استفاده از بمبهای خوشهای در جنگ اخیر رژیم صهیونیستی علیه لبنان برای دستاندرکاران مسائل حقوق بشری امر تازهای نیست. این رژیم که خود سازنده بمب خوشهای است در سال میلادی نیز از بمب خوشهای علیه لبنان استفاده کرد.
در جنگ اخیر نیز رژیم صهیونیستی در بمباران لبنان به ویژه ناحیه جنوبی بیروت اسرائیل از بمبهای ممنوعه از جمله بمبهای خوشهای و فسفری استفاده کرد.
پرسنل بهداشتی و نظامیان لبنانی میگوید جراحاتی را بر بدن قربانیان حملات اسرائیلی مشاهده کردهاند که از استفاده ارتش صهیونیستی از تسلیحات ممنوع شده حکایت دارند.
این در حالی است که به کارگیری این تسلیحات طبق کنوانسیونهای بینالمللی در مناطق شهری و علیه غیرنظامیان اکیداً ممنوع است.
دوناتلا روورا، کارشناس سازمان عفو بینالملل در خاورمیانه، در اینباره میگوید: در جنگ با لبنان ارتش اسرائیل از تسلیحات دقیق لیزری استفاده کرده که قادر بوده ساختمانی را از بالا مورد اصابت قرار بدهد، چندین طبقه را خراب کند و در زیرزمین یعنی جایی که مردم پناه گرفته بودند، منفجر شود. موارد مختلفی دیده شده است که در مکانهایی که مردم فکر میکردند، تقریبا امن هستند، پناه گرفته بودند و به هر صورت کشته شده بودند.
بنابر این گزارش، کارشناسان دیدهبان حقوق بشر نیز اعلام کردند که از این نوع مهمات در حمله 19 جولای به روستای بلدیه در جنوب لبنان استفاده شده است. این گروه همچنین تاکید کرد که تصاویر مربوط به بمبهای خوشهای را پرسنل توپخانه اسرائیل مستقر در مرز لبنان در اختیار دارند.
با این حال رژیم صهیونیستی بارها ادعا کرده است، تمامی تسلیحاتی که در حمله به لبنان استفاده کرده در چارچوب کنوانسیونها و استانداردهای بینالمللی بوده و از تسلیحات ممنوعه در حمله به لبنان استفاده نکرده است.
اعتراف صهیونیستها
اما استفاده این رژیم از این نوع سلاحها به حدی بود که حتی موجبات انزجار نظامیان این رژیم را فراهم آورد. یک افسر بلندپایه ارتش رژیم صهیونیستی اقدام این رژیم را در به کارگیری بمبهای خوشهای در خلال جنگ علیه لبنان، جنونآمیز و ددمنشانه خواند و در اینباره گفت: ما در تمام روستاها بمبهای خوشهای کار گذاشتیم.
وی همچنین به این مساله اعتراف کرد که نظامیان رژیم صهیونیستی با پرتاب بمبهای فسفری بیشتر باغهای زیتون جنوب لبنان را به آتش کشیدند و از بین بردند.
یک مسئول نظامی صهیونیستی که نخواست نامش فاش شود به روزنامه هاآرتص گفت: در روزهای پایانی جنگ که برایمان روشن شد که ارتش دیگر راهحل نظامی برای این درگیری ندارد، تصمیم گرفته شد تا جنوب لبنان غرق در بمبهای خوشهای شود و بمبارانهایی که به این مناطق انجام میشد، بیهدف بود و فقط به منظور پرتاب این بمبها و همچنین برای مجروح کردن بیشترین حد ممکن از مردم لبنان صورت میگرفت.
یک نظامی صهیونیستی از واحد توپخانه ارتش این رژیم نیز به این مساله اعتراف کرد که در جریان جنگ دستوری دریافت کرد مبنی بر اینکه منطقه (جنوب لبنان) با خمپارههای خوشهای و بدون هدف مشخصی بیامان مورد هدف قرار گیرد.
فرمانده واحد موشکهای ام 26 نیز تاکید کرد: دستورهایی مبنی بر اینکه جنوب لبنان را در هر وضعیتی غرق در بمبهای خوشهای کند، دریافت کرد.
وی همچنین به این مساله اشاره کرد که یک فروند موشک یا یک خمپاره توپخانه حاوی 642 بمب خوشهای کوچک میتـواند مساحتی به اندازه یک زمین فوتبال را پر کند.
این در حالی است که پیش از این نیز یکی از مسئولان سازمان ملل متحد در بخش جمعآوری مین اعلام کرد: رژیم صهیونیستی در خلال حمله 33 روزه خود علیه لبنان دستکم بر 170 روستا و پایگاه در جنوب این کشور بمبهای خوشهای پرتاب کرد.
با این حال میتوان گفت که جنگ در لبنان پایان نیافته است. هر روز تعدادی از میلیونها بمبی که رژیم صهیونیستی طی سه روز پایانی جنگ از آنها استفاده و خاک لبنان را هدف قرار دارد، منفجر میشوند و بسیاری در جنوب لبنان کشته و بسیاری نیز مجروح میشوند.
دیوید شیرر، هماهنگکننده امور بشر دوستانه سازمان ملل متحد در لبنان اخیرا در ژنو اعلام کرد، عملیات خنثیسازی بمبهای خوشهای که ارتش اسرائیل در حملات هوایی به نقاط مختلف لبنان بطور گسترده از آنها استفاده کرد، دستکم یک سال به طول میانجامد. وی افزود بیش از یکصد هزار بمب خوشهای عمل نکرده همچنان در مناطق جنوب این کشور وجود دارد.
نزدیک به 83 نفر از زمان آتشبس به سبب برجاماندن بمبهای خوشهای رژیم صهیونیستی شهید شدهاند.
به گفته یک فرمانده ارشد رژیم صهیونیستی در جنگ اسرائیل بر ضدلبنان بیش از یک میلیون بمب خوشهای به این کشور شلیک شد. همچنین در تهاجم 34 روزه اسرائیلیها به لبنان از بمبهای شیمیایی ممنوع از قبیل بمبهای فسفری استفاده شده است.
این مقام نظامی اذعان کرد: «کاری که ما در لبنان کردیم جنون محض بود و از هیچ دیوصفتی برنمیآید چون در این جنگ انواع و اقسام بمبهای خوشهای را بر سر شهر فرو ریختیم.»
وی افزود:«در این جنگ از موشکهای دارای سیستم چند زمانه (MLRS) نیز به دفعات استفاده کردیم.»
سازمان ملل متحد نیز تاکید کرده است که بیش از صد هزار بمب خوشهای منفجر نشده همچنان در لبنان بر جای مانده است و در حال حاضر زمین بازی کودکان، حیاط و پشتبام خانهها نیز به علت پراکندگی بمبها و مهمات عمل نکرده برای ساکنان روستاها و شهرهای جنوب لبنان تله مرگ محسوب میشوند.
همدستی آمریکا
نیویورک تایمز نیز در گزارشی مربوط به فروش بمبهای هدایتشونده از سوی آمریکا را تایید کرد و خاطرنشان ساخت: بمبهای ماهوارهای و لیزری بخشی از قرارداد فروش تسلیحاتی میان دو کشور است و در بحران اخیر لبنان و غزه، واشنگتن سرعت ارسال این بمبها به رژیم صهیونیستی را افزایش داده بود.
آمریکاییها 3 نوع بمب خوشهای به اسرائیل تحویل داده بودند که توافق مربوط به تحویل این بمبها در دهه 70 میان آمریکا و اسرائیل منعقد شده بود.
با این که اسرائیل متعهد شده بود که از این نوع اسلحه فقط برای دفاع از تجاوزگر استفاده کند اما تجربه بیانگر واقعیتی دیگر است.
این واقعیت چنان ملموس بود که نشریه آمریکایی تایم پس از مدتی بر آن مهر تایید نهاد و نوشت: پنتاگون در سال 2002 به اسرائیل پیشنهاد ارسال بمبهای بتونشکن را داد اما اسرائیل آن موقع این پیشنهاد را رد کرد و اکنون با توجه به شدت مقاومت حزبالله، خود از آمریکا درخواست چنین بمبهایی کرده است.
منابع آگاه اعلام کردند پنتاگون در سال 2002 به اسرائیل پیشنهاد ارائه بمبهای بتونشکن را داده بود که قادرند در خطوط دفاعی زیرزمینی نفوذ کنند.
اسرائیل از آمریکا همچنین درخواست موشکهای کوتاهبرد مجهز به بمبهای خوشهای کرده بود و رژیم صهیونیستی از دولت بوش خواسته است موشکهای کوتاهبرد ضدنفر مجهز به مهمات خوشهای را هرچه زودتر در اختیار این رژیم قرار دهد.
هشدارهای بینالمللی
پترا شونیگ، هماهنگکننده سازمان عفو بینالملل در اسرائیل و فلسطین با تاکید بر این که اقدامات برای حفظ و رعایت حقوق بشر در زمان جنگ، باید از قبل صورت گیرد، میگوید: باید مردم را از حقوقشان مطلع و آنها را آماده کرد که بدانند معنای حقوق بشر واقعا چیست؟ اگر حتی آنها سرباز هستند، باید بدانند چه کارهایی را مجاز هستند و چه کارهایی را مجاز نیستند انجام بدهند. اما به رغم چنین رویکردی در قوانین بینالمللی عملکرد اسرائیل حتی موجبات شگفتی همپیمانان این کشور را نیز برانگیخت.
میشل الیوماری وزیر دفاع فرانسه در اینباره گفت: «کاملاً واضح است که شمار مشخصی از حملات اسرائیل در جنوب لبنان بیمعنی بوده است.»
در طول جنگ با اسرائیل عفو بینالملل در فراخوانی به تمامی اعضای خود که بیش از یک میلیون و 800 هزار نفر در 150 کشور هستند، اعلام کرد که نامهای به مسئولین اسرائیل بنویسند و خواستار رعایت حقوق غیرنظامیان و حفظ مناطق غیرنظامی شوند.
دیدهبان حقوق بشر نیز بر این که توپخانه اسرائیل از بمبهای خوشهای در مناطق پرجمعیت استفاده میکند، اعتراض کرد.
کنت راث مدیر دیدهبان حقوق بشر در بیانیهای تصریح کرد: «بمبهای خوشهای، تسلیحاتی غیرقابل قبول و نادرستی هستند که علیه غیرنظامیان به کار گرفته میشوند، آنها نباید در مناطق پرجمعیت مورد استفاده قرار گیرند.»
این در حالی است که ارتش رژیم صهیونیستی در نخستین واکنش به این بیانیه ادعا کرد که از مهمات و تجهیزاتی استفاده میکند که مطابق با قوانین بینالملل است. این ارتش ادعا کرد درباره موردی که دیدهبان حقوق بشر اعلام کرده تحقیقات لازم را انجام داده است.
همچنین دیدهبان حقوق بشر از آمریکا خواست بمبها و موشکهای خوشهای در اختیار رژیم صهیونیستی قرار ندهد.
بسیاری از ترکشهای پراکنده شده از بمب خوشهای در آغاز برخورد منفجر نمیشوند و این بنابر اعلام دیدهبان حقوق بشر باعث برجا ماندن مواد منفجره بسیاری میشود که مانند مینهای زمینی برای مدتی طولانی پس از حملات، غیرنظامیان را کشته و زخمی میکند.
در طول این جنگ شورای روابط اسلام و آمریکا از دولت بوش ضمن درخواست از واشنگتن برای اتخاذ سیاستی مستقل از آنچه لابیهای صهیونیستی دیکته میکنند، در بیانیهای اعلام کرد: «نامعقول است که دولت آمریکا به حکومتی که دست به حملات وحشیانه و تبعیضآمیز علیه غیرنظامیان و تاسیسات غیرنظامی کشوری میزند، سلاح میفروشد.»
اما حجم گسترده استفاده از این سلاح موجب شد که کوفی عنان در واکنش به این امر اقدام رژیم صهیونیستی را در به کارگیری این بمبها در حمله علیه مردم لبنان محکوم کرد و روسیه خواستار اتخاذ تدابیر در این زمینه شد.
دبیرکل سازمان ملل متحد در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با وزیر امور خارجه اردن، استفاده اسرائیل از بمبهای خوشهای در جنگ علیه لبنان محکوم کرد و از تلآویو خواست تا نقشه مناطقی را که این بمبها در آن پرتاب شدند، تحویل دهد تا به واسطه این نقشهها امنیت شهروندان لبنانی فراهم شود.
وی تأکید کرد، اینگونه تسلیحات به هیچ عنوان نباید علیه غیرنظامیان و همچنین مناطق مسکونی استفاده میشد و باید هرچه سریعتر برای جمع آوری آنها اقدام شود.
در این ارتباط «کیت گلیمور» معاون دبیرکل عفو بینالملل در این زمینه گفت: «استفاده از بمبهای خوشهای علیه غیرنظامیان لبنان نقض آشکار قوانین بینالملل به شمار میرود».
به گفته مسوولان سازمان ملل، اسرائیل در روزهای پایانی جنگ در لبنان حدود 350 هزار بمب خوشهای را در جنوب لبنان ریخته است. هماهنگکننده امور بشردوستانه سازمان با تاکید بر این مطلب گفت: حقیقت این است که تمام این بمبهای خوشهای در سه یا چهار روز آخر جنگ در جنوب لبنان ریخته شده است و اینکه این بمبها در ساعات پایانی جنگ ریخته شدند، قابل باور نیست.
در نهایت
پترا شونینگ در مورد پیامد و عواقب جنایتهای جنگی میگوید: در واقع باید مسوولین و مسببان نقض حقوق بشر به دادگاه بینالمللی معرفی شوند و مورد بازخواست قرار بگیرند. اما سوال اینجاست که آیا واقعا چنین چیزی اتفاق میافتد؟ چون تاکنون سازمان عفو بینالملل بارها موارد نقض حقوق بشر را، چه در میان فلسطینیها و چه در مناطق دیگر، تشخیص و تذکر داده. اما مسببان و مسوولین بازخواست یا مجازات نشدهاند.
سلاحی موثر
آمریکا نه تنها فروشنده این سلاحها است بلکه خود به عنوان یکی از مصرفکنندگان آنها بشمار میرود.
گزارشهای بسیار حکایت از آن دارد که آمریکا از بمبهای خوشهای در عراق استفاده کرده است. سازمان دیدهبان حقوق بشر اعلام کرد استفاده نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا از بمبهای خوشهای در عراق موجب کشته شدن صدها غیرنظامی این کشور شده است. این سازمان مستقر در «نیویورک» در گزارش 147 صفحهای خود به کارگیری این بمبها به عنوان یکی از اصلیترین تلفات «اجتنابپذیر» غیرنظامیان عراقی اشاره کرده است. در این گزارش آمده است که بیش از یک هزار غیرنظامی عراقی به وسیله 13 هزار بمب خوشهای انگلیس و آمریکا کشته یا زخمی شدهاند.
در این گزارش تأکید کرد که بمبهای خوشهای پرتاب شده در یک روز به شهر حله واقع در کیلومتری جنوب بغداد به کشته شدن 33 غیرنظامی و زخمی شدن 109 تن دیگر منجر شد. این سازمان به نقل از مدیر بیمارستان حله گفت که زخمهای 90 درصد از غیرنظامیانی که به این بیمارستان انتقال یافتهاند. بر اثر انفجار بمبهای خوشهای بوده است. آمریکا خطوط جبهه طالبان را نیز با بمبهای خوشهای هدف قرار داد. عدالحنان همت، رئیس آژانس خبری طالبان (باختر) در اینباره گفت: بمبهای خوشهای فروریخته شده و نیز تعداد زیادی از آنها، هنوز منفجر نشده است. همچنین سازمان ملل متحد نیز به موارد متعددی از انداخته شدن این بمبها در شهر هرات اشاره کرد بود.
آلن فریدمن (نویسنده و محقق آمریکایی) در خصوص بهرهگیری عراق از بمبهای خوشهای جنگ با ایران میگوید: آمریکا به پیشنهاد ویلیام کیسی (رئیس سیا)، تحویل بمبهای خوشهای به عراق را در اولویت قرار داد. زیرا این سلاح را مناسبترین و کارآمدترین سلاح برای درهم شکستن امواج انسانی مدافعان ایرانی میدانست. اعتقاد او این بمبها میتوانست به یک قدرت تصاعدی واقعی و مؤثر علیه قوای ایرانی تبدیل شود.