرگترین مسئولیتهای یک مجموعهی بسیج در کشور این است که از هویت ملی و دینی پاسداری میکند و باید پاسداری کند. بسیج، یعنی حضور در میدانهایی که نظام اسلامی، وظیفهی انسانی و الهی و نیازهای کشور، حضور او را در آن میدانها لازم میداند و او را به آنها فرا میخواند. بسیجی، هر یک از آحاد ملت است که در هر جایی که به حضور او نیاز هست، آماده باشد... بسیج را نباید در نیروی مقاومت بسیج خلاصه کرد. نیروی مقاومت بسیج با فعالیت و ابتکار و حضور خود، مانند لکوموتیوی است که قطار عظیم بسیج ملت ایران را به پیش میراند... امروز وظیفه بسیج، حفظ فضای سالم در کشور و منزوی کردن زشتی و آلودگی و غفلت و ریا و نفاق و شرک است."
یکی از کارکردهای اصلی بسیج مستضعفین، مقابله با معضلها و تهدیداتی است که مقاومت ملت را متزلزل میکند. قطعاً گام نخست این مقابله، شناخت تهدیدات درونی و بیرونی کشور و لازمه آن، آگاهی و بصیرت است.
آن چه که از آن بعنوان مسئولیت اصلی بسیج یاد میشود، مقابله با تهدیداتی است که منافع اعتقادی و ملی را به مخاطره میاندازد؛ آن روزی که تهدید اصلی کشور پس از پیروزی انقلاب، امنیت بود، بسیج عمومی ملت به خوبی از عهده آن برآمد و ایستادگی کرد؛ آن روزی که اصلیترین کار این کشور ، سازندگی و آبادانی آن بود، باز هم نگاه بسیجی به امور بود که در آن دوران سخت پس از جنگ که همه دنیا منتظر بودند که وابستگی ما به یکی از بلوک شرق و غرب را شاهد باشند، استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی" را فریاد زد و امروز به تشخیص سکاندار انقلاب وظیفه مقابله با غفلت، ریا، نفاق و شرک را عهدهدار است.
آنچه این سابقه درخشان را در گذشته برای بسیج رقم زده است، شناحت رویکرد اصلی دشمن بوده جز آمادگیهای فکری، روحی و جسمی در کنار بصیرتی انقلابی، این شناخت را ایجاد نمیکرد. دشمن که قصد براندازی و استحاله نظام را در ادوار مختلف و به اشکال گوناگون داشته و دارد، همواره بسیج را به عنوان نماد اتحاد ملی در مقابل خود میبیند و امروز نیز این بسیج است که باید تفکرش در مقابله با شرک و نفاق و ریا در سراسر ایران بلکه در تمام دنیا طنینانداز شود. بسیجی که نگرشی جدید در عرصههای فرهنگی، سیاسی و نظامی به دنیا ارائه کرد؛ شاید از همین جهت بود که بنیانگذار انقلاب اسلامی بسیج را فراتر از مرزهای ایران تعریف کرد. "بسیج تنها منحصر به ایران اسلامی نیست... باید بسیجیان جهان اسلام در فکر ایجاد حکومت بزرگ اسلامی باشند و این شدنی است."